Memet Fuat, edebiyat dünyasında kalemiyle, spor camiasında ise voleybola sunduğu benzersiz katkılarla derin izler bırakan çok yönlü bir yazar, eleştirmen, yayıncı ve antrenördür. Gençlik yıllarından itibaren Türk kültür hayatını nitelikli eserlerle zenginleştirmeyi amaçlayan aydın, 16 Şubat 1926 tarihinde İstanbul'un Erenköy semtinde, dedesinin tarihi köşkünde dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca karşılaştığı engellere rağmen, hem yayıncılık alanında çığır açan projeleri hayata geçirdi hem de genç sporcular yetiştirerek Türk voleybolunun gelişimine öncülük etti. Kendi adını taşıyan prestijli ödüllerle mirası yaşatılan usta kalem, 19 Aralık 2002'de arkasında devasa bir kültürel birikim bırakarak aramızdan ayrıldı.
Çocukluktan Gençliğe Uzanan Zorlu Yol
Erenköy'deki köşk günlerinin ardından küçük yaşta ailevi değişimlerle tanışan yazarın annesi Piraye Hanım ile sanat eleştirmeni olan babası Vedat Örfi Bengü, o henüz bebekken yollarını ayırdı. Annesinin 1935 senesinde büyük şair Nazım Hikmet ile evlenmesi, genç Memet Fuat'ın hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Üvey babasıyla aynı çatıyı paylaşarak büyüyen genç adam, ilköğrenimini İstanbul'un farklı okullarında tamamladıktan sonra eğitimini sırasıyla Robert Kolej, Kadıköy 1. Ortaokulu ve Haydarpaşa Lisesi'nde sürdürdü. Ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne girdi ve buradan 1951 yıllında mezun oldu.
Üniversite yıllarında başlayan akciğer rahatsızlığı sebebiyle askerlik görevinden erken terhis edilmek zorunda kalan yazar, mezuniyet sonrasında da çeşitli zorluklarla mücadele etti. Üvey babası Nazım Hikmet ile olan yakın ilişkisi nedeniyle resmi eğitim kurumlarında kalıcı olamayan Memet Fuat, geçimini sağlamak için çok farklı işlerde çalıştı. Özel İngilizce dersleri de verdi. Şantiyelerde mimar yardımcılığı da üstlendi. Aynı dönemde muhabirlik de yaptı. Tüm bunların yanı sıra John Steinbeck, Jack London, Walt Whitman ve Edgar Allan Poe gibi dünya edebiyatının dev isimlerinden yaptığı tercümelerle adını duyurmaya başladı. Edebiyata Nazım Hikmet'in teşvikiyle yöneldi. Yazılarında ise Memet Fuat imzasını tercih etti.
Yayıncılıkta Yeni Soluk ve Eleştiri Yılları
Edebiyat alanındaki ilk denemelerini Yeditepe Dergisi sayfalarında okurlarla buluşturan yazar, kısa sürede özgün tarzıyla dikkat çekti. Çocukluk arkadaşı ve Üniversiteden sınıf arkadaşı olan İzgen Öksüzcü ile hayatını birleştiren Memet Fuat'ın bu evlilikten Kenan adında bir oğlu dünyaya geldi. 1960 yılında, Türk yayıncılık dünyasında çok önemli bir boşluğu dolduracak olan De Yayınevi'ni faaliyete geçirdi. Yirmi yıl boyunca bu çatı altında sayısız nitelikli eseri kitapseverlerle buluştururken, dönemin en saygın edebiyat mecralarından biri haline gelen Yeni Dergi'yi de kültür hayatımıza kazandırdı.
Yayıncılık kariyerine daha sonra Yazko Edebiyat dergisinin yönetimini üstlenerek devam eden usta yazar, 1981 yılında Adam Yayınları'nda yerli yapıtlar editörü olarak göreve başladı. Buradaki görevini emekli olduğu 1987 yılına kadar titizlikle sürdürdü. Hayatı boyunca kaleme aldığı ve derlediği 100'den fazla kitapla edebiyatımızın en üretken şahsiyetlerinden biri oldu. Bu başarıları, ona pek çok önemli ödül kazandırdı. Yazarın layık görüldüğü ödüllerden bazıları şunlardır:
- 1959 yılında değer görülen Ataç Eleştiri Armağanı,
- 'Düşünceye Saygı' adlı eseriyle kazandığı 1961 TDK Deneme-Eleştiri Ödülü,
- 'Çağdaşımız Makyavel' çalışmasıyla elde ettiği 1992 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü,
- 1995 tarihli Kültür Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü,
- 1996 yılında sunulan Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü Altın Madalyası.
Edebiyattan Spor Sahalarına: Voleybol Sevdası
Memet Fuat yalnızca bir edebiyat insanı değil, aynı zamanda Türk sporuna yön veren önemli bir figürdü. Spor yöneticiliği ve antrenörlük kariyerine Altunizade semtindeki Altınyurt Spor Kulübü'nde çocuklara futbol öğreterek adım attı. Sonrasında voleybola yönelen tecrübeli spor adamı, Altınyurt voleybol A Takımı'nı ulusal deplasmanlı lige taşımayı başardı. Kulübün bu ligde tam on yıl boyunca, tamamen amatör ruhu koruyarak ve altyapıdan yeni yetenekler yetiştirerek mücadele etmesini sağladı. 1972 ile 1980 yılları arasında farklı yaş gruplarındaki erkek milli voleybol takımlarını uluslararası turnuvalara hazırladı. Akademik alanda da birikimini paylaşan spor adamı, Anadolu Hisarı Gençlik ve Spor Akademisi'nde voleybol dersleri verdi ve spor üzerine yazılarını kendi resmi soyadı olan Mehmet Bengü imzasıyla kitaplaştırdı.
Zorlu Son Yıllar ve Ebedi Miras
Yazarın hayatındaki en zorlu dönem 1990'lı yıllarda başladı. Önce çok sevdiği eşi İzgen Hanım'ı bir ameliyat sırasında kaybetti, ardından da 1995 yılında annesi Piraye Hanım hayata gözlerini yumdu. Bu ardı ardına gelen acı kayıpların ardından solunum yetmezliği teşhisiyle yoğun bakıma kaldırılan usta yazar, taburcu olduktan sonra da üretmeyi bırakmadı. Evindeki çalışma odasından edebiyat dünyasına yeni eserler sunmayı sürdüren Memet Fuat, 1999 yılında geçirdiği ikinci ciddi sağlık krizinin hemen ardından günlük tutmaya başladı. Bu içten günlükler, vefatından sonra Ölünceye Kadar ismiyle iki cilt halinde okurla buluştu.
Büyük usta, 19 Aralık 2002'de vefat etti. Hayata gözlerini yumduğunda 76 yaşındaydı. Onun Türk edebiyatına yaptığı hizmetleri yaşatmak ve genç yetenekleri desteklemek amacıyla 2004 yılından itibaren Memet Fuat Ödülleri düzenlenmeye başladı. Eleştiri, inceleme, deneme ve yayıncılık alanlarında verilen bu prestijli ödüllere 2008 yılında genç şiir kategorisi de eklendi. Hem edebiyata getirdiği objektif eleştiri kriterleriyle hem de voleybol sahalarında gösterdiği centilmen ve eğitici duruşuyla Memet Fuat, ülkemizin unutulmaz aydınları arasındaki yerini korumaktadır.