Yaşamı ve eğitimi
Mehmet Sabri Toprak, 1877'de Bosna eyaletinde, Tüfekçizade Mehmet Bey'in oğlu olarak doğdu ve 19 Şubat 1938'de İstanbul'da öldü. Türk bürokrat, eski Tarım Bakanı ve Fenerbahçe Spor Kulübü'nün 10. başkanıdır. Darüşşafaka'yı 1898'de birincilikle bitirdi; ardından Darülfünun'da (İstanbul Hukuk Fakültesi) hukuk eğitimi alıp mezun oldu. Darüşşafaka'daki üstün başarısı nedeniyle Osmanlı Maarif Nezareti tarafından telgraf eğitimi için Alman firması Siemens'in Berlin'deki merkezine stajyer olarak gönderildi. Yurda dönünce Posta ve Telgraf Nezareti'nde tercüman kalemi memurluğu, ecnebi muhasebatı kalemi başkâtipliği, mühendis kalemi fen memurluğu, Telgraf Mektebi müdürlüğü ve Posta ve Telgraf Umum Müdürlüğü gibi çeşitli görevlerde bulundu. İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye oldu ve 1909'da bu partinin umumi kâtipliğine (genel sekreterliğine) getirildi.
Siyasi görevleri
II. Meşrutiyet'in ilanından sonra 18 Nisan 1912'de Osmanlı Meclis-i Mebûsan II. Dönem Saruhan mebusluğuna seçildi; III. dönemde yeniden Saruhan mebusu oldu ve bu görevi 1918'e kadar sürdürdü. Cumhuriyet'in kurulmasının ardından TBMM II. Dönem Saruhan, III. Dönem Cebelibereket ve Manisa, IV. ve V. Dönem Manisa milletvekilliği yaptı. II. Dönem Posta ve Telgraf Encümeni reisliği, III. Dönem Divan-ı Muhasebat Encümeni reisliği, TBMM 1. Reis Vekilliği ve 4. Hükûmet'te Ziraat Vekilliği (Tarım Bakanlığı) görevlerinde bulundu.
Malta sürgünü
İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgalinin ardından, işgalcilerin Osmanlı asker, aydın ve bürokratlarından Malta'ya sürgüne gönderdikleri isimler arasında Mehmet Sabri Bey de vardı. İngiliz Amiral Calthorpe'un "ikinci sınıf sürgünler" olarak adlandırdığı kişiler arasında, 28 Mayıs 1919'da İstanbul Bekirağa Bölüğü cezaevinden alınıp 2 Haziran 1919'da Malta'ya bırakılan 41 kişiyle birlikte 14 ay esir tutuldu. 1926-1933'te İngiltere'nin Türkiye büyükelçisi olan George Clerk, 1927'de hazırladığı "Notes on the Leading Personalities in Turkey" başlıklı özel raporda dönemin önde gelen devlet adamlarını bir anlamda fişledi; Mehmet Sabri de bu raporda yer aldı.
Fenerbahçe başkanlığı
Kuruluş dönemlerinde Fenerbahçe'nin üyesi oldu. İttihat ve Terakki Fırkası'nda başkâtip olarak göreve başlaması üzerine Kadıköy'ün Moda semtine yerleşti; Fenerbahçe'nin sportif faaliyetlerinden etkilenerek futbola da ilgi duydu ve kulübe üye oldu. 1914 sonlarında Hamit Hüsnü Kayacan'ın görevi bırakması üzerine Fenerbahçe başkanlığını devraldı. Düşman ganimeti olan "Belkıs Kotrası"nı, birkaç filikayı ve bir araba dolusu spor malzemesini Fenerbahçe'ye tahsis etti. I. Dünya Savaşı yıllarında kulübe büyük hizmetler sağladı; İttihat ve Terakki Fırkası'nın kapanmasının ardından partinin bütün kütüphanesini Fenerbahçe'ye verdi. Yönetim kurulu üyesi Elkatipzade Mustafa Bey onun son derece dürüst bir kişi olduğunu söyledi. 1915-1916 ve 1923-1924'te de aralıklarla kulüp başkanlığını yaptı. Mustafa Kemal ile uzun yıllardır yakın arkadaştı; Mustafa Kemal İstanbul'a geldiğinde Moda'daki evinde kalırdı ve 3 Mayıs 1918'de birlikte Fenerbahçe'nin Kuşdili Lokali'ni ziyaret ettiler. Fenerbahçe'nin 1922-1923 şampiyonluğunda takım fotoğrafında başkan olarak yer aldı.
Benzer kişiler
- Mahmut Yılbaş (Bürokrat)
- Necati İlter (Bürokrat)
- Refik Koraltan (Bürokrat)
- Süleyman Adil Okuldaş (Bürokrat)
- Agah Erozan (Siyasetçi)
- Emmanuel Macron (Bürokrat)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mehmet Sabri Toprak maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.