Hüseyin Burhanettin Daybelge, bilinen adıyla Burhan Asaf Belge, 2 Ocak 1899'da Şam'da doğan ve 23 Ağustos 1967'de Almanya'da ölen Türk gazeteci ve siyasetçidir. Atatürk, İnönü ve Menderes dönemlerinin üçünde de önde gelen gazetecilerden biriydi. 1930'larda kapitalizmle sosyalizm arasında bir yol öneren Kadrocular hareketi içinde tanındı, çok partili dönemde Demokrat Parti çevresinde yer aldı ve 1957'de Muğla milletvekili seçildi.
Ailesi ve gençliği
Babası mutasarrıf Mehmed Asaf Bey, annesi Emine Rana Hanım'dır. 1907'de Yafa'da bir Fransız okuluna devam etti; 1908'den sonra İstanbul'da Menba-ül İrfan okulunda ve St. Joseph Lisesi'nde okudu, 1914'te Galatasaray Lisesi'nde ve Beyrut Amerikan Lisesi'nde birer yıl öğrenim gördü. Arapça, Farsça, Fransızca ve İngilizce öğrendi. Türk-Alman Dostluk Cemiyeti'nin girişimiyle 1916'da Almanya'ya götürülen 250 öğrenci arasındaydı; lise öğrenimini Kassel'de tamamladı, Münih ve Karlsruhe'deki Technische Hochschule'de mimarlık, Kassel'de sosyoloji eğitimi gördü. Alman Romantikleri Goethe ve Schiller'den etkilendi; Vedat Nedim ile tanışarak sosyalist fikirlere yakınlaştı.
Türkiye'ye dönüşü ve gazeteciliğe başlaması
1923'te Türkiye'ye döndü; Devlet Demiryolları'nın Eskişehir bürosunda tercümanlık yaptı, kısa süre Anadolu Ajansı Bükreş temsilciliğinde çalıştı. 1925'te Aydınlık dergisinde üç yazısı ve bir çevirisi çıktı. Ankara'da Hariciye Vekâleti'nde ve Cumhurbaşkanlığı kaleminde çalıştı. 1927'de TKP üyelerine yönelik tevkifat sırasında evi basıldı; Falih Rıfkı aracılığıyla durum Mustafa Kemal'e iletildi ve görevine iade edildi. İlk köşe yazısı 1928'de hükûmetin yayın organı Hâkimiyet-i Milliye'de yayımlandı; 1929'dan itibaren sanat ve kültür üzerine düzenli yazdı.
Kadro dergisi ve Matbuat Umum Müdürlüğü
1932'de Şevket Süreyya, Yakup Kadri, Vedat Nedim ve İsmail Hüsrev ile Kadro dergisini çıkarmaya başladı; dergi üç yıl aylık yayımlandı ve Türk devriminin ideolojisini ortaya koymayı amaçladı. 1933'ten itibaren 12 yıl Matbuat Umum Müdürlüğü'nde çalıştı. Soyadı Kanunu'ndan sonra Vedat Nedim'in bulduğu "Belge" soyadını aldı. İkinci Dünya Savaşı boyunca Ankara Radyosu'nda "Günün Meseleleri" programını sundu ve Radyo Mecmuası'nın başyazarlarından biri oldu. 1945'te Matbuat Umum Müdürlüğü'nden ve CHP'den istifa etti.
Çok partili dönem ve son yılları
1946'da Demokrat Parti kurulunca partiye girdi; Menderes'in isteğiyle İzmir'de Demokrat İzmir gazetesini kurdu ancak 1948'de partiden ayrıldı. 1948-1950'de Haftalık Siyasi Mektup adlı iki yapraklık yayını çıkardı. 1953'te Demokrat Parti'ye döndü; 1955-1960'da partinin yayın organı Zafer gazetesinin başyazarlığını yaptı ve 1957'de Muğla milletvekili oldu. 1960 darbesinin ardından tutuklandı, yazıları ve konuşmaları nedeniyle yargılandı ve 15 Eylül 1961'de 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı; 27 Ekim 1964'te affla serbest kaldı. Almanya'ya yerleşti ve Alman Radyosu'nda çalıştı; 68 yaşında öldü ve Ankara Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi. Hayatı, Aytaç Yıldız'ın doktora tezine konu olmuş ve Üç Dönem Bir Aydın: Burhan Asaf Belge adıyla kitaplaştırılmıştır.
Benzer kişiler
- Beşşar Esad (Siyasetçi · Şam)
- Nikos Sampson (Gazeteci)
- Benito Mussolini (Gazeteci)
- Boris Johnson (Gazeteci)
- Celâl Nuri İleri (Gazeteci)
- Ercüment Ekrem Talû (Gazeteci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Burhan Belge maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.