Türkiye'nin yakın siyasi ve hukuki tarihine damgasını vurmuş en önemli isimlerden biri olan Burhan Asri Apaydın; savunma hakkının kutsallığına olan sarsılmaz inancı, tavizsiz meslek etiği ve cesaretiyle tanınan seçkin bir Türk hukukçudur. 18 Şubat 1924 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açan Apaydın, özellikle 27 Mayıs Darbe döneminde eski Başbakan Adnan Menderes'in savunmasını üstlenerek adını Türk yargı tarihine altın harflerle yazdırmıştır. Zorlu koşullar altında yürüttüğü hukuk mücadelesi ve sivil haklar konusundaki hassasiyeti, onu sadece bir avukat değil, aynı zamanda adalet arayışının simge isimlerinden biri haline getirmiştir.
Yassıada Davaları ve Tarihi Hukuk Direnişi
Eğitim hayatına İstanbul Erkek Lisesi bünyesinde adım atan Burhan Apaydın, buradaki başarılı eğitiminin ardından yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi çatısı altında tamamladı. Akademik dünyaya adım atarak aynı fakültenin Teşkilatı Esasiye Hukuku Kürsüsü'nde asistanlık görevini yürüttü. 1948 yılında serbest avukatlığa adım attı. Kariyerinin ilk yıllarında Ahmet Emin Yalman ile Hüseyin Hüsnü Emir Erkilet gibi dönemin önde gelen şahsiyetlerinin müdafiliğini üstlendi. Adnan Menderes'ten gelen milletvekilliği teklifini o dönem geri çevirse de, kader onu yıllar sonra Menderes ile çok daha farklı ve tarihi bir zeminde buluşturacaktı.
1960 askeri müdahalesinin ardından İstanbul Barosu Yönetim Kurulu'nun getirdiği kesin yasağa rağmen büyük bir cesaret göstererek Adnan Menderes'in avukatlığını kabul etti. Tarihe geçen Yassıada Yargılamaları sürecinde, kendisi gibi avukat olan kardeşi Orhan Apaydın ile omuz omuza vererek askeri mahkeme karşısında unutulmaz savunmalar gerçekleştirdi. Silahların gölgesinde geçen duruşmalar esnasında müvekkilini savunurken kurduğu etkileyici cümleler ve hukuk tarihine geçen dik duruşu sebebiyle kısa süreli tutukluluklar yaşadı. Mahkeme heyetinin taraflı tutumuna karşı gösterdiği direnç ve davadaki mektup tartışmaları esnasında sergilediği kararlılık, onun mesleki kariyerindeki en zorlu sınavlar oldu.
Parlamento Yılları ve Siyaset Sonrası Hak Arayışı
Yassıada davalarının ardından aktif siyasete atılan ünlü hukukçu, 1961 genel seçimlerinde Adalet Partisi listesinden XII. Dönem Ankara Milletvekili olarak parlamentoya girmeyi başardı. Meclis çatısı altında Anayasa Komisyonu Başkanlığı görevini yürüterek yeni anayasal düzenin şekillenmesine katkıda bulundu. 1962 yılında Adalet Partisi'nden ihraç edilmesinin ardından yoluna Yeni Türkiye Partisi saflarında devam etti. 1963 yılında İstanbul Belediye Başkanlığına aday oldu. Ancak bu seçim yarışını kazanamadı. 1965 yılında aktif siyaset sahnesinden çekilerek avukatlığa geri döndü.
Siyaset sonrasındaki dönemde kendini tamamen hak aramaya adayan Apaydın, Türkiye'nin en kritik ceza davalarında savunma tarafında yer aldı. Yazarlık yönüyle de bilinen hukukçu, usul hukukuna olan olağanüstü hakimiyeti ve gerektiğinde başvurmaktan çekinmediği reddi hakim talepleriyle duruşma salonlarının en etkili figürlerinden biri oldu. İfade özgürlüğünün savunulmasında öncü roller üstlenerek gazetecilerin ve tiyatro sanatçılarının davalarında gönüllü olarak müdafilik yaptı. Hayatı boyunca üstlendiği tanınmış müvekkiller arasında şu isimler yer almaktadır:
- Uğur Mumcu
- Dündar Kılıç
- Aysel Toprak
- Abdullah Baştürk
Atatürkçü Düşünce Derneği Genel Başkanlığı ve TRT kurucu yöneticiliği yapmış olan adaşı ve akrabası Burhan Apaydın ile karıştırılmaması gereken ünlü hukukçu, 20 Nisan 2013 tarihinde Kadıköy'deki evinde uykusunda 89 yaşında vefat etti. Cenazesi, kendisiyle birlikte Menderes'i savunan kardeşi Orhan Apaydın'ın hemen yanına, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.