Türk dünyası araştırmaları alanında gerçekleştirdiği özgün çalışmalarla tanınan Türk akademisyen Prof. Dr. Fikret Türkmen, 3 Aralık 1945 tarihinde Yozgat ilinin Boğazlıyan ilçesine bağlı Abdilli köyünde dünyaya gelmiştir. Çiftçi bir ailenin dört çocuğundan biri olan Türkmen, halk edebiyatı ve folklor alanındaki yetkinliği sayesinde akademik camianın en saygın isimleri arasına adını yazdırmıştır. Kurucu müdürlüğünü üstlendiği Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü vasıtasıyla bu sahada kurumsallaşmayı sağlayan yazar, halk hikayeleri ile destanlar üzerine yaptığı karşılaştırmalı çalışmalarla Türk kültür mirasını aydınlatmıştır.
İlk Eğitim ve Askeri Okul Yılları
Fikret Türkmen, temel eğitimine doğup büyüdüğü Abdilli köyündeki ilkokulda başlamıştır. Ortaöğrenimini Boğazlıyan ilçesinde tamamlayan genç Fikret, daha sonra Bursa Işıklar Askerî Lisesi'ne kaydolmuştur. Buradaki başarılı eğitiminin ardından Kara Harp Okulu'na geçiş yapmıştır. Ancak 1963 yılındaki son sınıf öğrenciliği sırasında yaşanan 20-21 Mayıs olayları sebebiyle askeri kariyerini yarıda bırakmak zorunda kalmıştır. Bu ani değişim onun edebiyat dünyasına yönelmesine zemin hazırlamıştır.
Edebiyat ve Folklora Yöneliş
Askeri üniformaya veda etmek zorunda kaldıktan hemen sonra, 1963 senesinin kasım ayında Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü bünyesinde başladığı yükseköğrenimini başarıyla sürdürmüştür. 1967 yılında buradan mezun olan Türkmen, Konya Erkek Lisesi'nde edebiyat öğretmeni olarak meslek hayatına adım atmıştır. Konya'daki bu ilk öğretmenlik günlerinde, kendisi gibi yeni mezun bir edebiyat öğretmeni olan Fidan Hanım ile hayatını birleştirmiştir. Çiftin bu evlilikten İdil adında bir kız ve Orkun adında bir erkek evladı dünyaya gelmiştir. Eğitimcilik serüveni oldukça kısa sürmüştür. Zira Türkmen, 1968 yılında mezun olduğu Atatürk Üniversitesi'ne dönerek halk edebiyatı alanında asistanlık görevine başlamıştır. Akademik yeteneği sayesinde kısa sürede dikkat çeker. Bu doğrultuda 1969 yılında doktora çalışmasını yürütmek üzere İstanbul'a gönderilmiştir. İstanbul Üniversitesi'nde değerli bilim insanı Prof. Dr. Mehmet Kaplan'ın himayesinde çalışmalarına yön vermiştir. Yoğun araştırmalar neticesinde 1972 yılında "Âşık Garip Hikâyesi Üzerinde Mukayeseli Bir Araştırma" başlıklı doktora tezini başarıyla tamamlamıştır.
Paris Yılları ve Ege Üniversitesi'ne Geçiş
Doktoralı bir araştırmacı olarak Türkmen, 1974 ile 1976 yılları arasında Fransa'nın başkenti Paris'e gitmiştir. Burada dünyaca ünlü Türkolog Prof. Dr. Pertev Naili Boratav'ın rehberliğinde Sorbonne Üniversitesi bünyesindeki derslere katılmıştır. Folklor metodolojisi ve halk edebiyatı alanındaki seminer ile konferansları yakından takip ederek teorik birikimini güçlendirmiştir. Aynı süreçte, Türkiye'de yayımlanan "Âşık Garip" kitabı kısaltılarak İtalyanca çevirisiyle Venedik Üniversitesi tarafından 1974'te neşredilmiştir. Fransa'dan dönüşünün ardından 1976-1978 yılları arasında yine Erzurum Atatürk Üniversitesi çatısı altında akademik faaliyetlerini sürdürmüştür. Takvimler 1978 yılını gösterdiğinde, Ege Üniversitesi bünyesinde yeni açılmış olan Sosyal Bilimler Fakültesi'ne naklen atanarak İzmir'deki uzun soluklu ve son derece verimli akademik hayatına kararlı bir adım atmıştır. Bu fakülte günümüzde Edebiyat Fakültesi adıyla hizmet vermektedir. Ege Üniversitesi çatısı altında yükselişini sürdüren Fikret Türkmen, 1980 yılında "Tahir ile Zühre" çalışmasıyla doçentlik unvanını kazanmıştır. Hız kesmeden sürdürdüğü bilimsel mesaisinin ardından 1986'da "Nasreddin Hoca Fıkraları" teziyle profesörlük payesine erişmiştir.
Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü ve Mirası
Prof. Dr. Fikret Türkmen, 1992 senesinde Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü'nün kuruluşunda başrolü üstlenmiştir. Büyük emek verdiği bu enstitünün kurucu müdürlüğünü de bizzat deruhte etmiştir. Kendi akademik çalışmalarının ötesinde genç nesillerin yetişmesine de büyük önem vermiştir. Yönettiği lisansüstü ve doktora programları aracılığıyla halk bilimi alanına çok sayıda araştırmacı kazandırmıştır. Yürüttüğü tezler arasında "Saltuk-name" ve "Battal Gazi Destanı" konulu önemli doktora çalışmaları yer almaktadır. Yurt içinde İLESAM, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü ve Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu üyelikleri bulunmaktadır. Halen bu kurumun yürütme kurulu üyesi olarak da etkin rol oynamaktadır. Aynı zamanda bu kurumca neşredilen "Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi"nin Yayın Kurulu Başkanlığını yürütmektedir. Buna ek olarak Ege Üniversitesi'nde "Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi"ni çıkarmaya devam etmektedir.
Uluslararası Alandaki Temsiliyeti
Türkmen, ulusal sınırların ötesinde de Türk kültürünü başarıyla temsil etmiştir. Indiana Üniversitesi merkezli PIAC (Permanent International Altaistic Conference) daimi üyesidir. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da faaliyet gösteren "Turkish Studies Association" üyesidir. Fransa merkezli ESCAS (European Seminar on Central Asian Studies) kuruluşunun da daimi üyeleri arasındadır. Dünyanın dört bir yanında düzenlenen kongrelere katılarak bildiriler sunmuştur. Yabancı dillerde kaleme aldığı makaleleri Fransızca ve Rusça olarak saygın bilimsel dergilerde yayımlanmıştır. Fikret Türkmen, yarım asrı aşan birikimiyle Türk dünyasının en kıymetli kültür elçilerinden biridir. Yazarın üye olduğu ve kültürel faaliyet yürüttüğü uluslararası kurumlardan başlıcaları şunlardır:
- PIAC: ABD merkezli uluslararası Altaistik konferansının daimi üyeliği.
- ESCAS: Fransa merkezli Orta Asya çalışmaları seminerinin daimi üyeliği.
- Turkish Studies Association: Kuzey Amerika kıtasındaki saygın akademik derne in üyeliği.