Londra'da 27 Temmuz 1976 tarihinde dünyaya gözlerini açan Demis Hassabis, günümüzde yapay zeka dünyasına yön veren en etkili isimlerden biridir. Aslan burcu olan 50 yaşındaki bu bilgisayar bilimcisi ve girişimci, Google DeepMind ile Isomorphic Labs şirketlerinin kurucu ortaklığını ve CEO'luğunu üstlenmektedir. Birleşik Krallık Hükûmeti'ne yapay zeka alanında danışmanlık da yapan Hassabis, Kıbrıslı Rum bir baba ile Singapurlu bir annenin evladıdır. Henüz çocuk yaşlarda gösterdiği zihinsel becerilerle dikkat çeken dahi isim, bilimsel serüvenini 2024 yılında kazandığı Nobel Kimya Ödülü ile taçlandırmıştır.
Satranç Tahtasından Bilgisayar Ekranına Ulaşan Dâhilik
Hassabis'in zihinsel gelişimi küçük yaşlarda satranç tahtasında şekillenmeye başladı. Dört yaşında bu stratejik oyuna adım atan dahi çocuk, henüz 13 yaşındayken 2300 Elo puanına erişerek usta unvanını kazandı. İngiltere'nin genç satranç milli takımına defalarca kaptanlık yapan başarılı oyuncu, 1995'te Cambridge Üniversitesi adına hamleler yaptı. Ardından 1996 ve 1997 senelerinde Üniversitede 'half blue' derecelerini elde etti. Eğitim hayatında ise 1988 ile 1990 yılları arasında Kuzey Londra'daki erkek gramer okulu Queen Elizabeth's School'da okudu. Bu okulun ardından ailesinden evde eğitim almaya başlayan genç yetenek, satrançtan kazandığı parayla ilk bilgisayarı olan bir ZX Spectrum 48K satın aldı. Kitaplar yardımıyla programlama yapmayı kendi kendine öğrenen Hassabis, daha sonra devlet okulu olan Christ's College bünyesinde öğrenim gördü. Ühstün zekası sayesinde A-level ve S-level sınavlarını sırasıyla 15 ve 16 yaşlarında, yani normalden iki yıl daha erken vermeyi başardı.
Oyun Dünyasında İlk Yapay Zekâ Deneyimleri
Cambridge Üniversitesi yaşının ufak olması sebebiyle ondan üniversiteye başlamadan önce bir yıl ara vermesini talep etti. Bu zorunlu boşluğu fırsata çeviren Hassabis, oyun geliştirme serüvenine Bullfrog Productions firmasında adım attı. Burada önce efsanevi Syndicate oyununda bölüm tasarımları yaptı, ardından 17 yaşındayken Peter Molyneux ile ortak çalışarak 1994 yılı klasiği Theme Park oyununun hem baş programcısı hem de ortak tasarımcısı oldu. Bullfrog'dan ayrıldıktan sonra yarım bıraktığı akademik yolculuğuna dönen dahi genç, Queens' College çatısı altında Bilgisayar Bilimleri Tripos programına dahil oldu. Bu zorlu bölümden 1997 yılında çifte Birincilik (double First) derecesiyle mezun olarak parmak ısırttı.
Akademik başarısının ardından yine oyun sektörüne yönelerek Peter Molyneux'nun yeni şirketi Lionhead Studios bünyesinde görev aldı. Firmanın meşhur yapımı Black & White oyununda baş yapay zeka programcısı olarak çalışan Hassabis, 1998'de buradaki görevinden ayrıldı. Vakit kaybetmeden Londra merkezli bağımsız bir stüdyo olan Elixir Studios'u kurdu. Şirket çatısı altında Eidos Interactive, Vivendi Universal ve Microsoft gibi dev yayıncılarla anlaşmalara imza attı. Stüdyoda yöneticiliğin yanında, BAFTA adaylığı alan Republic: The Revolution ve Evil Genius oyunlarının baş tasarımcılığını yaptı. Elixir'in ilk göz ağrısı olan Republic: The Revolution, kurgusal bir ülkeyi yöneten gelişmiş bir yapay zeka simülasyonunu barındırıyordu. Bu devasa projenin getirdiği gecikmelerin ardından, 2005 yılının Nisan ayında stüdyonun tüm hakları satılarak kapıları kapatıldı.
DeepMind ve Yapay Zekâda Nobel'e Ulaşan Yolculuk
Oyun dünyasındaki tecrübelerini makine öğrenimi alanına taşımak isteyen girişimci, 2010 yılında Londra'da DeepMind isimli yapay zeka start-up firmasını hayata geçirdi. Şirketi kurarken yanına Gatsby Hesaplamalı Sinirbilim Birimi'nde doktora sonrası araştırmalar yaparken tanıştığı Shane Legg'i ve aile dostu olan Mustafa Süleyman'ı aldı. Ayrıca Cambridge yıllarından arkadaşı ve Elixir ortağı olan David Silver da bu yenilikçi ekibe dahil oldu. Büyük ses getiren bu girişim, 2014 yılında teknoloji devi Google tarafından 400 milyon sterlin karşılığında satın alındı. Londra merkezli bağımsız yapısını koruyan stüdyonun DeepMind Health birimi daha sonra doğrudan Google Health departmanına entegre edildi. Satın alma sonrasında ekibin imza attığı en büyük başarılardan biri, antik Çin oyunu Go'da dünya şampiyonunu yenen AlphaGo yazılımı oldu.
Hassabis'in bilim dünyasındaki asıl çığır açan başarısı ise protein yapılarını çözmesiyle geldi. Bilim insanı John Jumper ile el ele vererek, yapay zeka algoritmasıyla bilinen neredeyse tüm proteinlerin üç boyutlu yapılarını öngören AlphaFold2 aracını geliştirdiler. Bu muazzam teknolojik buluş sayesinde ikili, 2024 yılında Nobel Kimya Ödülü'nün sahibi oldu. Ödülün diğer yarısı ise yeni protein tasarımları üreten Profesör David Baker'a takdim edildi. Yapay zeka teknolojilerine sunduğu üstün katkılardan dolayı 2024 yılında şövalyelik unvanı alan Hassabis, bilim dünyasının zirvesinde yer almaya devam etmektedir.
Kazandığı Seçkin Ödüller
- 2024 — Nobel Kimya Ödülü
- 2023 — Yaşam Bilimleri Dalında Breakthrough Ödülü
- 2023 — Albert Lasker Temel Tıp Araştırma Ödülü
- 2023 — Kanada Gairdner Uluslararası Ödülü
- 2022 — BBVA Vakfı Bilgi Sınırları Ödülü
- 2020 — Dan David Ödülü