Recep Zühtü Soyak, 1893 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Manastır kentinde hayata gözlerini açan, Türk Kurtuluş Savaşı'nın ilk anlarından itibaren ulusal direnişin önderi Mustafa Kemal Paşa'nın en yakın çemberinde yer alarak onun muhafızlığı ile tanınan ve sonrasında parlamento sıralarında ülkesine hizmet eden önemli bir Türk siyasetçisidir. Hasan Basri Bey ile Fatma Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelen Soyak, ülkenin en çalkantılı dönemlerinde cephelerden meclise uzanan sıra dışı bir yaşam öyküsüne imza atmıştır. Genç yaşta vatan savunmasına katılan bu isim, Amasya'dan itibaren Millî Mücadele'nin adeta kalbinde bulunmuş, aldığı kritik görevlerle tarihin akışına yön vermiştir. Hem askeri hem siyasi alandaki faaliyetleriyle Cumhuriyet tarihinin önemli figürlerinden biri haline gelmiştir. Kendisi, Mustafa Kemal Atatürk'ün yakınında bulunmanın getirdiği tarihsel sorumluluğu yaşamı boyunca taşımıştır.
Cephelerden Millî Mücadeleye Uzanan Askeri Geçmiş
Eğitim hayatını idadi mektebinde tamamlayan Recep Zühtü, vatan topraklarının büyük bir varoluş savaşı verdiği 1912 senesinden itibaren asteğmen rütbesiyle orduya katılmıştır. Genç subay, Osmanlı ordusunun pek çok cephesinde amansız mücadeleler vermiş, özellikle Suriye-Filistin Cephesi'nde düşmana karşı çarpışan cesur isimler arasında yer almıştır. Dünya Savaşı'nın ardından Anadolu'da parlayan bağımsızlık meşalesine Amasya'dan itibaren katılan Soyak, Manastır yıllarından beri tanıdığı Mustafa Kemal Paşa'nın yanından bir an olsun ayrılmamıştır. Tarihi Erzurum ve Sivas Kongreleri boyunca da Paşa'nın yanı başında nöbet tutarak onun güvenliğini sağlama görevini sadakatle yerine getirmiştir. Direniş hareketinin en kritik anlarında Mustafa Kemal'i ortadan kaldırmayı amaçlayan hain Ali Galip Girişimi sırasında özel bir görev üstlenmiş ve bu tehlikeli suikast planının bertaraf edilmesinde aktif rol oynamıştır. Zorlu savaş yıllarında gösterdiği sarsılmaz bağlılık, onu Millî Mücadele kadrolarının vazgeçilmez isimlerinden biri yapmıştır. Savaş alanlarındaki kararlı duruşu, ona yeni kurulacak devletin yönetim kademelerinde de önemli kapılar aralayacaktır.
Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi, Ticaret ve Parlamento Dönemi
Ankara'da bağımsızlık mücadelesinin sesini duyurmak üzere kurulan Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin sorumlu müdürlüğü görevine Recep Zühtü getirilmiştir. Bu görev, onun entelektüel ve organizasyonel yönünü de ortaya koymuştur. Gazetecilikteki başarısını ilerleyen yıllarda Hâkimiyet-i Milliye ve kendi adını taşıyan Recep Zühtü matbaalarının sahipliğiyle taçlandırmıştır. Cumhuriyetin ilanının ardından ticaret hayatına da atılan Soyak, pek çok önemli firmanın temsilciliğini yürütmüştür. Aynı zamanda komisyonculuk işleriyle uğraşmış ve Eskişehir Şeker Fabrikası'nın yönetim kurulunda görev almıştır.
Siyasi kariyeri ise meclis çatısı altında hızla yükselmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ikinci döneminde, 1924 senesinin son günlerinde gerçekleştirilen ara seçimlerde Sinop milletvekili seçilerek meclise adım atmıştır. Sinop halkının güvenini kazanan siyasetçi, 1927 ve 1931 genel seçimlerinde de aynı şehri parlamentoda temsil etmeyi sürdürmüştür. Ülkede Soyadı Kanunu yürürlüğe girdiğinde, kendisine bizzat Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk tarafından 'Soyak' soyadı layık görülmüştür. Bu durum, aralarındaki kadim dostluğun ve mesai arkadaşlığının adeta resmi bir nişanesidir. 1935 yılına gelindiğinde ise Zonguldak milletvekili olarak parlamentoda yerini almıştır. Yasama çalışmalarına katkıları sürerken, hayatının akışını tamamen değiştirecek dramatik bir olay kapıdadır.
Recep Zühtü Soyak, parlamento çatısı altında şu dönemlerde görev almıştır:
- II. Dönem (Ara Seçim): Sinop Milletvekilliği (1924)
- III. Dönem: Sinop Milletvekilliği (1927)
- IV. Dönem: Sinop Milletvekilliği (1931)
- V. Dönem: Zonguldak Milletvekilliği (1935)
Karanlık Bir Sayfa: Fatma Medine Hanım Cinayeti
Recep Zühtü'nün özel yaşamı, siyasi kariyerinin gölgesinde kalan çok trajik ve karanlık bir olayla sarsılmıştır. Son padişah Sultan Vahdeddin'in hat hocası olan ünlü Hattat Mehmet Sabri Bey'in kızı Fatma Medine Hanım ile yaklaşık on yıl boyunca birlikte yaşamıştır. Ancak bu birliktelik, 10 Şubat 1935 tarihinde dehşet verici bir sonla noktalanmıştır. Recep Zühtü, kendisini aldattığı iddiasıyla Fatma Medine Hanım'ı silahla vurarak öldürmüştür. Olayın hemen ardından yargı sürecinden kaçınmak adına adımlar atmıştır. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Başhekimi Mazhar Osman'dan akıl sağlığının yerinde olmadığına dair bir rapor talep etmiştir. Mazhar Osman bu talebi kesin bir dille reddetmiştir. Ünlü hekimden istediği raporu alamayan Soyak, arayışını sürdürmüştür.
Aranan rapor, hastanenin o dönemki asistanı Fahrettin Kerim Gökay tarafından düzenlenmiştir. Alınan akıl ve sinir hastası raporu sayesinde Recep Zühtü Soyak cinayet davasında hakim karşısına çıkarılmamıştır. Böylece işlenen ağır cinayetin üzeri örtülmüştür. Bu skandal karar, dönemin hukuk ve tüp dünyasında derin tartışmalarına yol açmıştır. Siyasi nüfuzunu kullanarak yargılanmaktan kurtulan eski milletvekili, ömrünün geri kalanını sessizce tamamlamıştır. Yaşamının son yıllarını bu karanlık hadisenin gölgesinde geçiren Recep Zühtü Soyak, 2 Aralık 1963 tarihinde vefat etmiştir.