Ailesi ve gençliği
Yusuf Kâmil Paşa, 1808'de Arapgir'de doğdu ve 10 Ekim 1876'da İstanbul'da öldü. Akkoyunlu Hanedanı'nın Gökbeyi Sülalesi'ne mensuptur. Küçük yaşta babasını kaybettiği için amcası Vezir Gümrükçü Osman Paşa'nın himayesinde yetişti. Amcasıyla İstanbul'a gitti ve orada eğitim gördü. 1829'da öğrenimini tamamladıktan sonra dört yıl Dîvân-ı Hümâyûn kaleminde çalıştı.
Mısır yılları
1833'te Mısır'a gitti; bir rivayete göre bunun nedeni, gördüğü bir rüyadan sonra talihinin kendisini orada karşılayacağına inanmasıydı. Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın hizmetinde çalıştı ve paşanın kızı Zeynep Hanım ile evlendi; bu evlilik Mısır sarayının tepkisini çekti. 1845'te Mehmed Ali Paşa onu bir görevle İstanbul'a gönderdi. Padişah Abdülmecid'e Mısır valisinin tebriklerini ve hediyelerini sundu ve mîr-i mîrânlık unvanı aldı. 1849'da Mehmed Ali Paşa'nın ölümü üzerine yerine geçen Abbas Hilmi Paşa onu Sudan'da bir göreve atadı. Görevi kabul etmeyince Asvan'a sürüldü, hapsedildi ve Zeynep Hanım'dan boşanmaya ve Mısır'daki mallarından vazgeçmeye zorlandı. Sadrazam Mustafa Reşid Paşa'ya yazdığı dilekçe sonucunda Abdülmecid'in fermanıyla kurtulup İstanbul'a gidebildi ve eşiyle orada buluştu.
Osmanlı'daki görevleri
Meclis-i Vâlâ üyeliğine ve Meclis-i Maarif-i Umumiye üyeliğine atandı, Encümen-i Daniş'e girdi. 1853'te kısa süre, 1854'te ikinci kez Ticaret Nâzırlığı yaptı; aynı yıl Meclis-i Âlî-i Tanzimat başkanı, ardından Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye başkanı oldu. Süveyş Kanalı imtiyazının Fransızlara verilmesinin Mısır'a yabancı müdahalesini artıracağı düşüncesiyle, imtiyazın iptali için kayınbiraderi Mısır valisi Said Paşa'ya yazdığı mektup Fransız elçisinin eline geçti. 1857'de yeniden Meclis-i Vâlâ başkanı oldu, iki yıl sonra istifa edip Mısır'a gitti. Abdülaziz padişah olunca İstanbul'a döndü.
Sadrazamlığı
Fuad Paşa'nın 1863'teki istifasından sonra Sultan Abdülaziz'den devlet işlerine fazla karışmayacağına dair güvence alarak sadrazamlığa getirildi; 5 Ocak - 1 Haziran 1863 arasında dört ay yirmi yedi gün bu görevde kaldı. Âli Paşa'nın hariciye nazırlığında kalmasını sağladı. Döneminin önemli olaylarından biri, padişahın Mısır seyahatine çıkmasını sağlamasıdır. 1869'dan sonra üç kez Şura-yı Devlet başkanlığı yaptı. Hastalığı nedeniyle 1875'te bu görevlerden ayrıldı. Abdülaziz'in 1876'da tahttan indirilip ölmesine çok üzüldü ve aynı yıl öldü; Üsküdar'da yaptırdığı hastanenin bahçesindeki türbeye gömüldü.
Eserleri ve mirası
François Fénelon'un Télémaque adlı eserini çevirmesiyle Türk edebiyatının ilk tercüme romanı olarak bilinen çeviriyi yapmıştır. Eşiyle birlikte Üsküdar'da Zeynep Kâmil Hastanesi'ni (1862) ve Zeynep Kamil İlköğretim Okulu'nu (1878) yaptırdı; semt de onların adıyla anılır. Elazığ'da kütüphaneli bir medrese, Bebek'ten Zincirlikuyu'ya şose bir yol yaptırdı, Yakacık suyunu Kartal'a getirttiler. Vezneciler'deki, uzun süre İstanbul Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakültesi olarak kullanılan konak da onların bağışıydı.
Benzer kişiler
- Kıbrıslı Mehmet Kamil Paşa (Devlet Adamı)
- Lala Mustafa Paşa (Devlet Adamı)
- Köprülü Fazıl Ahmet Paşa (Devlet Adamı)
- Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (Devlet Adamı)
- Veli Mahmud Paşa (Devlet Adamı)
- Koca Mustafa Reşid Paşa (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Yusuf Kamil Paşa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.