Türk tiyatro sahnesinin unutulmaz isimlerinden biri olan Muharrem Hadi Çaman, 13 Ocak 1943 tarihinde Kastamonu'da dünyaya gelerek ömrünü sanata adamış değerli bir oyuncu, yönetmen, yazar ve eğitmendir. Yaşamı boyunca tiyatro altyapısına büyük katkılar sağlayan sanatçı, 22 Eylül 2008 günü İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Kendine has üslubuyla sahnede devleşen usta isim, kurucusu olduğu Yeditepe Oyuncuları topluluğuyla çok sayıda genç yeteneği sektöre kazandırmıştır.
Kastamonu'dan Hukuk Fakültesine Uzanan Gençlik Yılları
Balkan kökenli Kastamonulu bir ailenin üç evladından biri olan Hadi Çaman, 1920-1981 yılları arasında yaşayan Devrekanili Niyazi Bey ile 1919-2012 yılları arasında yaşayan Avlonyalı Zatiye Hanım'ın oğludur. Çocukluk ve ilk gençlik yıllarını memleketi Kastamonu'da geçiren Çaman, ilk ve orta öğrenimini burada bulunan tarihi Abdurrahman Paşa Lisesi'nde başarıyla tamamlamıştır. Henüz lise yıllarındayken içindeki sahne aşkını keşfeden genç sanatçı adayı, okulunun tiyatro kolu başkanlığını üstlenerek sahne tozuyla erkenden tanışmıştır. Anne ve babasının devlet memuru olarak İstanbul'a tayin edilmesiyle birlikte Çaman ailesi Türkiye'nin sanat kalbi olan bu metropole yerleşmiştir. İstanbul'a gelişinin ardından 1960 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolan Çaman, buradaki eğitimini tiyatro tutkusu sebebiyle yarıda bırakmıştır.
Dormen Tiyatrosu ve Profesyonel Sahne Serüveni
Hukuk fakültesinden ayrıldıktan sonra tamamen sanata yönelen Hadi Çaman, 1962'de Dormen Tiyatrosu ile Kent Oyuncuları'nın ortaklaşa düzenlediği sınavı kazanarak kursiyer olmaya hak kazanmıştır. Bir yıl sonra, 1963'te Dormen Tiyatrosu'nda sahneye konan 'Altın Yumruk' isimli tiyatro oyunundaki performansıyla profesyonel oyunculuk dünyasına ilk adımını atmıştır. Sahneye adım atarken aynı yıl İstanbul Belediye Konservatuvarı'na girmiş, ancak buradaki eğitimine sadece iki sene devam edebilmiştir. Dormen Tiyatrosu çatısı altında geçirdiği on yıllık verimli süreçte yirmiden fazla farklı oyunda önemli karakterlere hayat vermiştir. İzmirli ünlü tiyatro sanatçısı ve yazar Bengi Şen ile hayatını birleştiren Çaman'ın bu evlilikten 1971 yılında Mehmet Efe adında bir oğlu doğmuştur. Dormen Tiyatrosu'nun kapılarını kapattığı 1972 yılından sonra da sanat üretimini aksatmadan sürdürmüştür.
Usta aktör, Dormen Tiyatrosu sonrasında da Türk tiyatrosunun en seçkin topluluklarında sahne almaya devam etmiştir. Kendisi bu dönemde pek çok başarılı yapımda rol almıştır. Bu prestijli tiyatro toplulukları şunlardır:
- Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu
- Nisa Serezli-Tolga Aşkıner Tiyatrosu
- Miyatro
- Şan Tiyatrosu
Sanatçı bu sahnelerde onlarca farklı oyunda ve popüler müzikalde rol üstlenmiştir. Tiyatro çalışmalarının yanı sıra sinemaya da adım atan Çaman, Türk sinemasının 1974-1980 yılları arasındaki hareketli döneminde çok sayıda sinema filminde görev almıştır. İlerleyen yıllarda yönetmenliğini Kartal Tibet'in üstlendiği, Türk sinemasının dev isimlerinden Adile Naşit'in de kadrosunda yer aldığı 'Aile Pansiyonu' ve 'Yaygara' gibi filmlerle izleyicinin karşısına çıkmıştır. Aynı zamanda televizyon dizilerinde de sayısız karaktere can vererek ekranların tanınan simalarından biri haline gelmiştir.
Yeditepe Oyuncuları ve Genç Yeteneklerin Yetiştirilmesi
1982 yılı Hadi Çaman'ın sanat hayatında çok önemli bir dönüm noktasıdır. Nişantaşı'nda bir okulun müsamere salonunu kiralayan tecrübeli sanatçı, burayı kendi imkanlarıyla modern bir tiyatro salonuna dönüştürmüştür. Burada kurduğu Yeditepe Oyuncuları adını taşıyan toplulukla sanat hayatını kendi sahnesinde özgürce devam ettirmiştir. Çaman'ın kitleler tarafından çok daha geniş ölçüde tanınması, bu köklü tiyatronun ilk oyunu olan ve ünlü sanatçı Füsun Önal ile başrolleri paylaştığı 'Kelebekler Özgürdür' adlı oyun sayesinde gerçekleşmiştir. Usta tiyatrocu, kendi kurduğu bu okul niteliğindeki sahnede genç yetenekleri eğitmek için yoğun çaba harcamıştır. Türk sahne sanatlarına kazandırdığı o isimlerden bazıları şunlardır:
- Tolga Çevik
- Cem Özer
- Sevinç Erbulak
Tiyatronun altyapısına sunduğu bu nitelikli destekler ve yetiştirdiği genç yetenekler dolayısıyla UNESCO tarafından prestijli bir ödüle layık görülmüştür.
Çok Yönlü Sanatçı Kimliği ve Yazın Hayatı
Sadece oyunculuk ve yönetmenlikle yetinmeyen Hadi Çaman, entelektüel birikimiyle de öne çıkmıştır. İngilizceden Türkçeye nitelikli çeviriler ve başarılı sahne uyarlamaları gerçekleştirmiştir. Aynı zamanda üniversitede drama dersleri vererek akademik alanda da deneyimlerini genç kuşaklara aktarmıştır. Kendisi oyunlar yazmış ve bunları başarıyla sahneye koymuştur. Sanatçı, kendi dönemindeki tiyatro dünyasını, kulis anılarını ve sahne arkası gerçeklerini samimi bir dille aktardığı 'Güzeltmek' adlı kıymetli bir anı kitabı kaleme almıştır. Bu eserle döneminin tiyatro tarihine de ışık tutmuştur. Türk tiyatrosunda bıraktığı zengin mirasla her zaman saygıyla anılmaktadır.