Cumhuriyet tarihinin en renkli devlet adamlarından biri olan tıp hekimi, bürokrat ve siyasetçi Fahrettin Kerim Gökay, 9 Ocak 1900 tarihinde Eskişehir'de dünyaya gözlerini açtı. Eskişehir sınırlarında doğan bu genç, ilerleyen yıllarda ülkenin en kritik dönemlerinde İstanbul Valiliği ve Belediye Reisliği yaparak adını tarihe yazdıracaktı. Eğitim hayatını tıp üzerine kuran Gökay, tanzim satışlardan büyük kentleşme hamlelerine kadar pek çok yeniliğe öncülük ederek halkın sevgisini kazandı. Hayatı boyunca önemli bürokratik görevler üstlendi. İstanbul sokaklarında ise derin izler bıraktı. Tarihler 22 Temmuz 1987'yi gösterdiğinde ise İstanbul'da hayata gözlerini yumarak geride devasa bir miras bıraktı.
Tıptan Yazarlığa Uzanan Gençlik Yılları
Fahrettin Gökay, yükseköğrenimini Darülfünun Tıp Fakültesi çatısı altında tamamlayarak 1922 senesinde bu kurumdan mezun oldu. Genç bir hekim olarak kariyerine yön verirken, aynı zamanda sosyal sorumluluk almaktan ve yazmaktan da geri durmadı. Bu doğrultuda 1925 ile 1927 yılları arasında yayımlanan Türk Kadın Yolu isimli derginin yazar kadrosunda genç yaşta yer aldı. Mezuniyetinin ardından uzmanlık eğitimine odaklanarak ruh sağlığı alanına yöneldi. Emraz-ı Akliye uzmanı unvanını alan Gökay, uzun bir dönem boyunca öğretim üyesi sıfatıyla tıp öğrencileri yetiştirdi. Akademik birikimiyle tıp camiasında tanınan bir isim haline geldi. Bu süreçte basılmış birçok eseri de tıp literatürüne ve toplumsal çalışmalara kazandırarak üretkenliğini her daim korumayı başardı.
İstanbul Valiliği Dönemi ve Kentleşme Hamleleri
Gökay, 24 Ekim 1949 tarihinde atandığı İstanbul Valiliği ve Belediye Reisliği görevini 26 Kasım 1957 yılına kadar sekiz yıl boyunca kesintisiz sürdürdü. Bu dönem, kentin hem fiziki yapısının değiştiği hem de sosyal belediyecilik adımlarının atıldığı bir devir oldu. İstanbullulara tanzim satış imkânını sunan vali, gıda fiyatlarını dengeleyerek dar gelirli halkın yüzünü güldürdü. Bugün Türkiye'nin en büyük perakende zincirlerinden biri olan Migros da onun döneminde kapılarını ilk kez açtı. Kentsel gelişim alanında da büyük adımlar atıldı. Zeytinburnu ve Kazlıçeşme bölgeleri, Gökay'ın valilik yılları sırasında yoğun bir şehirleşme sürecine girerek modern mahalleler haline dönüştü. Zeytinburnu ve Kazlıçeşme'nin babası olarak anıldı. Eğitime de büyük bir önem veren vali, kentin dört bir yanında elliye yakın okulun yapımına öncülük etti. Halkla kurduğu samimi ilişkiler ve minyon yapısı nedeniyle halk arasında tatlı bir tekerleme yayıldı. İstanbullular onun için "Mini Mini Valimiz, Ne Olacak Halimiz?" tekerlemesini üreterek sevgilerini bu mizahi dille ifade ettiler.
Siyasi Krizler, Bakanlık Yılları ve Geride Bıraktığı Miras
Valilik yılları her ne kadar parlak başarılarla dolu olsa da dönemin en büyük toplumsal olaylarından biri olan 6-7 Eylül 1955 Olayları, Gökay'ın kariyerinde zorlu bir dönüm noktası oluşturdu. Kriz anında asayişi sağlamada yetersiz kaldı. Olayların başlangıcında "Milli Gençliğin Kıyamı" nitelendirmesini yapan İçişleri Bakanı Namık Gedik ile birlikte görevinden istifa etmek durumunda kaldı. İstifasından sonra da devlet hizmetine devam eden bürokrat, İsviçre'ye gönderilerek Bern Büyükelçiliği vazifesini üstlendi. Siyasi ve bürokratik kariyeri boyunca pek çok üst düzey sorumluluk üstlenen Gökay, devlet kademelerinde önemli pozisyonlarda bulundu.
- İstanbul Valisi ve Belediye Reisi
- Bern Büyükelçisi
- 1. (XII) Dönem İstanbul Milletvekili
- Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı
- İmar ve İskan Bakanı
Görevlerinden sonra da derin izler bıraktı. Bugün Üsküdar ve Kadıköy gibi İstanbul'un iki büyük ilçesinde onun adını taşıyan önemli caddeler bulunmaktadır. Küçükçekmece'deki Fahreddin Kerim Gökay Anadolu Lisesi ve Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bünyesindeki Fahrettin Kerim Gökay Pavyonu da bu kalıcı mirasın somut örnekleridir. Kişisel yaşamında büyük bir servet biriktiren devlet adamının terekesinde tam 630 tapu bulunuyordu. Gökay, bu büyük servetin tamamını kendi ismini taşıyan vakfa devrederek toplumsal fayda sağlamaya devam etti.