Türkiye'nin tıp ve bilim tarihinde çığır açan öncü isimlerinden biri olan Sabire Aydemir, 1 Şubat 1910 tarihinde Kastamonu'nun tarihi ilçesi İnebolu'da dünyaya gelmiştir. Cumhuriyetin ilk nesil kadın aydınları arasında yer alan Aydemir, kız öğrencilerin yatılı tıp eğitimine kabul edilmediği zorlu dönemde pes etmeyerek rotasını veteriner hekimliğe çevirmiş ve ülkemizin ilk kadın veteriner hekimi unvanını elde etmiştir. Dönemin kısıtlı bilimsel imkanlarına rağmen bakteriyoloji alanında uzmanlaşarak Anadolu'nun farklı köşelerinde ve önemli enstitülerde uzun yıllar boyunca kritik sağlık hizmetleri yürüten başarılı hekim, 81 yıllık ömrünün ardından 4 Temmuz 1991'de Ankara'da hayata gözlerini yumuştur.
Tıp Hayalinden Veteriner Hekimliğe Ulaşan Öncü Yolculuk
İlk eğitim adımlarını memleketi İnebolu'da atan Sabire Aydemir, içindeki okuma azmiyle orta öğrenimi için dönemin kültür başkenti İstanbul'a gitmiştir. Yeni bir şehir, yeni bir başlangıçtı. Eğitim hayatındaki başarısını taçlandırarak 1933 senesinde Erenköy Kız Lisesi'nden mezun olmuştur. Lise yıllarından itibaren insanlığa şifa dağıtmak amacıyla tıp doktoru olmayı hayal eden Aydemir'in karşısına o yıllarda beklenmedik bir engel çıkmıştır. Hayalleri bir anda yarım kalmıştı. Tıp fakültesinin kız öğrencileri yatılı olarak bünyesine kabul etmemesi üzerine, genç idealist hekim adayı pes etmek yerine cesur bir karar almıştır. Zorluklar onu asla yıldıramadı. Tam da o dönemde, kapılarını ilk defa kadın öğrencilere açan Ankara Üniversitesi Veteriner Yüksekokulu'na kaydını yaptırmıştır. Bu tarihi karar, onun hem kendi kaderini hem de Türk bilim dünyasındaki kadınların yerini sonsuza dek değiştirecektir. Dötet yıllık yoğun ve meşakkatli bir eğitimin ardından 1937 yılında bu okuldan başarıyla mezun olmuştur. Büyük bir başarı elde etmişti.
Laboratuvarda Geçen Yıllar ve Bakteriyoloji Uzmanlığı
Mezuniyetinin hemen sonrasında vatan hizmetine koşarak Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü bünyesinde iki yıl boyunca hekimlik yapmıştır. Çalşmaları son derece verimli geçiyordu. Buradaki pratik deneyiminin ardından akademik dünyaya adım atmış ve Veteriner Fakültesi bünyesine asistan kadrosuyla geri dönmüştür. Laboratuvardaki titiz ve kararlı araştırmaları neticesinde Bakteriyoloji Mütehassısı yani mikrobiyoloji uzmanı unvanını kazanarak alandaki yetkinliğini tescillemiştir. Fakültedeki akademik ve bilimsel görevini 1945 yılına dek büyük bir özveriyle sürdüren öncü hekim, daha sonra sahadaki pratik sağlık çalşmalarına yönelmiştir.
Bu kapsamda ülkemizin en köklü ve stratejik sağlık kuruluşlarında bakteriyolog veteriner hekim olarak görev yapmıştır:
- Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü
- Pendik Bakteriyoloji ve Araştırma Enstitüsü (İstanbul)
- Etlik Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü (Ankara)
- Samsun Atakum Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü bünyesindeki kuduz laboratuvarı
Toplum sağlığını tehdit eden salgın hastalıklarla mücadelede kritik roller üstlenen Aydemir, Samsun'daki laboratuvarda gerçekleştirdiği başarılı çalşmalarla bilime ve insanlığa hizmet etmiş ve en nihayetinde buradan emekliye ayrılmıştır.
Tarihi Ödül ve Cumhuriyetin Öncü Kadınının Mirası
Sabire Aydemir, yalnızca mesleki başarılarıyla değil, aynı zamanda taşıdığı öncü kimlikle de Türk kadınının toplumsal yaşamdaki yükselişinin simgesi haline gelmiştir. 1984 yılına gelindiğinde, Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanınmasının 50. yıl dönümü kutlamaları kapsamında çok özel bir taltife layık görülmüştür. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kendisine, ülkemizin "İlk Kadın Veteriner Hekimi" olması vesilesiyle özel bir ödül ve onur plaketi takdim edilmiştir. Bu tarihi ödül, onun yıllar boyunca verdiği emeklerin ve kadınların bilimsel alanda var olma mücadelesinin en anlamlı taçlandırılması olmuştur.
Mesleki kariyerinin yanı sıra entelektüel birikimiyle de öne çıkan Aydemir, iyi derecede İngilizce ve Almanca lisanlarına hakim bir Cumhuriyet aydınıydı. Özel yaşamında mutlu bir yuva kuran öncü hekim, evli ve iki çocuk annesi olarak ailesine de derin bağlarla bağlıydı. Ailesi en büyük güç kaynağıydı. Tarihler 4 Temmuz 1991'i gösterdiğinde, arkasında silinmez izler ve genç nesillere ilham veren muazzam bir miras bırakarak Ankara'da 81 yaşında aramızdan ayrılmıştır. Onun açtığı yolda bugün binlerce kadın veteriner hekim, laboratuvarlarda ve sahada bilimin ışığında güvenle yürümektedir.