Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli yapı taşlarından biri olan Hadi Poyrazoğlu, yirminci yüzyıl boyunca gölge oyunu, kukla ve tuluat sanatını yaşatmak için ömrünü adamış müstesna bir sanatçıdır. 1901 yılında Midilli'de dünyaya gözlerini açan Poyrazoğlu, çocuk yaşta yetim kalmasına rağmen İstanbul'un büyüleyici kültürel atmosferinde kendi yolunu çizmiştir. Sanatçı, geleneksel sahne sanatlarımızı genç nesillere aktararak 17 Ocak 2000 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yummuştur.
İstanbul Sokaklarından Gölge Oyununun Zirvesine
Babasının devlet memurluğu görevi sebebiyle ailesiyle birlikte İstanbul'a taşınan Poyrazoğlu, henüz bebekken anne ve babasını kaybetti. Bu zorlu sürecin ardından teyzesi ile büyükannesinin şefkatli ellerinde büyüdü. İstanbul'un Fatih, Aksaray ve Karagümrük semtlerinde ramazan aylarında kurulan renkli sahneler, küçük yaşta onun hayal dünyasını şekillendirdi. Dokuz yaşına geldiğinde Karagöz Saffet'in çırağı olarak gölge oyununun gizemli dünyasına adım attı. Bu başlangıç, onun yaşamının dünüm noktası oldu. Poyrazoğlu, eğitimine Türk gölge oyununun efsanevi ismi Hayali Küçük Ali (Mehmet Muhittin Sevilen) ile devam ederek ustalığını pekiştirdi. Sadece gölge oyunuyla yetinmeyen sanatçı, Hokkabaz Marko'dan hokka sanatının inceliklerini de öğrendi.
Tuluat Sahneleri ve Devlet Liderlerine Özel Gösteriler
Kariyerinde hızla yükselen Poyrazoğlu, dönemin en ünlü tuluat ustalarıyla çalışma fırsatı buldu. Şevki Bey, Ahmet Bey, İsmet Fahri Bey, Naşit Bey ve Türk tiyatrosunun simge ismi İsmail Dümbüllü'nün topluluklarında sahne alarak tuluat oyunculuğundaki yeteneğini sergiledi. Bireysel kariyerine yön verdikten sonra Türkiye'nin dürt bir yanını gezdi. Adana, Antalya ve Ankara'da yerleşik olarak kukla ve gölge oyunu gösterileri organize etti. Sahnedeki başarısı onu devletin en üst kademelerine taşıdı. Sanatçı; Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Celâl Bayar ve Cemal Gürsel gibi Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu ve önemli siyasi liderleri için özel gösteriler düzenledi. Liderlerin takdirini kazanan gösteriler, onun sanatındaki yetkinliğini tescilledi.
Ankara Yılları ve Ölümsüzleşen Miras
Ülke genelinde faaliyet gösteren Halkevleri'nin kapanması üzerine Poyrazoğlu, turne hayatına son vererek 1951 yılında kalıcı olarak Ankara'ya yerleşti. Başkentte Dörtyol Aile Bahçesi'nde gösteriler yapmaya başlayan sanatçı, buranın hem yöneticiliğini hem de sunuculuğunu üstlendi. Sanat yolculuğunda kendisine eşlik eden yardımcıları Kemal Şakrak ve Kemal Derebeyoğlu'nu kaybettikten sonra iş hayatında yeni bir yön çizdi. 1958 yılında Cebeci semtinde Kukla Kebap Salonu adıyla bilinen tarihi bir mekan açtı. Sanatçının vefatından sonra bu kültürel mirası devralan torunu Mümtaz Poyraz, dedesinin anısını yaşatmak amacıyla işletmenin ismini Hadi Bey Kukla olarak değiştirerek yaşatmaya devam etmektedir.
Hadi Poyrazoğlu, sahne performanslarının yanı sıra yazın dünyasına da katkıda bulundu. Sanatçı, birikimlerini paylaşmak amacıyla iki önemli eser kaleme aldı:
- 1959 yılında yayımlanan ilk Kukla Oyunları kitabı,
- 1960 yılında neşredilen ikinci Kukla Oyunları çalışması.
Çok yönlü sanat yaşamında ip cambazlığı ve hokka gösterileri gibi geleneksel seyirlik oyunları da başarıyla icra eden Poyrazoğlu, ömrünün son yıllarında hak ettiği büyük bir onura layık görüldü. Geleneksel tiyatroya sunduğu eşsiz katkılar sebebiyle 1996 yılında UNIMA Geleneksel Türk Tiyatrosu Hizmet Ödülü'ne layık bulundu. Türk kültürünün bu abide şahsiyeti, geride zengin bir miras bırakarak aramızdan ayrıldı.