Hafız Esad Kimdir?

Hafız Esad, 6 Ekim 1930'da Lazkiye'nin Kardaha köyünde doğan ve 10 Haziran 2000'de Şam'da ölen Suriyeli asker ve siyasetçidir. 1971'den ölümüne kadar Suriye cumhurbaşkanlığı yaptı. Ayrıca 1970-1971 arasında başbakan, Arap Sosyalist Baas Partisi'nin Suriye bölge komutanlığı sekreteri ve 1970-2000 arasında Baas Partisi Ulusal Komutanlığı genel sekreteri olarak görev yaptı.

Askerî kariyeri

Alevi Arap bir ailede dünyaya geldi. 1955'te Humus Askerî Akademisi'ni pilot subay olarak bitirdi. 1958'de havacılık eğitimini geliştirmek için Sovyetler Birliği'ne gönderildi ve sonra bir hava filosunun komutanı oldu. 1961'deki askerî darbeyle Suriye'nin Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden çekilmesine karşı çıktığı için ordudan ihraç edildi. Baas Partisi'nin askerî kanadında kilit bir görev üstlendi; 1963 darbesinde önemli rol oynadı ve binbaşı rütbesiyle orduya geri döndü. 1963 Suriye darbesi, Baas Partisi'nin Suriye kolunu iktidara getirdi. Yeni yönetim onu Hava Kuvvetleri komutanlığına atadı. Şubat 1966'da Baas Partisi'nin geleneksel liderlerini deviren ikinci darbeye katıldı ve savunma bakanı oldu. Dört yıl sonra fiilî lider Salah Cedid'i deviren üçüncü bir darbeyi başlatarak kendisini Suriye'nin lideri olarak atadı.

İktidarı

İktidara geldikten sonra Cedid'in sosyalist devrim ihraç etme politikasını terk etti ve selefinin gerici saydığı ülkelerle ilişkileri güçlendirdi. Soğuk Savaş'ta İsrail'e karşı destek karşılığında Sovyetler Birliği ve Doğu Bloku'nun yanında yer aldı. Devleti mezhepsel çizgiler doğrultusunda örgütledi; Sünniler ve Alevi olmayanlar siyasi kurumların başına geçerken Aleviler ordu, istihbarat ve güvenlik aygıtlarını denetledi. Karar alma yetkisi cumhurbaşkanına verildi ve sistem güçlü bir başkanlığa sahip tek partili bir diktatörlüğe dönüştü; Esad ve ailesini merkeze alan bir kişilik kültü yaratıldı. 1976'da Lübnan'a müdahale emri verdi ve bu müdahale Suriye'nin Lübnan'ı işgaliyle sonuçlandı. Müslüman Kardeşler önderliğindeki İslamcı ayaklanmayı, Hama şehrinin üçte ikisinin yok edilmesine yol açan Hama katliamıyla doruğa ulaşan bir dizi baskıyla bastırdı.

Halefiyet

Kişisel otoritesini sağlamlaştırdıktan sonra bir halef aramaya başladı. İlk tercihi kardeşi Rıfat'tı; ancak Rıfat 1983-1984'te iktidarı ele geçirmeye çalıştı ve sürgüne gönderildi. Sonraki tercihi en büyük oğlu Basil'di, ancak Basil 1994'te trafik kazasında öldü. Bunun üzerine hayatta kalan en büyük oğlu Beşşar'a yöneldi; bu atama bazı kesimlerde eleştirildi, Esad ısrar etti ve karşı çıkan yetkilileri rütbelerinden indirdi. Haziran 2000'de öldü ve yerine oğlu Beşşar geçti. Esad ailesinin iktidarı, Aralık 2024'te rejimin devrilmesine kadar sürdü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Hafız Esad maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.