Kimdir?
Sabiha Tansuğ, 1 Ocak 1933'te Yunanistan'ın Gümülcine kentinde doğan ve 24 Ocak 2023'te İzmir'de ölen Türk etnolog, koleksiyoner ve Türk kültürü araştırmacısıdır. Anadolu'daki giyim kültürüne dair geniş bir koleksiyon oluşturmuştur. Ankara başlığı, 1971'de basılan ve 1989'a kadar tedavülde kalan 50 kuruşluk madeni paranın üzerinde yer almıştır.
Ailesi ve çocukluğu
Ailesi, nüfus mübadelesi sonrasında Batı Trakya'da kalmasına izin verilen Türk gruplarındandı. İkinci Dünya Savaşı'nda Yunanistan'ın Almanya tarafından işgal edilmesi üzerine ailesiyle Türkiye'ye göç etti. Yunanistan'da öğretmenlik yapan babası Türkiye'de mesleğini sürdüremeyince tütün tarlalarında işçi olarak çalışmaya başladı; ilk gençliği Tire, Akhisar ve Bergama gibi Ege ilçelerinde sezonluk çalışmalarla şekillendi. Geleneksel kıyafetlere ilgisi, 1943'te okulunda 23 Nisan etkinlikleri için taktığı eğribaş adlı yöresel başlıkla ortaya çıktı.
Eğitimi ve gençlik yılları
1946'da İzmir Göztepe Kız Sanat Okulu'na yazıldı. 1953'te İstanbul'a taşınarak Beyoğlu'nda bir terzinin yanında çalışmaya başladı; aynı dönemde ressam Nuri İyem'den dersler aldı ve karma sergilere katıldı. 1963'te Paris ve Viyana'da kahve kültürünü gözlemledi, kıyafet müzelerini gezdi. 1964'te Pierre Loti Tepesi'ndeki bir dükkânı geleneksel Türk kahvehanesi tarzında restore ettirip işletti.
Etnografya araştırmaları
1965'te gazeteci Haluk Tansuğ'la evlendi ve Anadolu'da 2000 yılına kadar sürecek etnografya araştırmalarına başladı. İlk sergisini 1967'de Viyana'da açtı. 1968'de dönemin darphane müdürünün isteğiyle Ankara gelin başıyla fotoğraf çektirdi; fotoğraftaki başlık madeni paraya basıldı. 1975'te Rotterdam'da, 1976'da Strasbourg'da, 1980'de Roma La Sapienza Üniversitesi'nde, 1985'te Köln'de ve 1988'de Düsseldorf'ta sergiler açtı. Ege, Marmara, İç Anadolu ve Karadeniz'deki Türkmen ağırlıklı yerleşimleri gezerek 2.700 parçalık bir kıyafet koleksiyonu oluşturdu ve parçaları isimlerine, kullanım biçimlerine, sembolik anlamlarına göre arşivledi. Türkmen Giyimi ve Türklerde Çiçek Sevgisi ve Sümbülname adlı iki kitap yazdı.
Müze çalışmaları ve ölümü
1974'ten itibaren koleksiyonu için Kültür Bakanlığı'na müze talebiyle başvurdu, ancak müze kurulamadı. Koleksiyonundan 430 parça 2007'de çalındı. Kalan parçaları 2010'dan sonra Mecidiyeköy'deki Sabiha Tansuğ Sanat ve Kültür Evi'nde sergiledi. Koleksiyonun Urla'nın Bademler köyünde sergilenmesi için çalışmalar 2021'de başladı; Musa Baran Çocuk Oyuncakları ve Sabiha Tansuğ Etnografya Sergisi 23 Nisan 2024'te açıldı. 24 Ocak 2023'te hayatını kaybetti ve Bademler Köyü Mezarlığı'na gömüldü.
Benzer kişiler
- Hamza Hamzaoğlu (Gümülcine Doğumlu)
- Sadık Ahmet (Gümülcine Doğumlu)
- Erol Mütercimler (Araştırmacı)
- Mehmet Fatih Yanık (Araştırmacı)
- Mira Murati (Araştırmacı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Sabiha Tansuğ maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.