Türk temaşa sanatının önde gelen temsilcilerinden Mehmet Muhittin Sevilen, namıdiğer Hayalî Küçük Ali, 1886 yılında İstanbul'da doğmuştur. Klasik gölge oyununu modern Türkiye'nin doğuşuna taşıyarak kültür tarihimizde derin izler bırakan usta sanatçı, Karagöz ve Hacivat geleneğinin en bilindik simgelerinden biri haline gelmiştir. O, çocukluk yıllarında gönül verdiği bu özel geleneği, Cumhuriyet öncesinin kısıtlı imkanlarından Cumhuriyet sonrasına dek taşımıştır. Atatürk'ün de desteğini alan usta, bu sanatı kararlılıkla sürdürmüştür. Hayatı boyunca hem kukla hem de Karagöz oyunlarını oynatarak her kesime ulaşmayı başarmıştır. Sevilen, 7 Aralık 1974 tarihinde Ankara'da vefat edene dek ömrünü bu sanata adamıştır.
Çocukluktan Gelen Karagöz Tutkusu ve İlk Gösteriler
Mehmet Muhittin Sevilen'in gölge oyununa olan büyük merakı henüz sekiz yaşındayken başlamıştır. İlgi duyduğu bu alanda kendini geliştirmek isteyen küçük Mehmet, Davutpaşa Rüştiyesini tamamlamıştır. Okuldan sonra ise PTT bünyesinde çalışmaya başlamıştır. Bu memuriyet hayatının yanı sıra içindeki sanat aşkını asla söndürmemiştir. Çocukluk yıllarında Saffet Bey'den büyük bir manevi destek görmüştür. Genç sanatçı, döneminin en ünlü hayalî ustalarını da hayranlıkla izlemiştir.
Kendisine rehberlik eden ustalar şunlardır:
- Hayalî Ömer Efendi
- Hayalî Memduh Bey
- Hayalî Arap Cemal Efendi
- Hayalî Sobacı Ömer Efendi
- Hayalî Nazif Bey
- Hayalî serçe Mehmet Efendi
- Hayalî Katip Salih Efendi
- Hayalî Arap Ömer Ağa
- Hayalî Behiç Efendi
Bu büyük ustaların gölgesinde yetişen Mehmet Muhittin, 1900 yılında ilk profesyonel adımını atmıştır. İstanbul Fatih'in Draman semtinde sergilediği "Hımhımlı Mandıra" adlı gölge oyunu büyük ilgi görmüştür. Bu ilk deneme, gelecekteki büyük başarıların da habercisi olmuştur.
Savaş Yılları ve Ankara'da Profesyonel Dönem
Genç sanatçının mesleki yükselişi, I. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla zorunlu bir kesintiye uğramıştır. Vatan borcunu ödemek üzere askere giden Sevilen, cephe dönüşü tekrar çok sevdiği sanatına yönelmiştir. Ankara'ya yerleşmiş ve buradaki PTT görevine devam etmiştir. 1944 yılında emekli olana dek Ankara'da hem memurluk hem sahne çalışmalarını sürdürmüştür. Emekliliğinin ardından Karagözcülüğü tamamen profesyonel bir meslek haline getirmiştir.
Cumhuriyet öncesi dönemde gölge oyununu oynatmak oldukça meşakkatli bir süreç gerektiriyordu. O dönemde sanatını icra edebilmek için özel bir izin vesikası almıştır. Mevlanakapı yokuşundaki hanesinde ikamet ederken aldığı bu resmi belgede, kendisinin edep ve terbiye dairesinde hikaye söylemesine, meddahlık etmesine ve hayal oynatmasına müsaade edildiği açıkça belirtilmiştir. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte ise Mehmet Muhittin Sevilen için yepyeni bir dönem başlamıştır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün huzurunda sanatını sergileyen usta, onun takdirini ve desteğini kazanmıştır.
TRT Yayınları ve Geleceğe Miras Bırakılan Öğrenciler
Altmış yılı aşan uzun sanat hayatı boyunca Sevilen, yalnızca perdenin arkasında kalmamıştır. Yaklaşık yirmi yıl boyunca TRT radyolarında mikrofon başına geçerek gölge oyunu kültürünü evlere taşımıştır. Aynı zamanda oyunlarının metinlerini kendisi kaleme alarak bu eşsiz sanatı yazılı literatüre kazandırmıştır. Bu alanda değerli kitaplar yayımlamıştır.
Kültürel mirasın aktarılmasına büyük önem veren usta sanatçı, Halkevlerinde öğretmenlik yapmıştır. Ülkenin dört bir yanındaki Halkevlerinde ve 'Karagöz odaları'nda eserlerini sahnelemiştir. Yetiştirdiği sayısız öğrenciyle bu kadim sanatın ömrünü uzatmıştır. Kendi yazdığı oyun metinleriyle Türk tiyatrosunun en kıymetli yapı taşlarından biri olmuştur. Ankara'da hayata gözlerini yumduğunda ise ardında devasa bir kültürel miras bırakmıştır.