Alexander Graham Bell, 3 Mart 1847 tarihinde İskoçya'nın tarihi şehri Edinburgh'da dünyaya gözlerini açan, insanlığın iletişim kaderini değiştiren dahi bir mucit ve bilim adamıdır. Kendisi, sesin gizemlerini çözmeye odaklanmıştı. Bu tutku, annesinin işitme engelli olmasından kaynaklanıyordu. Bell, elektrik mühendisi ortağıyla kablolardan ses iletişimini başararak tarihteki ilk telefon görüşmesini gerçekleştirdi. Yaşamı boyunca sağırların dünyasına ışık tutmayı hedefleyen dahi isim, 2 Ağustos 1922'de yetmiş beş yaşında hayata gözlerini yumdu.
Sese Adanan Bir Çocukluk ve Eğitim Yılları
Küçük yaşlardan itibaren okuma yazmayı akranlarından çok daha önce öğrenen Alexander Graham Bell, çocukluğundan beri konuşmadaki tonlamalara büyük bir önem verirdi. Diğer insanların aksine, doğuştan işitme engelli olan annesiyle kısık ses tonuyla konuşmayı tercih ediyordu. Annesinin kendisini kısık ses tonuyla konuşurken bile gayet iyi anladığını fark eden Bell, ses dalgalarının iletişimi ve algılanması konusundaki ilk bilimsel teorilerini bu özel gözlemler sayesinde şekillendirmeye başlamıştı. Henüz on dört yaşındayken bilim ve teknoloji dünyasına yoğun bir ilgi duyan Bell, babasıyla katıldığı Sir Charles Wheatstone'un konuşma makinesi gösterisinden derinden etkilendi. Eve döndüklerinde babasıyla birlikte kendi konuşma makinelerini ürettiler. Genç yaşında müzik ve etkili konuşma dersleri veren Bell, yirmi dört yaşına ulaştığında sağır çocuklara konuşmayı öğretmeye başladı. Bu süreçte iki kardeşini amansız verem hastalığı yüzünden kaybetti. Bunun üzerine babası, hayatta kalan tek oğlunun sağlığını korumak amacıyla Kanada'nın Ontario bölgesine göç etme kararı aldı.
Akademiden Buluşlara Uzanan Yol
Babasının vefatının ardından 1872 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden ve Boston Üniversitesi'ne ses fizyolojisi profesörü olarak atanan Bell, burada işitme engellilere dil öğretmeni yetiştiren okulda görev yapmıştır. Boston'da işitme engelliler için dil öğretmenleri yetiştiren bir okulda görev aldı ve sonrasında kendi okulunu açtı. Kısa sürede büyük bir şöhret kazanan Bell, misafir öğretmen olarak Oxford Üniversitesi'ne davet edildi. İngiltere seyahati sırasında Alman bilim insanı Hermann von Helmholtz'un işitme fizyolojisi üzerine yazdığı eseri inceleme fırsatı buldu. Bu kitap, onun müzik sesinin bir tel vasıtasıyla uzak mesafelere iletilebileceği düşüncesine yoğunlaşmasını sağladı. Aynı dönemde Elisha Gray gibi diğer araştırmacılar da benzer çalışmalar yürütmekteydi. Amerika'ya döndüğünde, Thomas Watson adında yetenekli bir elektrik mühendisiyle iş birliği yapmayı başladı.
Telefonun İcadı ve İlk Görüşme
İkili, öncelikle 'harmonik telgraf' adını verdikleri icatla tarihe geçmeyi başardı. Ancak bu başarı Bell için yeterli değildi. Watson ile birlikte yürüttüğü yoğun çalışmalar sonucunda, sesin bir kablodan iletilebileceğinin sadece hayalden ibaret olmadığını ispatladılar. Nihayet telefonu çalıştırmayı başardılar. 14 Şubat 1876 tarihinde Alexander Graham Bell ile rakibi Elisha Gray, telefon patenti için ayrı ayrı başvurularda bulundular. Tarihi önem taşıyan 174.465 numaralı patent, 7 Mart 1876'da Bell'e verildi. Patentin alınmasından kısa süre sonra atölyesinde çalışmalarına devam eden Bell, bataryadan pantolonuna asit dökülmesiyle panikledi. Yardımcısını acilen çağırdı: "Bay Watson. Buraya gelin. Sizi görmek istiyorum." Bu çağrı, farkında olmadan 10 Mart 1876 günü gerçekleştirilen insanlık tarihinin ilk telefon görüşmesi oldu. Watson, bu tarihi sözleri telefondan net bir şekilde duydu.
Teknolojik Gelişmeler ve Diğer İcatlar
Telefonun atölyeden çıkarak halka ulaşması yaklaşık dört yıllık zorlu bir süreç aldı. Bu dönemde Bell, teknik sorunlarla uğraşırken bir yandan da patent davalarında Gray ile hukuki bir mücadele yürüttü. Hayatını 1877 yılında Mabel Hubbard ile birleştiren Alexander Graham Bell, bir yandan evliliğin getirdiği huzurla çalışmalarını sürdürürken bir yandan da yeni havacılık ve denizcilik projeleri tasarlamaya devam ediyordu. 1880 yılında yardımcısı Tainer ile birlikte 'radyofon' adını verdikleri kablosuz cihazı başarıyla test etti. Tainer, uzak bir okulun çatısından Bell'e seslendi: "Bay Bell. Bay Bell. Beni duyabiliyorsanız lütfen pencerenin önüne gelip şapkanızı sallayın." Bell şapkasını salladığında, bu yeni teknoloji de hayata geçmiş oldu. Sekiz yıl sonra Connecticut eyaleti ilk telefon şebekesine kavuşurken, Boston'da göreve başlayan Emma Nut ilk kadın santral memuru olarak tarihe geçti. 1893 yılında telefon teknolojisindeki hızlı ilerlemeleri köşesine taşıyan bir yazarın, "Şu anda duyabildiğimiz sanatçı ve şarkıcıları bir süre sonra insanlık görmeyi de başaracak" şeklindeki öngörüsü ise geleceğin görüntülü iletişim dünyasını adeta müjdeliyordu.
İnsanlığa Hizmet ve Genişleyen Miras
Graham Bell, gramofon çalışmalarından kazandığı paraları işitme engellilerin eğitimi ve gelişimi için faaliyet gösteren kurumlara aktararak insanlığa hizmet konusundaki hassasiyetini her fırsatta göstermiştir. Fransa hükümetinden insanlığa hizmeti nedeniyle aldığı onur ödülü ve para ödülünü ise Washington'da yer alan Volta Enstitüsü'nün kuruluş sermayesi yaptı. İletişimin yanı sıra havacılık, deniz taşımacılığı ve enerji alanlarına da ilgi duyan Bell'in sahip olduğu patentler ise şunlardır:
- Kendi geliştirdiği fonograf için alınan bir patent,
- Hava araçları teknolojileri için tescil edilen beş patent,
- Hidro uçaklar tasarımları için alınan dört patent,
- Selenyum pillerinin geliştirilmesi için elde edilen iki patent.
Ayrıca ünlü National Geographic dergisinde de uzun yıllar yöneticilik yaparak bilimin yayılmasına katkı sağladı. 1877'de kurduğu Bell Telefon Şirketi günümüzde de Amerika'nın en büyük devlerinden biri konumundadır. Bell, sağırların sessiz dünyasını tamamen ortadan kaldıramasa da, mesafeleri yok ederek insanları birbirine bağlamayı başarmıştır.