Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın dönem siyasi ve idari tarihine şahitlik eden, Türk bürokrat ve eski Başbakanlık müsteşarı olan Fikret Nesip Üçcan, 1 Şubat 1943 tarihinde İstanbul ilinde dünyaya gözlerini açmıştır. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden 1964 yılında başarıyla mezun olmasının hemen ardından devlet kademelerinde aktif görevler almaya başlayan Üçcan, özellikle Kültür Bakanlığı ve Başbakanlık müsteşarlığı gibi önemli ve en üst düzey yönetim makamlarında bulunarak ülkenin idari hafızasında kalıcı bir iz bırakmıştır. İngilizce ve Fransızca dillerini çok iyi derecede konuşup yazabilen deneyimli isim, hem yürüttüğü akademik çalışmaları hem de imza attığı sivil toplum faaliyetleriyle tanınan saygın bir devlet adamıdır.
Dışişleri Bakanlığından Müsteşarlığa Uzanan Diplomatik Kariyer
Mezuniyetinin hemen ardından, 1964 yılında Dışişleri Bakanlığı bünyesinde memuriyet hayatına adım atan Fikret Nesip Üçcan, yurt dışındaki farklı Türk büyükelçiliklerinde başkatip ve müsteşar unvanlarıyla kritik görevler üstlenmiştir. Meslek hayatı boyunca akademik gelişimini de sürdüren bürokrat, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nün Siyaset ve Sosyal Bilimler Bölümü'nde lisansüstü eğitim görerek 1992 yılında yüksek lisans derecesini almıştır. Dışişleri bünyesindeki rollerinin yanı sıra Devlet Bakanı Danışmanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bünyesinde Sosyal Planlama Başkanı olarak da önemli idari hizmetler yürütmüştür. 1999 senesinde Kültür Bakanlığı bünyesinde Müsteşar Yardımcısı, sonrasında ise Dışişleri Bakanlığı Müşaviri olarak görev yapmıştır. Tecrübeli devlet adamının kariyeri boyunca üstlendiği diğer kritik rollerden bazıları şunlardır:
- 1994-1998 yılları arasındaki Strazburg Başkonsolosluğu,
- 2000-2002 yılları arasındaki Kültür Bakanlığı Müsteşarlığı,
- 2002-2003 yılları arasındaki Başbakanlık Müsteşarlığı.
Başbakanlık Müsteşarlığı ve İrtica Raporu Gelişmeleri
Bürokrasi dünyasındaki derin ve sarsılmaz tecrübesiyle Fikret Nesip Üçcan, 19 Kasım 2002 tarihinde Başbakanlık Müsteşarı olarak atanmıştır. Tarikat yapılanmalarına karşı net ve tavizsiz duruşuyla bilinen deneyimli bürokratın, bu göreve gelmeden önce iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi ile yakın bir organik bağı bulunmuyordu. Buna karşın, kendisinin dönemin başbakanı olan Abdullah Gül ile 1990 senesinde Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi bünyesindeki ortak çalışmalarından gelen eski bir tanışıklığı bulunmaktaydı. Müsteşarlık görevi sırasında Başbakanlık Takip Kurulu vasıtasıyla altı sayfadan oluşan kapsamlı bir irtica raporu hazırlamıştır. Hazırladığı bu raporda, devlet ve toplum yapısı içerisinde son derece etkin ve yaygın biçimde irticai faaliyetler yürüttüğü yönünde tespitler yapılan şu oluşumlar listelenmiştir:
- Milli Görüş teşkilatı
- Gülen Cemaati
- Süleymancılar
Söz konusu rapordan rahatsızlık duyan bazı Adalet ve Kalkınma Partisi yetkilileri, 2003 yılının Mayıs ayında tecrübeli bürokratın görevden uzaklaştırılması amacıyla çeşitli girişimler başlatmıştır. Recep Tayyip Erdoğan'ın başbakanlık koltuğunu ve hükümet liderliğini Abdullah Gül'den devralmasının ardından ise bu görevden uzaklaştırma süreci çok daha fazla hızlanmıştır. Nitekim Üçcan, 20 Ekim 2003 tarihinde müsteşarlık görevinden alınmış ve ardından Başbakanlık Başmüşavirliği kadrosuna atanmıştır. Devlet bürokrasisinde ülkesine hizmetle geçirdiği uzun yılların nihayetinde, 2008 yılında yaş haddini doldurması sebebiyle resmi olarak emekliye ayrılmıştır.
Emeklilik Dönemi, Akademik Çalışmalar ve Kültür Mirası
Kamudaki resmi ve idari görevlerini tamamladıktan sonra da entelektüel üretimine ara vermeyen Fikret Nesip Üçcan, 2008 ile 2014 yılları arasında Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü bünyesinde dersler vererek akademik alana katkı sunmayı sürdürmüştür. Geniş bilgi birikimini ve devlet tecrübesini üniversite sıralarında genç nesillere aktaran Üçcan, Anadolu coğrafyasının zengin geçmişine olan yakın ilgisini Hititlerden günümüze uzanan geniş bir tarihsel yelpazede ele aldığı "Kültür Mirasımız" adlı kitabında toplamıştır. Türkiye'nin benzersiz tarihi değerlerini yazılı bir esere dönüştürerek kalıcılaştıran yazar, ayrıca sivil toplum alanında da aktif sorumluluk üstlenmiş ve 2015 yılında Pierre Loti Dostları Derneği'nin kurucu başkanı olarak çok yönlü çalışmalar yürütmüştür.