Şeyh Said’in torunu olan Abdulilah Fırat, 1946 yılında ailesinin mecburi iskânda bulunduğu Kırklareli’nin Vize ilçesine bağlı Sergen köyünde dünyaya gözlerini açtı. Türk siyaset sahnesinde Refah Partisi çatısı altında iki dönem boyunca Erzurum milletvekili olarak görev yapan Fırat, hem köklü bir ailenin mirasçısı hem de parlamentoda aktif roller üstlenmiş bir devlet adamıdır. Ülkemizin yakın tarihindeki dönüm noktalarına bizzat tanıklık eden Fırat, günümüzde Nakşibendi Hâlidî Palevi ekolünün son temsilcilerinden biri olarak bilinmektedir.
Zorlu Gençlik Yılları ve Sürgün Döneminde Eğitim
Fırat’ın yaşamı, ailesinin sürgünü nedeniyle Kırklareli’de başladı. İlköğrenimini ve ortaokul yıllarını Erzurum’un Hınıs ilçesinde tamamlayan genç Fırat, henüz çocuk yaşta büyük bir siyasi sarsıntının ortasında kaldı. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından Milli Birlik Komitesi’nin kararıyla Sivas Kabakyazı’daki toplama kampına gönderildi. Kampın kurulduğu 5. Er Eğitim Tugayı’nda tam altı ay boyunca askeri gözetim altında tutuldu. O, 27 Mayıs Darbesinin en küçük tutuklusuydu.
Bu zorlu sürecin akabinde Fırat ailesi, "55 Şeyh ve Ağa" listesi kapsamında Türkiye’nin farklı vilayetlerine yeniden sürgün edildi. Fırat, esaret ve sürgün yıllarında eğitimini aksatmadı. Şeyh Said’in büyük oğlu olan dedesi, dönemin saygın müderris ve âlimi Şeyh Ali Rıza Efendi’den sürgün yıllarında geleneksel medrese eğitimi aldı. Ayrıca dedesinin büyük oğlu olan babası Şeyh Muhammed Emin Efendi’nin yanında İslami eğitim gördü. Sürgün dönüşünde yarım kalan resmi eğitimine devam etti. Liseyi 1968 yılında Elazığ’da bitirdi. Sürgün dönüşünün ardından yükseköğrenim için Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne girmeyi terçih etti. Burada akademi başkanlığı ve Türkiye Özel Okullar Birliği Talebe Federasyonu başkanlığını gibi idari görevlerde bulundu. Yükseköğreniminin hemen ardından Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndeki eğitimine kararlı bir şekilde başladı. Ancak hayatın getirdiği zorunlu sebeplerden ötürü buradaki hukuk eğitimini ne yazık ki yarıda bıraktı.
İş Dünyasından Meclis Kürsüsüne Uzanan Yol
Ticari hayatına 1976 yılında adım attı. Müteahhitlik ve ticaret sektöründe aktif olarak faaliyet gösterdiği bu dönemde, Toplu Konut İnşaat Müteahhitleri Derneği’nin (TİMDER) genel başkanlığını yürüterek mesleki alanda öncü çalışmalara imza attı. İş dünyasındaki başarısının ardından, Refah Partisi lideri Necmettin Erbakan’ın şahsi davetiyle aktif siyasete atıldı. 1991 yılındaki genel seçimlerde Refah Partisi’nin Erzurum ikinci bölge listesinden aday gösterildi. Seçimlerde uygulanan tercihli oy sisteminde bölgedeki seçmenlerin yoğun teveccühünü kazanarak, Erzurum genelinde en fazla terçih oyu alan milletvekili sıfatıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girmeyi başarıdı.
Siyasi başarılarını sürdüren Fırat, 1995 yılındaki seçimlerde de Refah Partisi Erzurum Milletvekili olarak koltuğunu korudu. Ülkenin çalkantılı 28 Şubat sürecinde partisinin Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmasıyla bir süre bağımsız kaldı. Tecrübeli siyasetçi, 18 Mart 1998 tarihinde resmen Fazilet Partisi saflarına katıldığını duyurdu. Hem Refah hem de Fazilet partilerinde Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) üyeliği gibi üst düzey organlarda bulundu. Siyasi hayatı boyunca parlamento çatısı altında ve parti organlarında üstlendiği başlıca sorumluluklar şunlardır:
- TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu başkanvekilliği ve üyeliği,
- Fransa-Türkiye Parlamentolararası Dostluk Grubu bünyesinde başkanvekilliği görevi,
- Saadet Partisi’nin kurucular kurulu ve genel idare kurulu üyelikleri.
Tecrübeli siyasetçi, bu görevlerle yasama faaliyetlerinde etkin bir rol oynadı.
Kültürel Miras ve Günümüzdeki Yaşamı
Aktif siyasetin ardından yazı hayatına ağırlık veren yazarın, bugüne dek okuyucuyla buluşmuş altı adet eseri bulunmaktadır. Çeşitli ulusal basın organlarında makale ve söyleşileri yer alan Abdulilah Fırat, evli ve üç çocuk babasıdır. Gerek siyasi geçmişi gerekse fikri çalışmalarıyla Türkiye’nin sosyo-politik yapısında derin izler bırakan Fırat, entelektüel birikimini yeni nesillere aktarmayı sürdürmektedir.