Türk basın ve siyaset tarihinin en renkli isimlerinden Hüseyin Burhanettin Daybelge (kamuoyunda bilinen adıyla Burhan Belge), 2 Ocak 1899'da babasının görev yeri olan Şam’da dünyaya geldi. Kendisi Atatürk, İnönü ve Menderes dönemlerinin üçünde de en etkin kalemler arasında yer almıştır. Gençliğinde sosyalist fikirlere ilgi duyan aydın, 1930'lu yıllarda kapitalizm ile sosyalizm arasında üçüncü bir yol arayan Kadrocular hareketi içinde adını duyurdu. Çok partili dönemde Demokrat Parti çevresine giren Belge, 1957 seçimlerinde Muğla milletvekili olarak meclise girdi. 1960 darbesinin ardından tutuklanıp hapis yattıktan sonra Almanya’ya yerleşti ve yaşamını burada tamamladı.
Gençlik ve Eğitim Yılları
Mutasarrıf Mehmed Asaf Bey ile Emine Rana Hanım’ın oğlu olan Burhan Belge’nin çocukluğu babasının memuriyeti sebebiyle farklı kentlerde geçti. Eğitim hayatına 1907 yılında Yafa’daki Fransız okulunda başlayan Belge, daha sonra İstanbul Kadıköy’de bulunan Menba-ül İrfan okuluna ve ardından Saint Joseph Lisesi’ne devam etmiştir. Savaş nedeniyle okulunun kapanması üzerine Galatasaray Lisesi ve Beyrut Amerikan Lisesi’nde birer yıl eğitim aldı. Bu hareketli dönemde şu yabancı dilleri ileri derecede öğrendi:
- Arapça ve Farsça
- Fransızca
- İngilizce
1916 yılında yükseköğrenim amacıyla Almanya’ya gönderilen iki yüz elli Türk öğrenci arasında yer buldu. Lise eğitimini Kassel şehrinde tamamladıktan sonra Münih ve Karlsruhe’deki Technische Hochschule’de mimarlık tahsil etti. Kassel'de sosyoloji eğitimi de gören Belge, öğrencilik yıllarında Annemarie isimli bir Alman kadınla evlendi. Alman Romantiklerinden Goethe ve Schiller’in eserlerinden derinden etkilendi. Bu yıllarda, Almanya’da sosyalist harekete "Kurtuluş" dergisiyle destek veren öğrenci lideri Vedat Nedim ile yolları kesişti. Bu dostluk onun sol fikirlere yakınlaşmasını sağladı.
Yurda Dönüş ve Fikri Dönüşüm
Türkiye’ye 1923 yılında dönen Belge, ilk olarak Eskişehir’deki Devlet Demiryolları bürosunda tercümanlık görevini üstlendi. Burada çalışırken kız kardeşi Leman Hanım’ın Yakup Kadri ile evlenmesi, iki yazar arasında ömür boyu sürecek dostluğun temelini attı. Anadolu Ajansı’nın Bükreş temsilciliğini yaptı. Ardından İstanbul’a dönerek Vedat Nedim’in yönlendirmesiyle Türkiye Komünist Partisi’nin yayın organı olan Aydınlık dergisine yazılar yazmaya başladı. 1925 yılında derginin kapatılmasının ardından Ankara’ya taşınarak Hariciye Vekaleti bakanlık kaleminde memurluğa başladı. Burada görev yaparken 1926 yılında askerlik hizmetini tamamladı ve Hayrünnisa Hanım ile evlendi. Bu evlilik yalnızca birkaç ay sürdü. Daha sonra Cumhurbaşkanlığı kalemine atanan Belge, 1927 yılındaki komünist parti tevkifatı sırasında evine baskın yapılması üzerine büyük endişe yaşadı. O sırada Çankaya Köşkü’nde bulunan Falih Rıfkı aracılığıyla Mustafa Kemal Paşa’ya ulaşan Belge, köşke davet edilip yapılan özel sohbetin ardından Hariciye Vekaleti’ndeki eski görevine iade edilmiştir. Bir yıl sonra görevinden istifa ederek Avusturya inşaat şirketi Brüder Redlich & Berger ve İktisat Vekâleti gibi çeşitli kurumlarda çalıştı. 1929 yılından itibaren Hâkimiyeti Milliye gazetesinde batılılaşma düşüncesini savunan sanat ve kültür yazıları yazarak entelektüel çevrede adını pekiştirdi.
Kadrocular Hareketi, Siyasi Yaşamı ve Almanya Sürgünü
Burhan Belge, 1932 yılında yayın hayatına başlayan ve Türkiye’de kapitalizm ile sosyalizm arasında alternatif bir kalkınma modeli öneren Kadro dergisinin kurucu kadrosunda yer aldı. Kadrocular hareketi içindeki bu aktif rolü, onun Türk iktisat ve siyaset tarihinde kalıcı bir iz bırakmasını sağlamıştır. Çok partili siyasi hayata geçildiğinde Demokrat Parti safında yer alarak yeni dönemin etkin kalemlerinden biri oldu. 1957 seçimlerinde Muğla milletvekili seçilerek meclise girdi. 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından tutuklanarak Yassıada’da yargılandı. Yazdığı yazılar ve yaptığı konuşmalar gerekçe gösterilerek hüküm giydi. 1964 yılındaki af kanunu ile serbest kalınca Almanya’ya yerleşti. Ölümüne kadar Alman Radyosu’nda çalıştı. Değerli gazeteci ve siyaset adamı, 23 Ağustos 1967 tarihinde Almanya’da vefat etti.