Türk tiyatrosunun ve sinemasının en köklü ve sevilen simalarından biri olan Rüştü Asyalı, 1947 yılında Elazığ'ın Ağın ilçesinde dünyaya gözlerini açmıştır. Henüz lise çağlarındayken Ankara'da katıldığı tiyatro eğitimleriyle sanat hayatına ilk adımlarını atan sanatçı, kazandığı konservatuvar eğitimiyle profesyonel bir oyuncu haline gelmiştir. Radyo dalgalarından sinema perdesine uzanan efsanevi Keloğlan performansıyla tüm Türkiye'nin gönlünde taht kuran usta isim, oyunculuğunun yanı sıra yönetmen, senarist ve seslendirme sanatçısı olarak da kültür hayatımıza derin izler bırakmıştır.
Radyo Günlerinden Beyaz Perdeye Keloğlan Efsanesi
Gençlik yıllarında Ankara'da Halkevleri Genel Merkezi bünyesindeki tiyatro kurslarında sahne tozunu yutan Rüştü Asyalı, 1963 senesinde Ankara Radyosu Çocuk Saati kadrosuna dahil oldu. Burada temsil kolu sanatçısı unvanıyla mikrofonla tanışan genç yetenek, seslendirme alanındaki becerisini hızla geliştirdi. Sanat eğitimini akademik düzeye taşımak amacıyla Ankara Devlet Konservatuvarı tiyatro bölümü sınavlarını başarıyla tamamladı. Konservatuvardan 1970 yılında mezun olan sanatçı, hemen ardından Devlet Tiyatroları bünyesinde profesyonel oyunculuk kariyerine başladı.
Radyo günlerinde canlandırmaya başladığı Keloğlan masalları, Türkiye Radyoları'nda yayımlandığı dönemde dinleyiciler tarafından çok büyük bir ilgiyle takip ediliyordu. Halkın bu büyük sevgisi ve beğenisi, sinema yapımcılarının da dikkatinden kaçmadı. Yapımcılardan gelen tekliflerin ardından Asyalı, Türk sinemasının unutulmaz karakterine hayat vermek üzere kamera karşısına geçti. 1971 ile 1975 yılları arasında çekilen dört adet Keloğlan filmi, Türk sinema tarihine altın harflerle yazıldı. Bu serinin ardından sanatçı, "Yaman Delikanlı" ve "Dangalak" gibi popüler sinema filmleriyle de seyircinin karşısına çıkmaya devam etti.
Devlet Tiyatroları ve Kültürel Yönetim Görevleri
Kariyeri boyunca sadece oyunculukla yetinmeyen Rüştü Asyalı, radyo ve televizyon ekranlarında kültür, sanat ve dizi projelerine 1963 yılından itibaren aralıksız katkı sağladı. Sahne arkasındaki liderlik ve örgütlenme yeteneğiyle de öne çıkan sanatçı, sanat camiasında birçok önemli idari sorumluluk üstlendi.
Usta oyuncunun kariyeri boyunca başarıyla yürüttüğü bazı önemli idari ve sanatsal görevler şunlardır:
- Devlet Tiyatroları Başrejisörlüğü (9 Temmuz 2008 tarihinde bu göreve getirilmiş ve 2012 yılının Mart ayında emekliye ayrılmıştır.)
- Devlet Sanatçıları Birliği Genel Sekreterliği
- Devlet Tiyatroları Yönetim Kurulu Üyeliği
- Devlet Tiyatroları Vakfı Başkanlığı
- Devlet Tiyatrosu Sanatçıları Derneği Genel Başkanlığı
- Seslendirme Sanatçıları Birliği Genel Başkanlığı
- Sanat Kurumu Yönetim Kurulu Üyeliği
Sanatçı, mesleki deneyimlerini yeni nesillere aktarmak amacıyla Başkent İletişim Bilimleri Akademisi bünyesinde dersler vermektedir. Burada diksiyon, oyunculuk, spikerlik, sunuculuk ve seslendirme eğitimleri vererek genç iletişimcilerin yetişmesine katkı sunmaktadır. Ayrıca tarihi ve kültürel önemi büyük olan "Atatürk Anlatıyor" belgesel çalışmasında cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ü başarıyla canlandırarak hafızalarda iz bırakmıştır.
Sanatçının Rol Aldığı ve Yönettiği Tiyatro Eserleri
Sahne tozunu ömrü boyunca yutan ve Devlet Tiyatroları çatısı altında sayısız oyunda yer alan usta isim, geniş bir tiyatro repertuarına sahiptir.
Rüştü Asyalı'nın sahne aldığı önemli tiyatro oyunlarından bazıları kronolojik olarak şöyledir:
- 2012 - Hürrem Sultan (Yazan: Orhan Asena)
- 2010 - Memleketimden İnsan Manzaraları'ndan Onbir Tablo (Yazan: Nihat Asyalı)
- 2004 - Sığıntı (Yazan: Orhan Asena)
- 2001 - Ben Bir İnsan (Yazan: Rüştü Asyalı - Mustafa Şerif Onaran)
- 1996 - Kuvayi Milliye Destanı (Yazan: Nazım Hikmet)
- 1995 - Azizname (Yazan: Aziz Nesin - Yücel Erten)
- 1991 - Düşler Yolu (Yazan: Tennessee Williams)
- 1990 - Fil Adam (Yazan: Bernard Pomerance)
- 1987 - Kılıç ve Ney (Yazan: Turan Oflazoğlu)
- 1987 - Mediha (Yazan: Yüksel Pazarkaya)
- 1984 - Keşanlı Ali Destanı (Yazan: Haldun Taner)
- 1983 - Şen Kadınlar (Yazan: William Shakespeare)
- 1981 - Ana Hanım Kız Hanım (Yazan: Cahit Atay)
- 1980 - Kurban (Yazan: Güngör Dilmen)
- 1978 - Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım (Yazan: Haldun Taner)
- 1970 - Alçalı Kel Memet (Yazan: Orhan Asena)
- 1970 - IV. Murat (Yazan: Turan Oflazoğlu)
- 1969 - Kral Üşümesi (Yazan: Sabahattin Kudret Aksal)
- 1968 - Cyrano de Bergerac (Yazan: Edmond Rostand)
Oyunculuğunun yanı sıra yönetmen koltuğunda da rüştünü ispatlayan Asyalı, "Ah Şu Gençler", "Ölümsüzler", "Yunus Diye Göründüm", "Soruşturma", "Kanlı Nigar", "Masal Var-Masalcık Var" ve "Hasret" gibi kıymetli tiyatro eserlerini başarıyla yönetmiştir.
Rüştü Asyalı'nın Rol Aldığı Sinema Filmleri ve Diziler
Türk sinema tarihinde Keloğlan rolüyle özdeşleşen sanatçı, beyaz perdede ve televizyon dizilerinde birçok farklı karakteri de başarıyla canlandırmıştır.
Asyalı'nın oynadığı önemli sinema filmleri ve televizyon yapımları şunlardır:
- 1971 - Keloğlan Aramızda (Rol: Keloğlan)
- 1971 - Keloğlan (Rol: Keloğlan)
- 1972 - Keloğlan'la Can Kız (Rol: Keloğlan)
- 1972 - İki Öküz
- 1975 - Sefer Seferde
- 1975 - Keloğlan İz Peşinde (Rol: Keloğlan)
- 1976 - Yaman Delikanlı (Rol: Yaman)
- 1976 - Ben Bir Garip Keloğlanım (Rol: Keloğlan)
- 1977 - Dangalak
- 2002 - Ben Bir İnsan
- 2002 - Havada Bulut (Rol: Kömürcü Hristo)
- 2006 - Kod Adı (Rol: Savcı Doğan)
- 2007 - Kod Adı Kaos (Rol: Savcı Doğan)