Türk siyasetinin en hareketli ve dönüşüm dolu dönemlerine tanıklık eden hukukçu ve devlet adamı Mehmet Refik İnce, 1885 yılında Midilli Adası'nın Polihinit kasabasında doğmuştur. İmparatorluğun son döneminden çok partili hayata geçiş sancılarına kadar cephelerde, mahkeme kürsülerinde ve bakanlık koltuklarında ülkesine hizmet etmiştir. Harputlu İncezade Hafız Mustafa Şevket Efendi'nin oğlu olan tecrübeli devlet adamı, ülkenin adalet mekanizmasından millî savunmasına kadar pek çok hayati alanında üstlendiği vazifelerle adını Türk tarihine yazdırmıştır. Hukuki yetkinliği sayesinde her kademede öne çıkmıştır.
Hukuk Eğitimi ve Cephe Yılları
Gençlik yıllarında eğitime büyük önem veren Refik Şevket, ilk öğrenimini Eşme İbtidai Mektebi'nde tamamladıktan sonra İzmir İdadisi'ni de başarıyla bitirdi. Hukuk eğitimi almak amacıyla Selanik'e gitti. Selanik Hukuk Mektebi'nde başladığı yükseköğrenimini 1911 yılında başarıyla tamamlayarak diplomasını gururla aldı. Askeri eğitimini İstanbul Beylerbeyi Yedek Subay Okulu'nda tamamlayıp teğmen rütbesiyle katıldığı Balkan Savaşı sırasında, İzmir-Selçuk istasyonunda talihsiz bir tren kazası geçirdi. Bu kazada sol kolundan ciddi şekilde yaralandı. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde yeniden göreve koştu. Savaş boyunca yüz otuz beşinci Alay İaşe Subayı ve sonrasında yirmi birinci Kolordu Adli Müşaviri olarak vatan hizmetini yerine getirdi.
Milli Mücadele Dönemi ve İstiklal Mahkemesi Başkanlığı
Milli Mücadele'nin başlamasıyla birlikte Refik Şevket İnce, vatanın kurtuluşu için Ankara'da açılan Meclis'te yer almaya karar verdi. Takvimler 28 Nisan 1920 tarihini gösterdiğinde, Saruhan Milletvekili sıfatıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne katıldı. Yasama çalışmalarında gösterdiği başarılar ve hukuki birikimi sayesinde meclis çatısı altında kısa sürede öne çıktı. Bu doğrultuda İnce, 21 Eylül 1920 tarihinde Kastamonu İstiklal Mahkemesi Başkanlığı görevine seçildi. Bölgedeki asayişin sağlanmasında ve milli mücadeleye karşı gelişen isyanların bastırılmasında büyük çaba harcadı. Buradaki görevini başarıyla tamamladıktan sonra, 2 Mart 1921 tarihinde Ankara'daki meclis çalışmalarına geri döndü. Başkent Ankara'ya dönüşünden kısa bir süre sonra, 1921 ile 1922 yılları arasında kurulan Üçüncü İcra Vekilleri Heyeti bünyesinde Adliye Vekili olarak görevlendirilerek adalet sisteminin başına geçti. Bu kritik bakanlık dönemi boyunca, yeni kurulmakta olan devletin adalet sisteminin sağlam temellerini inşa etmek amacıyla yoğun bir mesai sarf etti.
Cumhuriyet Dönemi ve Demokrat Parti'nin Doğuşu
Cumhuriyet'in ilanından sonra da siyaset sahnesinden çekilmeyen tecrübeli devlet adamı, 1931, 1935 ve 1939 genel seçimlerinde arka arkaya Manisa Milletvekili seçilerek meclisteki saygın yerini her daim korumayı başardı. Türk siyasi hayatında çok önemli bir dönüm noktası olan 1945 yılında, çok partili düzene geçişin öncüsü haline gelen Demokrat Parti'nin kurucu üyeleri arasında aktif şekilde yer aldı. DP'nin kurulmasıyla birlikte yeni bir mücadeleye başladı. Büyük zaferle sonuçlanan tarihi 1950 seçimlerinde yeniden Manisa Milletvekili olarak meclise girmeyi başardı. Seçimlerin ardından kurulan Birinci Menderes Hükûmeti bünyesinde, 22 Mayıs 1950 tarihinde Millî Savunma Bakanı olarak kabineye girdi. Nitekim ünlü tarihçi Şerafettin Turan, 'Türk Devrim Tarihi' isimli kapsamlı çalışmasında İnce'nin bakanlıktan alınma nedenini ordu içindeki reform sürecine bağlamaktadır. Turan'a göre, hükümetin Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde gerçekleştirmek istediği tasfiye operasyonlarında İnce'nin beklenildiği kadar atik davranmaması bu görev değişiminde ana etken olmuştur. Bu gelişmeler neticesinde 9 Mart 1951 tarihli İkinci Menderes Hükûmeti bünyesinde Devlet Bakanlığı'na atandıysa da, parti yöneticileriyle yaşadığı fikir ayrılıkları yüzünden 30 Mart 1951'de istifa etti. Millî Savunma Bakanlığı görevine ise kendisinin yerine dönemin Çalışma Bakanı olan Hulusi Köymen atandı. Kabineden ayrılmasına rağmen siyasi gücünü koruyan İnce, 2 Kasım 1951 tarihinde Demokrat Parti Meclis Grup Başkanlığı görevine getirildi. Bu onurlu görevi 17 Haziran 1952 tarihine kadar başarıyla sürdürerek parti içi koordinasyonu sağladı. Aktif siyasi kariyerini noktaladıkdan sonra İstanbul'a yerleşen tecrübeli devlet adamı, 24 Nisan 1955 tarihinde burada hayata gözlerini yumdu. Vefatının ardından cenazesi, büyük bir tören eşliğinde vasiyetine uygun olarak İzmir'e nakledildi. Soğukkuyu Mezarlığı'nda ebedi istirahatgahına tevdi edildi. Emin Çölaşan'ın anne tarafından öz dedesidir. Refik Şevket İnce, vatanseverliği, adil duruşu ve hukukçu kimliğiyle Türk siyasi tarihinde daima saygıyla anılacaktır.
Refik Şevket İnce, parlamento ve devlet yönetimi kariyeri boyunca şu önemli görevleri yürütmüştür:
- Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde farklı dönemlerde üstlendiği Manisa Milletvekilliği
- Cumhuriyet kabinelerinde yürüttüğü Adliye Vekilliği ile Millî Savunma Bakanlığı
- Demokrat Parti Meclis Grubu yönetiminde üstlendiği Grup Başkanlığı