Rüştü Asyalı, 1 Ocak 1947 tarihinde Elazığ'ın şirin ilçesi Ağın'da gözlerini dünyaya açtı. Lise yıllarında Ankara Halkevleri Genel Merkezi'ndeki kurslarla tiyatroya adım atan sanatçı, Türk sanat tarihine adını altın harflerle yazdırdı. Peki, Türkiye'nin en sevilen masal kahramanını ete kemiğe büründüren bu büyük usta kimdir ve nasıl bir hayat sürdü? Asyalı, eğitimini Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nde tamamlayarak profesyonel sahne yaşamına 1970 yılında Devlet Tiyatroları bünyesinde adım attı. Radyoda canlandırdığı karakterlerle başlayan bu serüven, onu kısa sürede tüm ülkenin sevgilisi haline getiren beyaz perdeye taşıdı.
Radyodan Beyaz Perdeye Keloğlan Efsanesi
Ankara Radyosu çatısı altındaki Çocuk Saati programı, Asyalı'nın hayatındaki en büyük dönüm noktalarından biri oldu. Burada seslendirmeye başladığı Keloğlan oyunları, dinleyiciler tarafından çok büyük bir ilgi ve hayranlıkla takip edildi. Bu muazzam başarının ardından film yapımcıları harekete geçti. Yapımcıların cazip teklifleriyle Asyalı, sinema dünyasına adım attı. Sanatçı, 1971 ile 1975 yılları arasında çekilen dört farklı Keloğlan filminde başrol oynayarak efsaneleşti. Yaptığı eşsiz mimikler ve kendine has ses tonuyla masal kahramanını adeta yeniden yarattı. Keloğlan karakteriyle özdeşleşen usta oyuncu, Türk sinemasında unutulmaz bir ekol haline geldi. Daha sonra sinema kariyerine Sefer Seferde ve Yaman Delikanlı gibi sinema filmleriyle devam etti. Farklı karakterleri canlandırma konusundaki ustalığını bu filmlerde de sergilemeyi başardı. O, sadece bir oyuncu değildi. Aynı zamanda toplumsal meselelere duyarlı bir sanat insanı olarak öne çıktı. Gençlik yıllarında edindiği sahne disiplinini konservatuvar eğitimiyle taçlandıran Asyalı, radyodaki başarısını sinemaya aktarırken Türk halkının kültürel kodlarına hitap eden samimi bir oyunculuk sergiledi ve bu sayede yediden yetmişe herkesin takdirini kazandı.
Tiyatro Sahnelerinde Yönetmenlik ve Oyunculuk Kariyeri
Devlet Tiyatroları'nda 1970 yılından itibaren hem oyuncu hem de yönetmen olarak görev üstlenen Rüştü Asyalı, sahneye adeta hayatını verdi. Sanatçı, tiyatro sahnelerinde sergilediği üstün performanslarla izleyicilerin ve eleştirmenlerin büyük takdirini kazanmayı başardı. Özellikle Keşanlı Ali Destanı, Fil Adam, Düşler Yolu ve Azizname gibi önemli tiyatro oyunlarındaki rolleriyle hafızalarda derin izler bıraktı. Sadece sahne önünde değildi, sahne arkasında da çok aktif bir rol oynadı. Kanlı Nigar, Ah Şu Gençler, Ölümsüzler, Yunus Diye Göründüm ve Soruşturma gibi oyunları büyük bir başarıyla yönetti. Asyalı, özel tiyatro topluluklarının gelişmesine de önemli katkılar sağladı. Ankara'da kurulan Oyuncular Birliği adlı özel tiyatronun kurucu kadrosunda aktif olarak görev aldı. Bunun yanı sıra, konuk yönetmen olarak farklı topluluklarla da çalıştı. Pamukbank Çocuk ve Gençlik Tiyatrosu bünyesinde Masal Var-Masalcık Var ve Ah Şu Gençler adlı eserleri sahneye koydu. Ayrıca Nisa Serezli-Tolga Aşkıner Tiyatrosu bünyesinde de Ah Şu Gençler oyununun yönetmenliğini yürüttü. Ankara Ekin Tiyatrosu sahnesinde, usta şair Nâzım Hikmet'in hayatını konu alan Hasret adlı oyunun rejisini üstlendi. Büyük bir sorumluluk gerektiren bu projede, şairin kendisini de bizzat canlandırarak izleyicilere unutulmaz anlar yaşattı. Sahne sanatlarına adanmış bu uzun soluklu ömür boyunca tiyatronun eğitici ve birleştirici gücüne inanan sanatçı, gerek klasik eserlerde gerekse modern uyarlamalarda ortaya koyduğu özgün reji anlayışıyla Türk tiyatrosunun çağdaşlaşma sürecine çok değerli katkılarda bulundu.
Kültür Sanat Dünyasındaki İzleri ve İdari Başarıları
Rüştü Asyalı, tiyatro ve sinemanın yanı sıra televizyon ile radyo projelerinde de her zaman ön saflarda yer aldı. 1963 yılından itibaren televizyon dizileri, çeşitli kültür programları ve radyo tiyatrolarında sayısız projeye imza attı. Televizyon ekranlarında büyük beğeniyle izlenen İki Öküz, Bir Varmış Bir Yokmuş ve Türküllerle Oyunlar gibi popüler dizilerin senaryo yazarlığını üstlenirken, aynı zamanda bu yapımların yönetmen koltuğunda oturarak başrollerinde de kendisi yer aldı. Tarihsel projelere de sesini ve bedenini veren usta sanatçı, Atatürk Anlatıyor isimli belgeselde Mustafa Kemal Atatürk'ü canlandırdı. Ayrıca Dil Derneği ve Konak Belediyesi iş birliğiyle hazırlanan Şiirlerle Atatürk'ü Anlamak isimli şiir albümündeki eserleri seslendirdi. Devlet Tiyatroları sahnelerinde seyirciyle buluşan Ben Bir İnsan isimli son döneme damgasını vuran özgün tiyatro yapıtı, sanatçının kariyerindeki olgunluk döneminin en değerli tiyatro projelerinden biri olarak kabul edilir. Sanat hayatındaki başarılarının yanı sıra idari alanlarda da önemli sorumluluklar üstlendi.
- Devlet Sanatçıları Birliği genel sekreterliği yaptı.
- Devlet Tiyatroları Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yaptı.
- Devlet Tiyatroları Vakfı başkanlığı görevini yürüttü.
- Devlet Tiyatrosu Sanatçıları Derneği genel başkanlığını yaptı.
- Seslendirme Sanatçıları Birliği genel başkanlığı görevinde bulundu.
- Sanat Kurumu yönetim kurulu üyeliğinde yer aldı.
Uzun yıllar boyunca edindiği tüm bu sanatsal ve yönetsel tecrübelerin ardından, 9 Temmuz 2008 tarihinde getirildiği Devlet Tiyatroları başrejisörlüğü görevini büyük bir titizlikle sürdürdü ve 2012 yılının Mart ayında bu makamdan emekliye ayrıldı.
Eğitimcilik Yılları ve Sanat Mirası
Emekliliğinin ardından da sanat dünyasından kopmayan Asyalı, bilgi birikimini yeni nesillere aktarmayı bir görev bildi. Farklı eğitim kurumlarında yaklaşık 12 yıl boyunca diksiyon, spikerlik, sunuculuk, seslendirme ve oyunculuk alanlarında dersler verdi. Genç yeteneklerin yetişmesine öncülük ederek sektöre nitelikli sanatçılar kazandırdı. Onun yetiştirdiği öğrenciler bugün Türk medyasında ve sahnelerinde başarıyla boy göstermektedir. Rüştü Asyalı, canlandırdığı Keloğlan karakteri, yönettiği seçkin tiyatro oyunlarındaki başarısı ve seslendirdiği tarihi belgelerle adını Türk kültür tarihine yazdırmıştır. Kendine has tarzı ve sanata adanmış ömrüyle her zaman saygıyla anılacaktır.