Menderes Samancılar, 1 Mayıs 1954 tarihinde Adana'da sekiz çocuklu geniş bir ailenin en küçük ferdi olarak dünyaya gözlerini açtı. Zorlu hayat şartları nedeniyle eğitimine ortaokul birinci sınıfta son verdi. Ardından erken yaşta mensucat fabrikasında işçi olarak çalışmaya başladı. Fabrikada çalışırken bir yandan da kütüphaneden Anton Çehov, Rıfat Ilgaz ve Yaşar Kemal kitapları alıp okuyordu. Bu okumalar onun entelektüel dünyasını şekillendirdi. Oyunculuk öncesinde düğün salonlarında sunuculuk yapıyor, buralarda şiirler okuyordu. 1974 yılında katıldığı gazete yarışmasında fotoroman kralı seçildi. İki yıl gibi kısa bir sürede yirminin üzerinde fotoromanda başrolde yer alarak dikkatleri üzerine çekti. Usta aktör, 1975 senesinde yönetmenliğini Yılmaz Duru'nun üstlendiği İnce Memed Vuruldu filmiyle sinemaya adım attı.
Adana'dan Yeşilçam'a Uzanan Kararlı Bir Yolculuk
İlk sinema deneyiminden itibaren canlandırdığı gerçekçi karakterlerle dikkat çeken oyuncu, kısa süre içinde Türk sinemasının en önemli yapıtlarında kendine yer buldu. Sanatçının rol aldığı ilk dönem önemli sinema yapımları arasında Türk toplumunun farklı katmanlarını ve gerçeklerini beyaz perdeye taşıyan Kara Çarşaflı Gelin, Bereketli Topraklar Üzerinde ve Fırat'ın Cinleri gibi unutulmaz klasikler yer alır. Bu filmlerde sergilediği performanslarla oyunculuk gücünü kanıtlayan Samancılar, Türk sinema tarihine adını altın harflerle yazdıracak bir kariyerin yapı taşlarını döşedi. Özellikle toplumsal gerçekçi sinema akımının en seçkin örneklerinde yer alması, onun mesleki duruşunu ve sanatsal kimliğini belirleyen en önemli etkenlerden biri haline geldi.
Sinemada Ödüllerle Taçlanan Karakter Oyunculuğu
Oyunculuk yeteneğini rol aldığı her projede derinleştiren Menderes Samancılar, yurt içindeki saygın festivallerden çok sayıda ödülle döndü. Nitekim 1989 yılında gösterime giren Sis filmindeki performansı ile 26. Antalya Altın Portakal Film Festivali bünyesinde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünün sahibi oldu. Başarı grafiğini her geçen yıl daha da yükselten sanatçı, 1993 senesinde Zıkkımın Kökü adlı filmdeki rolüyle Adana Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu seçilerek memleketinde büyük bir takdir topladı. Aynı yıl Sinema Yazarları Derneği Ödülleri'nde yine En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu unvanına layık görüldü. Sanatçı, 1996 yılında Orhan Murat Arıburnu Ödülleri ve Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği Ödülleri kapsamında En İyi Erkek Oyuncu seçilerek başarısını perçinledi. İlerleyen yıllarda da ödül törenlerindeki yerini koruyan oyuncu, 2012 yılında Gözetleme Kulesi filmindeki performansı sayesinde 19. Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü hanesine yazdırdı. Sanat yaşamının olgunluk döneminde, 2016 yılında Babamın Kanatları filmindeki İbrahim karakterine hayat vererek sinema eleştirmenlerinden tam not aldı. Bu yapıtla hem 23. Uluslararası Adana Film Festivali'nde hem de 53. Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu seçildi. Ertesi yıl ise 49. Siyad Türk Sineması Ödülleri'nde aynı filmle yine En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazanarak sinema dünyasındaki sarsılmaz yerini bir kez daha ispat etti.
Televizyon Çağı, Tiyatro Sahnesi ve Çok Yönlü Sanat Hayatı
Menderes Samancılar, sadece beyaz perdede kalmayıp televizyon dizilerinde de son derece başarılı işlere imza attı. Özellikle 2002-2003 yılları arasında ekranlara gelen ve büyük bir izleyici kitlesine ulaşan Asmalı Konak dizisinde canlandırdığı konağın sadık kahyası Bekir Kirve rolü, onun adını yeni nesil izleyicilere de güçlü bir şekilde tanıttı. Daha sonra Sıla, Asi, Hayat Devam Ediyor, Urfalıyım Ezelden ve Çukur gibi geniş kitlelerce takip edilen pek çok televizyon dizisinde de önemli roller üstlendi. Tiyatro sahnesinde de aktif olarak yer alan usta sanatçı, 2006 yılında Küçük Sahne Sadri Alışık Tiyatrosu bünyesinde sahne aldı. Burada Cengiz Aytmatov'un klasik eseri Selvi Boylum Al Yazmalım oyununda Kerem Alışık ve İpek Tuzcuoğlu ile başrolleri paylaştı. Sanatın farklı dallarında üretkenliğini sürdüren Samancılar, oyunculuğunun yanı sıra senaryo yazarlığı, öykücülük, şiir ve şarkı sözü yazarlığı ile de ilgilendi. Edebiyat dergilerinde çeşitli şiirleri yayınlanan sanatçı, aynı zamanda etkileyici öyküler kaleme aldı. Siyasi alanda da sorumluluk üstlenen Samancılar, 1999 genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin Adana milletvekili adayı olarak halkın karşısına çıktı.
Kariyeri boyunca çok sayıda uluslararası ve yerel yapımda yer alan usta aktörün öne çıkan sinema filmlerinden bazıları şunlardır:
- Kara Çarşaflı Gelin (1975)
- Bereketli Topraklar Üzerinde (1979)
- Sis (1988)
- Zıkkımın Kökü (1992)
- Dönersen Islık Çal (1992)
- Soğuk Geceler (1994)
- Babamın Kanatları (2016)