Mehmet Murat Kadri Belge, 1943'te Ankara'da doğdu. Hem akademik çalışmaları hem de toplumsal meselelerdeki duruşuyla Türk düşün dünyasının en üretken figürlerinden biri olan yazar, ülkedeki sivil toplum ve demokrasi tartışmalarında önemli roller üstlendi. Gazeteci Burhan Asaf Belge ile bankacı Zeynep Cavide Hanım'ın oğlu olan Belge, çocukluk ve gençlik yıllarını İstanbul'da geçirdi. Moda İlkokulu'ndan 1954 yılında mezun olmasının ardından eğitimine İngiliz Erkek Lisesi'nde yatılı olarak devam etti. AFS bursu kazanarak Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts eyaletinde değişim öğrencisi olarak bulunan genç aydın, edindiği bu kıymetli kültürel birikimi daha sonraki akademik ve yazınsal çalışmalarına yansıttı.
Akademik Yıllar ve Edebiyat Çevirileri
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne giren Murat Belge, buradaki lisans derecesini 1966 yılında tamamladı. Üç yıl sonra ise İngilizce edebiyatın sol eleştirisi üzerine hazırladığı teziyle doktora unvanını kazandı. Akademik kariyerinin basamaklarını tırmanırken, Berna Moran, Mina Urgan ve Akşit Göktürk gibi Türk edebiyat dünyasının saygın isimleriyle aynı akademik ortamı paylaştı. Doçentlik unvanını ise 1980 senesinde Christopher Caudwell üzerine yazdığı 'Marksist Estetik' başlıklı teziyle elde etti. Ancak bir yıl sonra yürürlüğe giren Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) yasasının ardından üniversiteden ayrıldı.
Belge, akademik çalışmalarının yanı sıra henüz genç yaşlardayken gerçekleştirdiği çevirilerle adından söz ettirmeyi başardı. James Joyce ve William Faulkner gibi modern edebiyatın zorlu yazarlarının eserlerini Türkçeye kazandırarak önemli bir çeviri faaliyeti yürüttü. Bu isimlerin yanı sıra Charles Dickens, D. H. Lawrence ve John Berger'ın yapıtları ile Karl Marx'ın çeşitli yazılarını da dilimize çevirdi. 1964 yılından itibaren Yeni Dergi ve Papirüs gibi mecralarda yayımlanan eleştiri yazılarıyla edebiyat dünyasında tanınır hale geldi. Aynı zamanda Namık Kemal ve Behçet Necatigil gibi Türk edebiyatının mihenk taşları üzerine kapsamlı incelemeler kaleme aldı. 1969'da araştırma yapmak amacıyla Sussex Üniversitesi'ne gitti.
Yayımcılık, Siyaset ve Zorlu Dönemler
Yurt dışından dönüşünün ardından Türkiye'deki sol ve sosyalist hareketlerin yayın organlarında aktif görevler aldı. Ataol Behramoğlu ve İsmet Özel ile bir araya gelerek 1969 ile 1971 yılları arasında 'Halkın Dostları' dergisini kuran Belge, bu derginin yayın yönetmenliğini de üstlendi. Bu süreçte sosyalist teori ve politikaya dair yazdı. Ancak 12 Mart 1971 muhtırasının getirdiği antidemokratik ortamda düşünce suçlusu olarak tutuklandı. Cezaevinde iki yıl hapis yatan yazar, 1974 yılındaki af kanunu sayesinde özgürlüğüne kavuşarak üniversitedeki görevine geri dönebildi. Yazar, bu dönemde Ziverbey Köşkü'nde Veli Küçük tarafından kendisine işkence yapıldığını dile getirmiştir.
Özgürlüğüne kavuşmasının ardından entelektüel çalışmalarına hız veren Murat Belge, 1975'te 'Birikim' dergisinin kurucuları arasında yer aldı. Bu yayında Marksist kuramcıların eserlerini Türk okuruna tanıtan makaleler yazdı ve günlük politik gelişmeleri değerlendirdi. Ayrıca dergiyle aynı adı taşıyan yayınevinde Marksist teori kitaplarının genel yayın yönetmenliğini yürüttü. Üniversiteden ayrıldıktan sonraki süreçte denemelerini Milliyet, Demokrat ve Cumhuriyet gibi gazeteler ile Milliyet Sanat dergisinde yayımlamayı sürdürdü.
İletişim Yayınları ve Çeşitlenen Kültür Çalışmaları
Tarihler 1983 yılını gösterdiğinde Türkiye'nin en köklü yayınevlerinden biri olacak İletişim Yayınları'nı kurdu. Yayınevinin 1986 ile 1989 yılları arasında iki haftada bir çıkardığı siyasal yorum mecrası Yeni Gündem dergisinin genel yayın yönetmeni oldu. Burada Sadık Özben mahlasıyla düzenli olarak mizah yazdı. Bu dönemde Ana Britannica Ansiklopedisi'nin yayın kurulunda da görev aldı. Kent kültürü ve tarihine de ilgi duyan yazar, İstanbul'un tarihi yarımadasına ve Boğaziçi kıyılarına kültür turları organize etti.
Murat Belge'nin çalışma yürüttüğü ve eserler verdiği başlıca konular şunlardır:
- Sosyalizm ve sol hareketler
- Demokrasi, sivil toplum ve militarizm
- Edebiyat ve tarih
- Mutfak kültürü, gezi ve popüler tarih
- Popüler kültür ve kent kültürü