Yusuf Küpeli, Türkiye'nin yakın siyasi tarihindeki en hareketli dönemlerden biri olan 1968 Kuşağı'nın önde gelen önderleri arasında yer alır. 27 Mart 1944 tarihinde Balıkesir sınırları içinde dünyaya gelen Küpeli, sol hareketlerin kitleselleştiği süreçte üstlendiği öncü rollerle tanınır. Özellikle Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) isimli yasa dışı örgütün kuruluş safhalarında aktif görev alarak adını duyurmuştur. Siyasi mücadeleyle geçen fırtınalı yaşamı boyunca askeri cezaevlerinden sürgün yıllarına uzanan pek çok tarihi dönüm noktası yaşayan Küpeli, son dönemlerini geçirdiği İsveç'in başkenti Stockholm'de hayata gözlerini yummuştur.
İlk Yılları ve Askeri Geçmişi
Niğde'nin Ulukışla ilçesine bağlı eski adıyla Hamidiye olan Bolkar Dağları'ndaki Maden köyünde çocukluğu geçen Küpeli, 11 yaşında ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etti. Göç ettikleri sene babasını kaybetmesiyle hayatının erken döneminde büyük bir acı yaşamıştır. 1958 yılında askeri liseye girerek yeni bir hayata başladı. Ancak ordu içerisindeki ömrü çok uzun sürmedi. Talat Aydemir ile Fethi Gürcan öncülüğünde gerçekleştirilen 22 Şubat 1962 ve 20 Mayıs 1963 askeri darbe teşebbüslerine katıldığı gerekçesiyle gözaltına alınarak Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesinden yargılansa da davadan beraat etmeyi başardı. Beraat etmesine rağmen, 1963 senesinde Kara Harp Okulu'ndan çok sayıda öğrenciyle birlikte ihraç edilerek orduyla ilişiği tamamen kesildi.
Fikir Kulüpleri ve THKP-C Dönemi
Küpeli'nin askeri ve sivil yaşamı boyunca eğitim gördüğü başlıca kurumlar şu şekilde sıralanmaktadır:
- Kara Harp Okulu (1963 yılında ilişiği kesilene dek)
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)
- Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF)
Bu yükseköğrenim yıllarında dönemin hızla yükselen devrimci gençlik hareketlerinin merkezinde kendine yer buldu. 1968 yılında Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF) Genel Başkanı seçildi. Böylece gençlik hareketinin liderlerinden biri oldu. Bir sonraki sene, hakkında arama kararı bulunan Deniz Gezmiş ile ortak hareket etmeye başladı. İki gençlik lideri, 1. Devrimci Milliyetçi Öğrenci Kurultayı sonrasında kamuoyuna yönelik önemli bir bildiri yayımladılar. Bu hareketli sürecin devamında kısa süreliğine Filistin topraklarına giderek oradaki mücadeleyi yakından inceledi. 1969 yılının Kasım ayında Türkiye'ye dönüş yaptı. Sınırı geçer geçmez kolluk kuvvetlerince yakalandı ve 1970 Ağustosuna kadar demir parmaklıklar ardında kaldı. Tahliye edilmesinin hemen ardından, 12 Mart 1971 Muhtırası'nın yarattığı baskıcı ortamda Mahir Çayan ile birlikte THKP-C'yi kurmak için çalışmalara başladı. Yeni kurulan bu sol örgütün ilk kurulan merkez komitesinde aktif olarak görev üstlendi.
Görüş Ayrılıkları ve İsveç Yılları
Mahir Çayan'ın hapishanede bulunduğu aylarda THKP-C içinde stratejik ve ideolojik tartışmalar giderek derinleşti. Çayan'ın 1971 Kasım ayında firar etmesiyle lider kadrolar arasında yapılan toplantılarda ortak bir zemin bulunamadı. Bu fikir ayrılıklarının neticesinde Yusuf Küpeli ve arkadaşı Münir Aktolga, kurucusu oldukları THKP-C bünyesinden ihraç edildiler. 1972 yılında güvenlik güçlerince yeniden yakalanan Küpeli, adliye sevklerinin ardından uzun sürecek bir cezaevi dönemine girdi. Farklı cezaevlerinde yaklaşık sekiz yıl boyunca tutuklu ve hükümlü olarak parmaklıklar ardında kalan Küpeli, 1983 yılında yürürlüğe giren infaz yasası değişikliği vesilesiyle şartlı tahliye edilerek serbest bırakıldı. Özgürlüğüne kavuşur kavuşmaz yasal yollardan ayrılma imkanı bulamadığı için gizlice İsveç'e kaçarak buraya sığındı. Aynı dönemde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarıldı. İsveç'te beş sene mülteci statüsüyle yaşadıktan sonra 1988 yılında bu ülkenin vatandaşlığını elde etti. Yaşamının geri kalan kısmını İskandinavya'da sürdüren Küpeli, 26 Aralık 2021 tarihinde 77 yaşındayken Stockholm'de yaşamını yitirdi.