Kökeni ve adı
Geronimo, 16 Haziran 1829'da bugün Yeni Meksika olarak adlandırılan bölgede doğdu. Doğum adı Goyathlay ya da Gokhlayeh, yani esneyen adamdır. Şef Mahko'nun torunuydu ve Bedonkohe Apaçi yerlisiydi. Meksikalı askerler ona Geronimo, İspanyollar Jerome derdi; adı bu nedenle sonradan Geronimo olarak bilindi. Kızılderili lideri olarak beyazlara karşı mücadele veren kahraman ve son Kızılderili olarak anılır.
Savaşçı ve lider olarak yükselişi
Sonora-Arispe'deki Apaçi yerlileri onu bir lider olarak görüyordu. Savaş kariyeri, Apaçiler arasında en çok saygı duyulan Chiricahua'lardan olan ve şef olan kayınbiraderi Juh ile bağlantılıydı; Juh'un sözcüsü olarak beyazlarla ilişki kurdu. O dönemde Amerikalı yerleşimcilerle birlikte İspanyollar da bölgeye akın etmeye başlamıştı. 1858'de eve döndüğünde eşini, annesini ve üç çocuğunu İspanyollar tarafından öldürülmüş buldu; bu, hayatındaki en kötü an oldu. Anlatılanlara göre bundan sonra beyazlara karşı büyük nefret duydu ve Apaçiler arasında bu intikam ateşiyle ün kazandı. Aslında şef değil, bir şamandı; yani şifacı ve tıp adamıydı. Bu yönü diğer özellikleriyle birleşerek onu ruhsal ve entelektüel bir lider yaptı. Apaçi şeflerinin hepsi görüşlerine ve gücüne saygı duyuyordu.
Kaçışlar ve teslim olması
1870'te San Carlos rezervasyon bölgesine yerleştirildi. Buradan kaçmaya çalıştı ancak tutuklanıp geri gönderildi. Üç kez daha kaçmayı denedi; dördüncü kaçışında başarılı oldu ve 500 izci ile 3000 Meksikalı asker peşine düştü. İzciler sonunda onu buldu ve rezervasyon bölgesine geri götürdü. Bir yıl sonra 35 savaşçı, 109 kadın, çocuk ve gençle yeniden kaçtı. 1885'teki bu kaçışından 1894'e kadar bulunamadı. Bir keresinde 24 adamıyla 5000 süvariden kaçıp Dumanlı Dağlar'a sığındı. Süvariler onu yakalayamayınca köylere saldırıp kadın ve çocukları öldürmeye başladı; bunu duyan Geronimo halkına zarar gelmesin diye teslim oldu ve Oklahoma'daki Fort Sill'e yerleştirildi. Teslim olduğunda yanında 16 savaşçı, 12 kadın ve 6 çocuk kalmıştı.
Anıları ve ölümü
Lawton'daki okul müdürü S. M. Barrett'a yerli bir çevirmen aracılığıyla hayatını kaydettirdi. Geronimo bir savaş suçlusu sayıldığı için Barrett dönemin başkanı Theodore Roosevelt'e kadar her makama yazarak sürgündeki Kızılderili'nin sözlerini kaydetmek için izin istedi. Geronimo anılarını Apaçilerin yeryüzüne geliş hikâyesinden anlatmaya başladı ve Barrett'a ne söylüyorsam onu yaz dedi. Ölümünden önce son günlerini geçirmek için Arizona'daki evine dönmek istedi, ancak izin verilmedi. 17 Şubat 1909'da Oklahoma'da bir savaş mahkûmu olarak öldü. Sembolik mezarı Fort Sill'dedir; Apaçilere göre ise kutsal topraklar olan Dumanlı Dağlar'dadır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Geronimo maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.