Türk tiyatro tarihinin en önemli yönetmenlerinden biri olan Şakir Gürzumar, 8 Nisan 1958 tarihinde Ankara’da dünyaya gelmiş ve sahne sanatlarına kattığı özgün vizyonla Türk tiyatrosunun modernleşme sürecine büyük katkı sağlamıştır. Tiyatro eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra hem rejisör hem de yönetici kimliğiyle devlet tiyatrolarında uzun yıllar üst düzey sorumluluklar üstlenmiştir. Özellikle sahneye koyduğu dev yapımlarla izleyicilerin hafızalarında yer edinen sanatçı, Türk tiyatrosuna yön veren figürlerin başında yer almaktadır.
Ankara Devlet Konservatuvarı’ndan Londra Sahnelerine Uzanan Eğitim Yolculuğu
Sanatçının çocukluk ve gençlik yılları, doğduğu şehir olan Ankara’da geçmiştir. Ortaöğrenimini 1975 yılında Tevfik Fikret Okulları bünyesinde tamamlayan Gürzumar, yükseköğrenimini ise Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde sürdürmüş ve 1979 yılında buradan mezun olmuştur. Mezuniyetinin hemen ardından hem Ankara Devlet Tiyatrosu’nda sanatçı olarak çalışmaya başlamış hem de eğitim gördüğü konservatuvarda eğitmen olarak dersler vermiştir.
Akademik ve pratik birikimini uluslararası alana taşımak isteyen yönetmen, 1986 yılında Devlet Tiyatroları tarafından mesleki uzmanlaşma amacıyla Londra’ya gönderilmiştir. İngiltere’de geçirdiği bu dönemde, dünyaca ünlü National Theatre ve Royal Shakespeare Company gibi köklü yapıların idari ve sanatsal işleyiş sistemleri üzerine kapsamlı araştırmalar yürütmüştür. Aynı zamanda The British Theatre Association bünyesinde sahne tekniği, reji ve dramaturji derslerine katılarak sahne sanatlarındaki yetkinliğini artırmıştır. Gürzumar, buradaki çalışmaları kapsamında şu kritik disiplinlere odaklanmıştır:
- Drama, oyunculuk, reji, hareket ve müzikal oyunculuğu alanında uygulamalı kurslar,
- Sahne tekniği ve dekor tasarımı üzerine teknik sahne kursları,
- Bedensel farkındalık ve hareket ekonomisi sağlayan Alexander Tekniği araştırmaları.
İngiltere'deki eğitim sürecinde çok sayıda profesyonel provayı yerinde izleme imkanı bulan deneyimli yönetmen, bu verimli yurt dışı çalışmalarını daha sonra 1990-1991 ile 1992-1996 yılları arasında da Londra'ya giderek kararlılıkla sürdürmüştür.
Devlet Tiyatrolarında İdari ve Sanatsal Liderlik Dönemi
Şakir Gürzumar, Türkiye’ye döndükten sonra edindiği evrensel vizyonu yerel tiyatro idarelerine başarıyla aktarmıştır. İlk olarak 1981 senesinde Adana Devlet Tiyatrosu bünyesine Sanat Yönetmeni ve Müdür olarak atanan deneyimli sanatçı, bu kritik idari görevi dört yıl boyunca kesintisiz olarak yürütmüştür. 1987 yılında aynı bölgede yeniden müdürlük koltuğuna oturan tiyatrocu, Adana'daki sahne kültürünün yerleşmesinde öncü rol üstlenmiştir.
Takvimler 1989 yılını gösterdiğinde ise doğduğu şehre geri dönerek Ankara Devlet Tiyatrosu’nda müdürlük ve sanat yönetmenliği görevini üstlenmiştir. Başarılı idari performansı sebebiyle 1993 ve 1998 senelerinde aynı sorumluluğa mükerrer defalar getirilmiştir. Bu yoğun idarecilik mesaisinin yanı sıra reji çalışmalarını da aksatmamış, çok sayıda tiyatro eserini başarıyla sahneye taşımıştır.
Sanatçının kariyerindeki en prestijli idari dönüm noktası ise 8 Temmuz 2009 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu tarihte, tanınan isimlerden Osman Wöber’den İstanbul Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü ve Sanat Yönetmenliği görevini devralan Gürzumar, bu görevi 27 Ekim 2014 tarihine kadar büyük bir titizlikle sürdürmüştür.
Kültür Sanat Dünyasına Yön Veren Sahne Eserleri
Hem devlet kurumlarında hem de özel tiyatro topluluklarında aktif roller üstlenen Gürzumar, sahneye koyduğu klasikler ve modern uyarlamalarla adını geniş kitlelere duyurmuştur. Yönetmenliğini üstlendiği en popüler ve ses getiren tiyatro oyunlarından bazıları şunlardır:
- Antoine de Saint-Exupéry’nin ölümsüz eseri Küçük Prens,
- Turgut Özakman imzalı efsanevi toplumsal drama Töre,
- George Orwell'in hiciv klasiği olan Hayvan Çiftliği,
- Sahne uyarlaması büyük yankı uyandıran Atları da Vururlar.
Devlet Tiyatroları’ndaki köklü mesaisinin yanı sıra alternatif sahnelerin de gelişimine omuz veren usta yönetmen; Kocaeli Şehir Tiyatrosu, Hadi Çaman Tiyatrosu, Donkişot Prodüksiyon Tiyatrosu ve Türker İnanoğlu Maslak Show Center gibi önemli kurumlarda da rejisörlük koltuğuna oturmuştur.
Sanatçının aile yaşamına dair bilinen detaylar arasında, kendisi gibi sanat dünyasında varlık gösteren Deniz Gürzumar adında bir oğlunun olduğu bilgisi yer almaktadır. Bugün 66 yaşında olan usta yönetmen, Türk tiyatro tarihinin en üretken ve vizyoner idarecilerinden biri olarak sahne sanatlarımıza değer katmaya devam etmektedir.