Modern dönem İslam hukuku çalışmalarının saygın isimlerinden biri olan Prof. Dr. Abdulaziz Bayındır, fıkıh alanındaki özgün araştırmaları ve vakıf çalışmalarıyla tanınan bir ilahiyatçıdır. Doğu Anadolu'nun tarihi kentlerinden Erzurum'un Tortum ilçesinde 11 Aralık 1951 tarihinde dünyaya gelen akademisyen, ülkemizde dini ilimlerin gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. Kendisi halen kurucusu olduğu vakfın yönetimindedir. Akademik kariyerinde fıkıh biliminin pratik ve teorik yönlerini harmanlayan Bayındır, özellikle Osmanlı yargı sistemi üzerine yaptığı derinlemesine incelemeler ve İslam iktisadı alanındaki öncü tezleri sayesinde ilim dünyasında yer edinmiştir.
Akademik Hayatı ve İlk Yılları
Eğitim hayatına önem veren araştırmacı, yükseköğrenimini 1976 senesinde Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesinde başarıyla tamamlamıştır. Mezuniyetinin ardından akademik çalışmalarına hız kesmeden devam eden ilahiyatçı, 1984 yılında İslam hukuku alanında doktora unvanını almıştır. Doktora çalşmasını Osmanlı adalet sistemini Şer'iyye Sicilleri üzerinden ele alan "Osmanlılarda Muhakeme Usulleri" isimli teziyle taçlandıran akademisyen, bu süreçte tarihi arşiv belgeleriyle yakından çalışma imkanı bulmuştur. Bu çalışma onun ufkunu genişletmiştir. Tarihsel verilerin ardından rotasını ekonomi alanına çeviren Bayındır, İslam iktisadı konusundaki çalışmaları neticesinde 1987 yılında kelam ve İslam hukuku doçenti unvanını almaya hak kazanmıştır. Bilimsel birikimini artırmak adına dil eğitimine de önem veren profesör; Arapça, Fransızca ve İngilizce olmak üzere üç yabancı dile hakimdir.
İstanbul Müftülüğü Yılları ve Vakıf Çalışmaları
Akademik yükselişinin yanı sıra bürokratik görevler de alan Bayındır, 1976 ile 1997 yılları arasında İstanbul Müftülüğü bünyesinde uzun soluklu bir mesai yürütmüştür. Bu yirmi yılı aşkın süreçte müftülük çatısı altında çeşitli idari ve bilimsel sorumluluklar üstlenmiştir. Kurumda son derece kritik görevler üstlenmiştir. Akademisyenin söz konusu yıllarda İstanbul Müftülüğü çatısı altında yerine getirdiği önemli idari görevler şunlardır:
- Uzman ve müftü yardımcılığı görevleri
- Fetva Kurulu başkanlığı sorumluluğu
- Şer'iyye Sicilleri Arşivi yöneticiliği
Dini ve toplumsal alandaki çalışmalarını kurumsallaştırmak amacıyla 1993 senesinde Süleymaniye Vakfı'nı hayata geçirmiştir. Müftülükteki başarılı hizmet döneminin ardından 1997'de buradan ayrılarak akademik yuvası olan İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kadrosuna geçiş yapmıştır. Yaptığı yetkin araştırmalar ve eğitim faaliyetleriyle 2003 yılında İslam hukuku anabilim dalında profesörlük unvanını elde etmiştir. Burada temel İslam bilimleri bölümünde İslam hukuku anabilim dalı başkanlığını başarıyla yürütmüştür. Uzun yıllar sürdürdüğü öğretim üyeliği vazifesinden 2018 yılında emekliye ayrılan ilahiyatçı, günümüzde Süleymaniye Vakfı'nın genel başkanlığını yürütmeye devam etmektedir.
Uluslararası Diyalog Girişimleri ve Eserleri
Toplumsal ve dini alandaki etkinliğini uluslararası mecralara da taşıyan Abdulaziz Bayındır, 9 Mart 2009 tarihinde Katolik dünyasıyla temas kurmak amacıyla Vatikan'a giderek ortak hedef ve görevleri içeren tarihi bir teklif mektubu sunmuştur. Almanya'da bulunan Tübingen Üniversitesi Katolik İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Richard Puza ile ortaklaşa hazırlanan bu mektup, dini diyalogda yeni bir sayfa açmayı amaçlamıştır. Girişimin iki temel ayağı bulunmaktadır:
- Din ile bilim arasında denge tesis ederek yeni bir denge çağının kapılarını aralamak
- İlahi vahiyleri, yaratılış kanunları ve tabiat yasalarıyla entegre bir biçimde okuyup yorumlamak
Akademisyenin kaleme aldığı eserler arasında yer alan "Kur'an Işığında Tarikatçılığa Bakış" isimli yapıtı, dünya genelinde büyük bir ilgiyle karşılanmıştır. Farklı coğrafyalardaki okurlara ulaşan bu kitap; Arapça, Azerice, Rusça ve Uygurca dahil olmak üzere pek çok dile tercüme edilmiştir. Tercümelerden bazısı kitap formatında basılırken, çalışmanın Rusça çevirisi Moskova'da yayımlanan saygın bir dergide dizi halinde okuyucuya sunulmuştur. Söz konusu dergi olan "Din ve Bilim" sayfalarında, Mayıs 2002 ile Mayıs 2003 tarihleri arasında "Müslüman Diyaloğu" başlığıyla tefrika halinde basılmıştır. Akademisyen evli ve dört evlat babasıdır.