Ünlü Türk matematikçi Hüseyin Ali Nesin, 18 Kasım 1956 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. İlham verici çalışmalarıyla tanınan bilim insanı, yazar Aziz Nesin ile Meral Çelen'in evladıdır. Genç yaşlardan itibaren matematiğe yönelen Nesin, bu disiplini geniş kitlelere sevdirmek amacıyla ülkesinde öncü projeler hayata geçirmiştir. Kurduğu Nesin Matematik Köyü ve kazandığı uluslararası Leelavati Ödülü ile bilim dünyasında derin izler bırakmıştır. Türk eğitim sistemine alternatif ve özgür bir bakış açısı kazandıran araştırmacı, çalışmalarını yurt içinde ve yurt dışında sürdürerek genç nesillere bilimsel merakı aşılamayı temel bir amaç edinmiştir.
Akademik Hayatı ve Yurt Dışı Deneyimleri
İlk öğreniminin ardından ortaokul eğitimini İstanbul Saint Joseph Lisesi'nde tamamlayan başarılı akademisyen, lise yıllarını İsviçre'nin Lozan kentinde yer alan College Champittet bünyesinde geçirmiştir. Matematik alanındaki ilk üniversite derecesini Fransa'da almıştır. Paris Diderot Üniversitesi'nden 1977 ile 1981 yılları arasında üstün bir başarı göstererek "maîtrise" yani ustalık diploması elde etmiştir. Akademik kariyerini ilerletmek üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne yönelen Ali Nesin, Yale Üniversitesi dâhilinde cebir ve matematiksel mantık konularında doktora unvanını almaya hak kazanmıştır. Mezuniyet sonrasında Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Kampüsü'nde öğretim üyesi sıfatıyla dersler vermiştir. Burada 1985 ile 1986 yılları arasında görev yapmıştır.
Türkiye'ye kısa dönem askerlik görevini ifa etmek amacıyla döndüğü sırada, tıbbi açıdan büyük risk oluşturan bir uygulamaya şahit olmuştur. Erlerin aynı şırıngayla aşılanmasına karşı çıkmıştır. Bu hak arayışı ve itirazı nedeniyle "orduyu isyana teşvik etmek" suçlamasıyla tutuklanmıştır. Zorlu bir hukuki sürecin ardından yargılandığı mahkemeden beraat ederek aklanmıştır. Yaşanan bu olayın ardından yurt dışındaki akademik kariyerine geri dönen değerli bilim insanı, 1987 ve 1989 yılları arasında Notre Dame Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak akademik mesaisini sürdürmüştür. Daha sonra Kaliforniya Üniversitesi Irvine Kampüsü'ne geçiş yapmıştır. Bu seçkin kurumda 1995 yılına kadar doçent ve ardından profesör kadrolarında başarıyla görev yapmıştır. Amerika yılları süresince ülkesiyle bağlantısını hiç koparmamıştır. Öyle ki 1993 ile 1994 eğitim döneminde Ankara'da Bilkent Üniversitesi bünyesinde misafir öğretim üyesi olarak dersler verirken, Türk matematik dünyasıyla bağlarını pekiştirmek için önemli çalışmalar yürütmüştür.
Nesin Vakfı ve Türkiye'ye Dönüş
Babası Aziz Nesin'in 1995 yılındaki vefatı, onun yaşamında önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Bu acı kaybın ardından Türkiye'ye kesin dönüş yapma kararı alan Ali Nesin, babasının en değerli mirası olan Nesin Vakfı'nın yönetimini üstlenmiştir. Ülkesine döner dönmez akademik ve idari açıdan aktif bir rol oynamaya başlamıştır. İstanbul Bilgi Üniversitesi Matematik Bölüm Başkanlığı görevini 1996 yılından 2022 yılına kadar kesintisiz ve büyük bir özveriyle yürütmüştür. Bu uzun soluklu yöneticiliğin ardından, 2022 yılı itibarıyla İstinye Üniversitesi bünyesine dahil olmuş ve bu kurumda da Matematik Bölümü Başkanı unvanıyla eğitim ve araştırma faaliyetlerini sürdürmeye başlamıştır.
Akademik bölüm başkanlıklarının yanı sıra Nesin Yayınevi'nin yöneticilik sorumluluklarını da omuzlamıştır. Kasım 2004 tarihinden bu yana bu yayınevinin genel yönetmenliğini sürdüren Nesin, 2011 yılından itibaren Hrant Dink Vakfı bünyesinde danışma kurulu üyesi olarak da toplumsal fayda sağlamaktadır. İnsan hakları alanındaki hassasiyetini kurumsal boyuta taşıyarak Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı (TİHAK) kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Bilimsel ve entelektüel kimliğinin önemli bir göstergesi olarak da Bilim Akademisi üyeliği bulunmaktadır.
Matematik Köyü ve Entelektüel Mirası
Ali Nesin'in en geniş yankı uyandıran eserlerinden biri, kurucusu olduğu Nesin Matematik Köyü'dür. Gençlerin ve araştırmacıların özgürce matematik öğrenmesini hedefleyen bu benzersiz eğitim projesi, kısa sürede uluslararası alanda saygın bir konuma erişmiştir. Matematik eğitimine ve bu bilimin toplumda yaygınlaştırılmasına sağladığı üstün katkılardan ötürü Ağustos 2018'de büyük bir takdir kazanmıştır. Dört yılda bir dağıtılan prestijli Leelavati Ödülü, Uluslararası Matematikçiler Kongresi tarafından kendisine verilmiştir.
Bilimsel araştırmalarının merkezine "Morley mertebesi sonlu gruplar" konusunu yerleştiren başarılı akademisyen, akademik yayıncılık dünyasında da etkin bir şekilde varlık göstermektedir. Türk Matematik Derneği bünyesinde hazırlanan ve üç ayda bir yağımlanan Matematik Dünyası dergisinin 2003 yılından bu yana sorumlu yazı işleri müdürlüğü görevini yürütmektedir. Bununla birlikte Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından resmi olarak kabul görmüş analiz ve kümeler kuramı üzerine hazırlanmış ders notları mevcuttur. Hayatının merkezine sadece matematiği değil, sanatsal yaratıcılığı da koyan çok yönlü bilim insanı, boş vakitlerinde yağlı boya resim, portre ve desen çalışmaları da üretmektedir. Aile yaşantısıyla da öne çıkan Ali Nesin, dört çocuk babasıdır.
Ali Nesin, geniş bir okuyucu kitlesine hitap eden popüler matematik eserlerinin yanı sıra akademik düzeyde ders kitapları da kaleme almıştır. Ayrıca babası Aziz Nesin'in Osmanlıca el yazmalarından Türkçe'ye çeviriler yapmış ve aralarındaki mektuplaşmalara yer veren iki ciltlik eseri yayınevi vasıtasıyla yayımlamıştır.
- Popüler matematik serisi kapsamında yayımlanan Matematik ve Korku, Matematik ve Doğa, Matematik ve Sonsuz, Matematik ve Oyun, Develer ve Eşekler, Matematik Canavarı ve Matematik ve Gerçek kitapları,
- Yarı akademik düzeydeki Önermeler Mantığı ile Sayma ve Sezgisel Kümeler Kuramı ders kitapları,
- Henüz birinci, ikinci ve dördüncü ciltleri okuyucuyla buluşan kapsamlı Analiz kitapları serisi,
- Alexander Borovik ile birlikte İngilizce dilinde hazırladığı ve uluslararası yayınlanan Groups of Finite Morley Rank başlıklı eser.