Türk edebiyat dünyasının en üretken isimlerinden biri olan çevirmen ve yazar Bertan Onaran, 1937 yılında İstanbul'da dünyaya geldi.
Yarım asrı aşan uzun meslek hayatı boyunca dünya edebiyatının dev yapıtlarını dilimize kazandıran usta yazar, 16 Aralık 2016 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Onaran, özellikle Cervantes'in dünyaca ünlü başyapıtı Don Quijote'yi Türkçe literatüre ilk defa tam metin olarak aktaran kişi olarak tanınıyordu.
Edebiyat Yolculuğu ve İlk Çeviriler
Yazın hayatına adım attığı ilk dönemlerden itibaren yoğun bir çalışma temposuna giren yazar, takvimler 1963 yılını gösterdiğinde ilk çeviri çalışmalarını okurlarla buluşturdu. Bu adımla başlayan yayıncılık serüveni, ertesi yıl dönemin önemli edebiyat insanlarından Memet Fuat ile tanışmasıyla yepyeni bir boyut kazandı. Bu önemli tanışmanın ardından Onaran, dünya düşünce tarihine yön veren isimlerin eserlerini dilimize çevirmeye yöneldi. Fransız edebiyatının ve varoluşçuluğun önde gelen temsilcileri Andre Gide, Jean Paul Sartre ve Albert Camus'nün yapıtları bu süreçte onun kaleminden Türkçeye aktarıldı. Ayrıca Rus şair Mayakovski'nin eserlerini de yine bu dönemde Türk okuruyla buluşturdu.
Genişleyen Külliyat ve Don Quijote Başarısı
Onaran'ın çeviri yelpazesi zamanla daha da genişledi. Mesleki ömrü elli yılı aştı. Usta çevirmen, Saint-Exupéry, Marguerite Duras, Albertine Sarrazin ve Gilles Martinet gibi farklı tarzlara sahip yazarların metinlerini Türkçeleştirdi. Edebiyat dünyasındaki en büyük başarısı, Cervantes'in ölümsüz eseri Don Quijote'yi eksiksiz bir şekilde Türkçeye çevirmesi oldu. Bunun yanı sıra yazar Wilhelm Reich'ın tüm külliyatını Türkçe olarak kitaplığımıza kazandırdı. Onaran ayrıca Jules Verne, André Malraux, Émile Zola, Stendhal, Panait Istrati, Eugène Ionesco, Alain Robe Grillet ve Nathalie Sarraute gibi dünya edebiyatına yön veren büyük kalemlerin eserlerini de Türk okuyucusuyla buluşturdu.
Ödüller, Gazetecilik ve Telif Eserler
Bertan Onaran, edebiyattaki başarısını prestijli ödüllerle de taçlandırdı. Fransız yazar Simone de Beauvoir'dan 1972 yılında çevirdiği Konuk Kız romanı, Türk Dil Kurumu (TDK) Çeviri Ödülü'ne layık görüldü. Kariyeri boyunca yalnızca çevirmenlikle sđnırlı kalmayan Onaran, aynı zamanda gazete yazarlığı alanında da etkin bir rol oynadı. Başta Cumhuriyet gazetesi olmak üzere, dönemin pek çok farklı yayın organında köşe yazarı olarak okuyucunun karşısına çıktı. Kendi düşüncelerini kaleme döktüğü Cumhuriyeti Savunmak adlı özgün bir telif kitabı da bulunmaktadır. O, Türkiye'nin kültür yaşamında derin izler bıraktı.
Çeviri Mirası ve Türkçe Literatüre Katkıları
Elli yılı aşkın süren aralıksız çalışma hayatı boyunca çok sayıda eserin Türkçeye kazandırılmasını sağlayan yazarın çeviri mirası şu isimleri kapsamaktadır:
- Don Quijote: Cervantes'in dünya edebiyatına yön veren başyapıtının ilk kez tam metin halinde dilimize çevrilmesi.
- Wilhelm Reich Külliyatı: Ünlü düşünürün bütün kitaplarının Türkçeleştirilmesi.
- Simone de Beauvoir: Kendisine TDK Çeviri Ödülü kazandıran Konuk Kız çevirisi.
- Varoluşçu Yazarlar: Sartre, Camus ve Gide gibi isimlerin eserlerinin Türkçeye aktarımı.
- Klasikler ve Çağdaşlar: Zola, Verne, Malraux, Stendhal, Istrati, Ionesco, Duras ve Saint-Exupéry çevirileri.