Konya'nın Kulu ilçesinde, 4 Mayıs 1963 tarihinde dünyaya gözlerini açan Fikret Çeşmeli, genç yaşta göç ettiği İsveç'te tiyatro sahnesinden müzik stüdyolarına uzanan çok yönlü bir sanat kariyeri inşa etti. İşçi bir ailenin üçüncü çocuğu olarak doğan sanatçı, 14 yaşında Stockholm'e yerleşerek burada sanatsal kimliğini şekillendirmeye başladı. İsveç Devlet Tiyatrosu ve Uppsala Şehir Tiyatrosu gibi prestijli sahnelerde rol alan sanatçı, geleneksel Türk anlatılarını İskandinav seyircisiyle buluşturarak kültürlerarası benzersiz bir köprü kurdu.
Keloğlan Tiyatrosundan İsveç Devlet Tiyatrosuna
Sanatçının tiyatro serüveni, 1977 yılında Stockholm'e adım atmasıyla yeni bir boyut kazandı. Çeşmeli, burada Mazlum Kiper ve Kenan Gündoğdu öncülüğünde kurulan Keloğlan çocuk tiyatrosu kadrosuna dahil oldu. Eğitim hayatına devam ederken sahne çalışmalarnı da aksatmadan sürdürdü. Genç oyuncunun bu azmi, yıllar sonra İsveç Devlet Tiyatrosu bünyesine kabul edilmesiyle taçlandı. Sahneye çıktığı Uppsala Şehir Tiyatrosu ve Gävleborg Halk Tiyatrosu gibi kurumlarda adından sıkça söz ettirdi. Sanatçı aynı zamanda İstanbul Şehir Tiyatrosu bünyesinde misafir oyuncu olarak da seyirci karşısına çıktı.
Fikret Çeşmeli, tiyatroda sadece oyunculukla yetinmeyerek geleneksel Türk kültürünü İsveç diline kazandırdı. Dede Korkut Hikayeleri'nin meşhur Deli Dumrul karakterini İsveççeye çevirdi. Üstelik bu eserin tiyatrodaki sahnelemesinde başrolü üstlendi. Benzer şekilde, meddah geleneğini de İskandinavya'ya taşıdı. Nasreddin Hoca fıkralarını bağlama eşliğinde ve İsveççe olarak tek kişilik gösteriyle sahneye uyarladı. Sanatçı, büyük ilgi gören bu performansıyla İsveç genelinde turneler düzenlerken, Norveç'ten de davetler aldı. Karagöz'ün maceraları gölge oyununu da İsveç sahnelerine ilk kez İsveççe olarak taşıyan isim oldu.
Bağlamanın Sesi ve Çok Kültürlü Ezgiler
Müzik, Çeşmeli'nin yaşamında en az tiyatro kadar derin bir yer tutar. Sanatçı, bağlama çalmayı göç ettiği İsveç topraklarında öğrendi. Bu süreçte usta müzisyen Ahmet Tekbilek'ten dersler alarak kendini geliştirdi. Türk şairlerinin seçkin eserlerini kendi ezgileriyle besteleyen sanatçı, kariyeri boyunca üç solo albüm çalşmasına imza attı. Müzikolog Anders Hammarlund, Çeşmeli'nin müzikal yolculuğu ve üretimleri üzerine kapsamlı bir doktora tezi hazırlayarak bu çalşmayı kitap olarak yayımladı.
Sanatçı, 1990'lı yılların sonlarına doğru farklı kültürlerin ezgilerini sentezlemek amacıyla Svenskarna grubunu kurarak müzik dünyasında yeni bir pencere açtı. Türkiye, İspanya, Fransa, Rusya, Uganda ve Meksika gibi farklı coğrafyalardan gelen sanatçıları bir araya getiren bu grup, etnik ezgileri harmanladığı besteleriyle İstanbul Cemal Reşit Rey Konser Salonu başta olmak üzere Türkiye'nin çeşitli kıyı kentlerinde ses getiren dinletiler sundu. Grubun çok sesli yapısı ve başarısı, 2017 Stockholm Film Festivali'nde üç büyük ödüle layık görülen bir belgesel filme de konu oldu.
Ekran Başarıları, Kitapları ve Ödülleri
Tiyatro sahnelerinin yanı sıra sinema filmleri ve televizyon dizilerinde de boy gösteren Fikret Çeşmeli, İsveç televizyon yapımlarında canlandırdığı karakterlerle geniş bir izleyici kitlesine ulaştı. 1995 yılında en iyi oyuncu ödülünü alarak başarısını tescilledi. Ayrıca 2008 yılında İsveç Besteciler Derneği (SKAP) tarafından başarılı besteci ödülüyle onurlandırıldı.
Sanatçının geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan önemli televizyon dizilerinden bazıları şunlardır:
- Beck (Hammad karakteriyle)
- Habib (Pappa karakteriyle)
- Kalifat (Özkan karakteriyle)
- Agatha Christies Hjerson (Hjersons frisör rolüyle)
Sanatçının zengin yaşam öyküsü, 2015 yılında İsveççe olarak kaleme aldığı 'Brinnande snö och torrt regn' (Alev Alev Kar ve Kupkuru Yağmur) adlı anı kitabıyla okuyucuyla buluştu. Çeşmeli, 2018 yılında bu kitaptan uyarladığı 'Az Gittik Uz Gittik' isimli tek kişilik müzikli oyunla sahne tozunu yutmaya devam etti. Sanatçının bu üretkenliği Türkiye'de de karşılık buldu ve XV. Direklerarası Seyirci Ödülleri'nde 'Tiyatro için Emek Ödülü'ne layık görüldü.
Liseden mezun olduktan hemen sonra Hülya Çeşmeli ile hayatını birleştiren sanatçının, iki büyük kızının ardından 1997 yılında Selma Zeynep adında bir kızı daha dünyaya geldi. Sanatçı, ailesiyle birlikte sürdürdüğü yaşamında hem müzik hem de tiyatro alanında yeni projeler üretmeye devam ediyor.