Türk ulusunun bağımsızlık mücadelesinde hem kalemiyle hem de silahıyla en ön saflarda yer alan Hafız İbrahim Demiralay, Isparta topraklarında yanan bağımsızlık meşalesini tüm Anadolu'ya yayan kahraman bir din adamı ve siyasetçidir. 1883 yılında Isparta'da dünyaya gelen ve 29 Mart 1939 tarihinde hayata gözlerini yuman Demiralay, Kurtuluş Savaşı esnasında Kuvâ-yi Milliye saflarında sergilediği üstün başarılar ve TBMM çatısı altında üstlendiği altı dönemlik milletvekilliği göreviyle tarihe adını yazdırmıştır. Yılanlızade Tahir Paşa'nın oğlu olan bu vatansever şahsiyet, ülkenin en karanlık dönemlerinde hem manevi önderliğiyle halkı bir araya getirmiş hem de cephede kurduğu efsanevi askeri birlikle düşmana geçit vermemiştir.
İlk Yılları, Eğitimi ve Ticari Hayatı
Hafız İbrahim Efendi, köklı bir aileden gelmenin sorumluluğuyla ilk ve ortaöğrenimini doğup büyüdüğü Isparta'da başarıyla tamamladı. Eğitime olan tutkusu onu 1902 senesinde payitaht İstanbul'a sürüklerken, burada dönemin en prestijli kurumlarından Fatih Medresesi'ne kaydolmasını sağladı. Genç İbrahim, bu köklı ilim yuvasında tam yedi yıl boyunca aralıksız eğitim gördü. Bu uzun ve meşakkatli süreçten sonra müderrislik icazetini almaya hak kazandı. Eğitimini ikmal ettikten sonra memleketi Isparta'ya geri dönen vatansever din adamı, burada babasından intikal eden geniş arazilerde tarımsal faaliyetlerle ilgilenmeye başladı. Tarımsal çabalara ek olarak, bölgenin simgesi niteliğindeki gülyağı ticaretiyle de meşgul olarak yerel ekonomik hayata katkı sundu. Bu ticari faaliyetlerin yanı sıra toplumsal sorumluluk almaktan geri durmayarak, 1911 ile 1912 yılları arasında Isparta İdadisi bünyesinde Din Bilgisi ve Ahlâk Dersleri verdi. Genç dimağları eğiten Hafız İbrahim Efendi, aynı dönemlerde adalet mekanizmasında da görev alarak bir süre Bidayet Mahkemesi Üyeliği görevini yürüttü.
Milli Mücadelenin Öncü İsmi
İzmir'in Yunan askerleri tarafından işgal edilmesiyle birlikte Anadolu'da başlayan varoluş mücadelesi, Isparta ve çevresinde Hafız İbrahim Efendi'nin liderliğinde hayat buldu. Bölgedeki ulusal uyanışın mimarı olan kahraman din adamı, halkı bilinşlendirmek adına ardı ardına mitingler organize etti. Bu kapsamda Isparta'nın en ücra köylerine kadar ulaşan etkili beyannameler hazırlatarak vatanseverliğin yayılmasını sağladı. Vatanın kurtuluşu için adeta seferberlik ilan eden İbrahim Efendi, Konya Valisi Cemal Bey ile İkinci Ordu Müfettişi Küçük Cemal Paşa'ya protesto telgrafları çekti. Bu cesur girişimler karşısında paniğe kapılan Vali Cemal Bey, telgrafı alır almaz Isparta Mutasarrıfı Talat Bey'e talimat vererek İbrahim Efendi'nin sorgulanıp İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi'ne sevk edilmesini emretti. Üstelik yereldeki Hürriyet ve İtilaf Fırkası mensupları da bu milli uyanış hareketini engellemek için yoğun çaba sarf etti. Tüm bu engellere rağmen asla yılmadı. Karşılaştığı her türlü baskıya baş kaldırarak vatan savunması yolundaki çalışmalarını büyük bir azimle arttırdı.
Ege'deki direniş hatlarıyla bağ kurmak amacıyla 6-8 Ağustos 1919 tarihlerinde düzenlenen Birinci Nazilli Kongresi'ne Isparta'yı temsilen delegeler gönderdi. Kongrede kenti temsil etmek üzere Eski Müftü Hacı Hüsnü Özdamar ile Uçkurcuzade Ali Efendi görev aldı. Eş zamanlı olarak, başkanlığını yürüttüğü ve bölgedeki aydınları bir araya getiren Cemiyet-i İlmiye'yi, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kimliğiyle yeniden yapılandırdı. Isparta'nın köylerinden ve merkezinden topladığı vatansever gönüllülerle "Isparta Mücahitleri" adını verdiği askeri gücü oluşturarak Nazilli Cephesi'ne sevk etti.
Demir Alay ve Meclis Yılları
Milli iradenin tecelli ettiği Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci dönemi için yapılan seçimlerde Isparta Milletvekili olarak parlamentoya giren Hafız İbrahim Efendi, 23 Nisan 1920'deki tarihi açılışta hazır bulundu. Bağımsızlık mücadelesinin meşruiyet belgesi niteliğindeki Ankara Fetvası'nı da "Isparta Mebusu, Ulemadan Hafız İbrahim" unvanıyla gururla imzaladı. Ancak 1920 yılının Temmuz ayında cephedeki durum son derece kritik bir hal aldı. Yunan ordusu Milne hattını aşarak Anadolu içlerine doğru ilerlemeye başladı. Alaşehir'in elden çıkması, Nazilli-Köşk cephesinin çökmesi ve düşman askerlerinin 5 Temmuz 1920'de Denizli ile Buldan'a girmesi üzerine meclis acil önlemler aldı.
Mustafa Kemal Paşa'nın onayı ve Milli Müdafaa Vekaleti'nin görevlendirmesiyle, acil bir askeri güç toplamak üzere cephe gerisine gönderilen milletvekili, 11 Temmuz 1920'de parlamentodan izinli sayıldı. Çok kısa bir süre zarfında yüz atlı ve iki yüz piyadeden oluşman muazzam bir gönüllü birliği kurarak cephedeki yerini aldı. Balkıcalı Hacı Hüseyinoğlu İbrahim Efe de bu seçkin kuvvetin içindeydi. Takvimler Ekim ayını gösterdiğinde bu askeri güç; üç süvari, üç piyade ve bir makineli tüfek takımından oluşan yedi bölüklü büyük bir alay haline dönüştü. Bu şanlı askeri birliğe Demir Alay adı verildi. Demir Alay adıyla anılan bu askeri gücücn bünyesinde şu takımlar bulunmaktaydı:
- Üc süvari bölüğü
- Üc piyade bölüğü
- Bir makineli tüfek takımı
Hafız İbrahim Efendi'nin kurduğu bu alay, Uşak hattında düşmana karşı amansız bir mücadele verdi. Burada bir diğer vatansever din adamı olan İsmail Şükrü Çelikalay'ın savunma harekatıyla tam bir uyum yakalandı. Savaşın ardından meclisteki görevine dönen kahraman din adamı, Isparta milletvekili olarak tam altı dönem boyunca asil milletine hizmet etmeye devam etti.