Cumhuriyet dönemi Türk düşünce dünyasının en önemli isimlerinden biri olan Nurettin Topçu, 1909 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş; kaleme aldığı felsefi ve edebi eserlerle yerli düşüncenin gelişimine öncülük etmiştir. Baba tarafı Erzurum'a dayanan ve şehirde 'Topçuzâdeler' olarak tanınan köklü bir aileye mensup olan yazar, 10 Temmuz 1975 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da vefat etmiştir. Eğitim hayatındaki üstün başarılarıyla adından söz ettiren Topçu, Fransa'nın prestijli üniversitesi Sorbonne'da felsefe alanında doktora unvanı alan ilk Türk öğrenci olarak tarihe geçmiştir.
İstanbul Erkek Lisesi'nden Avrupa'ya
Soyadını Erzurum'un Rus işgali yıllarında ordu bünyesinde topçuluk yapan dedesi Osman Efendi'den alan yazarın babası Ahmet Efendi, hayvan ticaretiyle uğraşmak amacıyla İstanbul semtlerine göç etmiştir. Ahmet Efendi, İstanbul'da kasap dükkânı işletmeye başladı. Küçük Nurettin, henüz altı yaşındayken Bezmiâlem Valide Sultan Mektebi'nin ana sınıfında ilk eğitimine adım atmıştır. Buradaki öğreniminin ardından Büyük Reşit Paşa Numune Mektebi'ne devam etmiş ve bu okulu birincilik derecesiyle tamamlamıştır. Çocukluğunda kendi kabuğuna çekilen, sakin ve sessiz bir yapıya sahipti. Küçük yaşlarda edindiği en büyük alışkanlık ise ufak bir sandıkta gazete ve kitap biriktirmekti. İstanbul Erkek Lisesi'ndeki yıllarında, imlâ öğretmeni Nafiz Bey'in teşvikiyle yaşamı boyunca sürecek olan Mehmet Âkif sevgisini kazanmıştır. Liseden sonra yurt dışı sınavlarına girdi. 1928 yılında kazandığı sđnavlar, ona Avrupa kapılarını açmıştır.
Fransa Yılları ve Akademik Birikim
Devlet bursuyla Fransa'ya giden Topçu'nun yol arkadaşları arasında Hamdi Akverdi, Vehbi Eralp ve Ziya Somar gibi isimler bulunuyordu. Paris'e ulaştığında ise Remzi Oğuz Arık, Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, Cevdet Perin ve Bedrettin Tuncer ile iletişim kurdu. Genç düşünür, ülkede ilk olarak Aix Lisesi'ne kayıt yaptırmış ve buradaki ilk yazı denemelerini hazırlayarak üyesi olduğu Sosyoloji Cemiyeti'ne göndermiştir. Lise döneminde tanıştığı ünlü düşünür Maurice Blondel ile mektuplaşmayı sürdüren Topçu, aynı zamanda okulda psikoloji sertifikası da almıştır. İki sene sonra Strasbourg'a geçen başarılı akademisyen, üniversitede felsefe tahsilinin yanında ahlâk derslerini tamamlayarak sanat tarihi alanında lisans yapmıştır.
Fransa'daki eğitim sürecinde çok yönlü bir birikim edinen Nurettin Topçu, şu alanlarda lisans dereceleri almıştır:
- Psikoloji ve estetik
- Genel felsefe ve mantık
- Çağdaş sanat tarihi
- Sosyoloji ve ahlâk
- Eski çağlar sanatı ve arkeoloji
Yaz tatillerinde sık sık doğuğu şehri ziyaret eden düşünür, 1931 yılında kardeşi Hayrettin'i de yanına aldı. Avrupa'daki günlerini ev, okul ve kütüphane üçgeninde geçiren akademisyen, hafta sonları düzenlenen toplantılarda yer alıyordu. Bu buluşmalarda Samet Ağaoğlu, Ömer Lütfi Barkan ve Besim Darkot gibi isimlerle bir araya geliyordu. O yıllarda tasavvuf tarihi uzmanı Louis Massignon ile de önemli bir dostluk kurdu. Massignon'a, daha önce Dr. Adnan Adıvarın vermiş olduğu Türkçe derslerini gönüllü olarak kendisi sürdürdü.
Sorbonne'da Tarihi Doktora ve Sonrası
Strasbourg'da temellerini attığı doktora çalşmasını meşhur Sorbonne Üniversitesi'nde tamamlayarak felsefe dünyasında büyük bir başarıya imza attı. Böylece Sorbonne'da felsefe alanında doktora derecesi alan ilk Türk öğrenci unvanını kazandı. Bu kıymetli tez 1934'te Paris'te basıldı. Tarihi önemdeki tezin tıpkıbasımı ise yıllar sonra, 1990'da Ankara'da Kültür Bakanlığı tarafından gerçekleştirildi. Yazar, Henri Bergson üzerine doçentlik çalşması yaptı. Kadro yetersizliği yüzünden akademik kadroya geçemese de hazırladığı bu bilimsel tez daha sonra kitaplaştırılarak okuyucularla buluşturuldu.