Türkiye’nin önde gelen sosyolog, yazar ve akademisyenlerinden Prof. Dr. Emre Kongar, 13 Ekim 1941 tarihinde felsefe öğretmeni bir anne ve babanın çocuğu olarak İstanbul’da dünyaya geldi. Toplumsal yapıyı çözümleyen çok sayıda esere imza atan Kongar, akademik kariyerinin yanı sıra bürokrasideki hizmetleri, televizyon programları ve Cumhuriyet Gazetesi'ndeki köşe yazılarıyla ülkemizde geniş kitleler tarafından yakından takip edilen saygın bir aydındır.
Gençlik yıllarında köklü eğitim kurumlarında felsefe öğretmenliği yapan Mesude Kongar ile İhsan Kongar’ın ailesinde büyüyen yazar, entelektüel bir ortamda yetişti. İlk ve ortaöğreniminin ardından 1959 yılında Şişli Terakki Lisesi’ni tamamlayan Kongar, yükseköğrenim için Ankara'ya giderek Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye ve İktisat Bölümü’ne kaydoldu. Buradaki eğitimini 1963 senesinde başarıyla nihayete erdirdi. Mezuniyetin ardından gösterdiği üstün başarı sayesinde 1964 yılında Birleşmiş Milletler bursunu elde ederek Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Michigan Üniversitesi Sosyal Çalışma Yüksekokulu’nda lisansüstü eğitimine başlayan Kongar, 1966 yılında master derecesini alarak Türkiye'ye dönüş yaptı.
Akademik Hayatı ve Kurumsal Katkıları
Vatanına döndükten sonra Hacettepe Üniversitesi’nde akademisyen olarak göreve başlayan Kongar, buradaki çalışmaları esnasında Nüfus Etüdleri Enstitüsü’nde de faaliyet gösterdi. Üniversite bünyesinde son derece önemli bir adım atarak Sosyal Çalışma Yüksekokulu’nun kuruculuğunu üstlendi. Bilimsel gelişimini sürdürmek amacıyla hazırladığı "İzmir’de Kentsel Aile" konulu teziyle doktor ünvanına layık görüldü. 1972 yılında askerlik yükümlülüğü nedeniyle çalışmalarına ara vermek zorunda kalan akademisyen, 1974'te eski görev yerine geri döndü. Sosyoloji alanındaki derinlikli çalışmalarına devam ederek, 1976 senesinde "Toplumsal Değişme Kuramları" başlıklı doçentlik çalışmasını sundu ve doçent oldu. 1981 yılına gelindiğinde ise "Atatürk ve Devrim Kuramları" çalışmasıyla profesörlük derecesini kazandı. Ancak 1983 yılında askeri rejimin üniversiteler üzerindeki baskıcı uygulamalarını protesto etmek amacıyla üniversitedeki görevinden istifa etti.
Bürokrasi, Danışmanlık ve Medya Çalışmaları
Akademiden ayrıldıktan sonra farklı alanlarda aktif roller üstlenen Emre Kongar, Hürriyet Gazetesi’nde danışman olarak hizmet vermeye başladı. Uluslararası düzeyde de tanınan sosyolog, Amerika’da basılan prestijli akademik dergilerin danışma kurullarında görev aldı. 1987 senesinde kamuoyu araştırmaları yapmak üzere KAMAR adlı şirketi kurarak kamuoyu nabzını tuttu. Buradaki yöneticilik faaliyetini 1991 yılına kadar sürdürdü. Sosyolog, 1992 ile 1995 yılları arasında Kültür Bakanlığı Müsteşarı olarak devlet kademesinde kritik bir sorumluluk üstlendi. Bu süreçte kısa bir dönem TÜSES bünyesinde genel sekreterlik vazifesinde de bulundu. Bakanlık danışmanlıkları kapsamında geçmiş yıllarda Turizm ve Tanıtma Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı gibi kurumlara rehberlik etti. Gençlik ve Spor Bakanlığı için özel bir proje üreten yazar, Kültür Bakanlığı bünyesindeki Kültür Yüksek Kurulu’nda da üye olarak katkı sağladı.
1996 yılında akademik alana dönen Kongar, Hacettepe Üniversitesi'nden Yıldız Teknik Üniversitesi’ne geçiş yaptı ve buradaki derslerine 1997 yılında başladı. Aynı dönemde İstanbul Üniversitesi’nde de dersler verdi. Medya dünyasında da adından sıkça söz ettiren yazar, NTV ekranlarında Mehmet Barlas ile "Yorum Farkı" programını hazırladı. Daha sonra 2012 yılında CNN Türk kanalında yayınlanan "Dört Bir Taraf" programında analizlerini izleyicilerle paylaştı. Günümüzde halen Cumhuriyet Gazetesi’nde yer alan "Aydınlanma" köşesinde köşe yazarlığına devam etmektedir. Evli olan Kongar, üç çocuk babasıdır.
Yazın Hayatı ve Aldığı Ödüller
Prof. Dr. Emre Kongar, toplumbilimsel araştırmalarının yanında edebiyat dünyasında da iz bırakan 30'u aşkın kitaba ve 200'den fazla bilimsel makaleye imza atmıştır. 1990 yılında kaleme aldığı ve o senenin en çok okunan eserleri arasına giren "Hocaefendi'nin Sandukası" adlı romanı yazarın edebi yönünü yansıtırken, müsteşarlık yıllarını anlattığı "Ben Müsteşarken" adlı anı kitabı da geniş ilgi toplamıştır. Kaleme aldığı "Kızlarıma Mektuplar", "21. Yüzyılda Türkiye" ve 200 bin sınırına ulaşan satış rakamıyla öne çıkan "Tarihimizle Yüzleşmek" gibi çalışmaları büyük yankı uyandırmıştır. Entelektüel birikimiyle sayısız jüri üyeliği görevini yürüten ve bu alanda seçkin çalışmaları ödüllendirilen sosyoloğun kazandığı prestijli ödüller şu şekildedir:
- 1977 yılında "Türkiye'nin Toplumsal Yapısı" eseriyle Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü,
- 1979 senesinde "Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği" eseriyle Sedat Simavi Vakfı Sosyal Bilim Ödülü,
- 1998'de "21. Yüzyılda Türkiye" başlıklı çalışmasıyla Aydın Doğan Sosyal ve Beşeri Bilimler Ödülü,
- 1998 yılında Nokta Dergisi tarafından verilen "Doruktakiler" Sosyal Bilimler Ödülü,
- 1998 senesinde İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden "Yılın İletişimcisi" unvanı,
- 2001'de "Kızlarıma Mektuplar" eseriyle Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi "Zirvedekiler, En Beğenilen Kitap" ödülü,
- 2003 yılında "Babam, Oğlum, Torunum" isimli eseriyle YTÜ ve İTÜ öğrencileri tarafından layık görüldüğü "Yılın En Beğenilen Yazarı" ödülleri.