Türk askeri ve bürokrasi tarihinin en seçkin simalarından biri olan Refik Hamit Tulga, 9 Ekim 1907 tarihinde Kütahya'da hayata gözlerini açtı. Kendisi cumhuriyet tarihinin çok kıymetli bir askeridir. Ordunun en üst kademesi olan orgeneralliğe kadar tırmanırken, idari alanda da İstanbul Valiliği ile Belediye Başkanlığı gibi çok kritik sorumluluklar üstlendi. Askeri dehası ve diplomatik kabiliyetleriyle temayüz eden Tulga, hem Genelkurmay II. Başkanlığı görevinde orduya yön verdi hem de Brüksel'deki NATO Türk Askeri Heyeti Başkanlığı ile ülkemizi uluslararası arenada temsil etti. Cumhuriyet tarihinin bu önemli ismi, 23 Nisan 1981 günü hayata veda etti. Cenazesi İstanbul'da büyük bir törenle kaldırıldı.
Eğitim Hayatı ve İlk Yılları
Genç yaşta adım attığı askeri hayatında eğitim basamaklarını hızla tırmanan Refik Tulga, ilk olarak Kuleli Askeri Lisesi bünyesinde vatan hizmetine hazırlandı. Burada çok disiplinli bir eğitim gördü. Ardından, 1927 senesinde Kara Harp Okulu'nu tamamladı ve teğmen olarak şerefli üniformasını giydi. Askeri vizyonunu genişletmek amacıyla çalışmalarını sürdüren Tulga, 1937 yılında Harp Akademisi diplomasını alarak kurmaylık yolunda büyük bir adım attı. Böylece kurmay subaylığa hak kazandı. Bu yoğun akademik sürecin meyvesi olarak, 1938 yılında kurmaylığı resmen onaylanarak ordu içindeki yükselişini sürdürdü.
Askeri Diplomasi ve Karargah Hizmetleri
Kurmay subay ünvanını aldıktan sonra, ülkesini yurt dışında temsil etmek üzere diplomatik görevlere atanan Refik Hamit Tulga, Fransa'nın başkenti Paris'te Ataşemiliter Yardımcısı olarak göreve başladı. This dönemde eğitimine de devam etti. Paris'teki görevi sırasında mesleki donanımını artırmak adına Siyasal Bilgiler Okulu'nda eğitimine devam ederek entelektüel birikimini güçlendirdi. İkinci Dünya Savaşı'nın en sıcak dönemlerinde, 1941 ile 1942 yılları arasında Fransa'nın Vichy şehrinde Ataşemiliter olarak çok hassas bir diplomatik süreç yürüttü. Buradaki görevi başarıyla tamamlandı. Yurda dönüşünde ise askeri stratejinin merkezine geçerek Genelkurmay Balkan Şube Müdürlüğü makamına getirildi.
Kariyer basamaklarını kararlılıkla tırmanan başarılı kurmay, 1946-1947 yılları arasında devletin en üst düzey koruma birimi olan Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı bünyesinde Piyade Tabur Komutanı olarak görev aldı. Bu görevi sırasında yüksek güven kazandı. Uluslararası deneyimlerine bir yenisini eklemek amacıyla 1947 yılında ABD'nin başkenti Washington DC'ye gönderildi ve burada üç yıl boyunca Ataşemiliterlik vazifesini başarıyla deruhte etti. Atlantik ötesindeki bu görevinin akabinde, 1952 yılında Paris'te konuşlu bulunan Avrupa Müttefik Kuvvetleri Karargâhı (SHAPE) İstihbarat Dairesi emrine atandı. Bu da onun istihbarat alanındaki gücünü pekiştirdi. Türkiye'ye döndükten sonra ise, 1954 yılından itibaren iki sene boyunca hem Cumhurbaşkanlığı Başyaverliği hem de Muhafız Alay Komutanlığı gibi son derece onurlu ve güven gerektiren iki büyük vazifeyi eş zamanlı olarak ifa etti.
İdari Görevler ve İstanbul Belediye Başkanlığı Dönemi
Ordu bünyesindeki harekat yeteneğini sahada da kanıtlayan Refik Tulga, sırasıyla 3. Zırhlı Tugay ve ardından zırhlı tümen komutanlığı vazifelerini üstlendi. Buradaki başarısıyla adını geniş kitlelere duyurdu. Ülkenin çalkantılı bir dönemden geçtiği 1960 yılının nisan ayındaki öğrenci hareketleri sırasında, zırhlı tümen komutanı sıfatıyla öğrencilere ateş açılması talimatını engelleyerek tarihi bir insani duruş sergiledi. Bu kararlı duruşu büyük takdir topladı. Bu olaydan kısa süre sonra gerçekleşen 27 Mayıs 1960 Darbesi'nin ardından, kentin idari yönetimini üstlenmek üzere İstanbul Valiliği ile İstanbul Belediye Başkanlığı makamlarına getirildi. Burada iki farklı dönemde vazife üstlendi. 27 Mayıs 1960 - 14 Haziran 1960 tarihleri arasındaki bu ilk kısa dönemde Kemal Aygün'den devraldığı görevi daha sonra Şefik Erensü'ye devretti. Ancak şehrin ihtiyaçları doğrultusunda, 24 Eylül 1960 ile 26 Şubat 1962 tarihleri arasında yeniden bu koltuğa oturarak Şefik Erensü'nün yerine geçti ve görevi nihayetinde Turan Ertuğ'a bıraktı.
Üst Düzey Komutanlıklar ve Emeklilik Yılları
Belediye başkanlığı vazifesini başarıyla tamamlayan devlet adamı, 1961 senesinde korgeneral rütbesine terfi ettirilerek ordu komutanlıklarına atandı. Burada üstün liderlik özellikleri sergiledi. Bu süreçte sırasıyla 2. Ordu ve 3. Ordu Komutanlığı gibi devasa askeri birliklerin sevk ve idaresini üstlendi. Üstün başarıları neticesinde 1964 yılında Genelkurmay II. Başkanlığı gibi askeri hiyerarşinin kalbinde yer alan bir makama getirildi. Bir sonraki yıl, yani 1965'te şerefli üniformasının en üst noktası olan orgeneral rütbesine ulaştı. Bu terfi onun en parlak başarılarındandır. Aktif askeri yaşamının son döneminde ise Belçika'nın başkenti Brüksel'de bulunan NATO Türk Askeri Heyeti Başkanlığı görevini yürüterek uluslararası ittifak nezdinde ülkemizin haklarını savundu. Bu onurlu görevin ardından, 1968 yılında kendi arzusuyla emekliye ayrılarak aktif vazifesini noktaladı.
Üstlendiği Önemli Görevler
Askeri ve sivil kariyeri boyunca çok yönlü sorumluluklar üstlenen Refik Tulga, özellikle şu kritik makamlarda vazife yapmıştır:
- Washington DC Ataşemiliteri olarak diplomatik ilişklerin yürütülmesi,
- İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı sıfatıyla kentin idari yönetimi,
- 2. Ordu ve 3. Ordu Komutanı olarak askeri birliklerin sevk ve idaresi,
- Genelkurmay II. Başkanı göreviyle askeri karar mekanizmalarının yönetilmesi,
- NATO Türk Askerî Heyeti Başkanı unvanıyla Brüksel'de uluslararası savunma temsili.
Özel Hayatı ve Vefatı
Özel yaşamında Jale Tulga hanımefendi ile hayatını birleştiren ve bu evlilikten 1940 doğumlu Nimet Akıncı adında bir kız çocuğu sahibi olan Refik Tulga, aile değerlerine bağlılığıyla da tanınırdı. O aile hayatına çok önem verirdi. Ülkesine ve milletine adadığı şerefli ömrünü 23 Nisan 1981 tarihinde İstanbul'da tamamlayan emekli orgeneral, tüm sevenlerini yasa boğdu. Vefatının ardından düzenlenen askeri merasimle birlikte, cenazesi 25 Nisan 1981 Cumartesi günü öğle namazını müteakip tarihi Teşvikiye Camii'nden kaldırılarak Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanında toprağa verildi.