Türkiye'nin hukuk felsefesi ve sosyolojisi alanındaki en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. Niyazi Öktem, 1944 yılında Elazığ'da dünyaya gelmiş, akademik çalışmaları ve kaleme aldığı eserlerle Türk düşünce hayatına yön vermiştir. Lise eğitimini tamamladığı tarihi Galatasaray Lisesi'nden 1964 yılında mezun olan Öktem, yükseköğrenimini ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde tamamlayarak 1971 yılında mezuniyet derecesini almıştır. Mezuniyetinin hemen ardından, 1972 senesinde mezun olduğu kürsüde Hukuk Felsefesi ve Sosyoloji Asistanı olarak göreve başlamıştır. Bu adım, uzun bir kariyerin başlangıcıydı. Akademik basamakları kararlılıkla tırmanan Öktem, 1977 yılında gerçekleştirdiği doktora savunmasıyla bilim doktoru unvanını kazanmıştır.
Akademik Yükseliş ve Üst Düzey Görevler
Akademik yetkinliğini her geçen gün artıran değerli bilim insanı, asistanlık döneminin ardından 1981 yılında doçentlik unvanını elde etmiştir. Bu başarısını taçlandıracak şekilde, yedi yıl sonra yani 1988 senesinde ise profesörlük kadrosuna atanmıştır. Öktem, sadece ders anlatmakla kalmamış, idari kadrolarda da kritik sorumluluklar üstlenerek yükseköğretim kurumlarımızın kurumsallaşmasına büyük katkılar sunmuştur. Bu idari sorumluluklar arasında öne çıkanı, 1994 ile 1997 yılları arasında Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanlığı görevini yürütmesiyle gerçekleşmiştir. Bu süreçte dekanlık görevini titizlikle sürdürdü. Bu dönemde hem kurumsal kimliğin oluşmasına katkı sağlamış hem de Kayıhan Güven gibi önemli isimlerin akademik çalışmalarına tez danışmanı olarak yön vermiştir. Akademik kariyerinin ilerleyen yıllarında Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde Kamu Hukuku Bölüm Başkanlığı görevini de yerine getirmiş, ardından bu görevinden istifa yoluyla ayrılmıştır.
Uluslararası Başarılar ve Sempozyum Çalışmaları
Prof. Dr. Niyazi Öktem, ulusal sınırları aşan çalışmalarıyla dünya çapında takdir gören bir akademisyen kimliğine sahiptir. Nitekim 1989 yılında, Fransa tarafından verilen prestijli Palmes Académiques nişanı kapsamında Légion d'honneur Şövalye unvanına layık bulunmuştur. Bu unvan onun küresel saygınlığını pekiştirdi. Bu ödül, onun uluslararası alandaki prestijini ve Türk-Fransız akademik ilişkilerine sunduğu katkıları simgelemektedir. Bilimsel faaliyetlerini sempozyum ve araştırma gruplarıyla zenginleştiren Öktem, 1984 yılında Fransız Araştırmalar Merkezi bünyesinde 'Aristo'nun Üeç Tektanrılı Din Üzerinde Etkisi' konulu önemli bir seminer vermiştir. Aynı yıl gerçekleştirilen 'Türkiye'de Yabancı Dilde Basın' konulu sempozyumda da aktif görev almıştır. Takvimler 1995 yılını gösterdiğinde ise İstanbul'da düzenlenen UNESCO Hoşgörü Semineri kapsamındaki 'Dinler ve Hoşgörü' bölümünde bildiriler sunarak evrensel barışa katkıda bulunmuştur. Dinler tarihi ve din-devlet ilişkileri alanındaki yetkinliğini 1998 yılında İtalya'ya taşıyan Öktem, Milano'da yedi meslektaşıyla bir araya gelerek 'Din-Devlet İlişkileri Araştırma Grubu'nun kurucuları arasında yer almıştır. Bu girişim akademik alanda büyük ses getirdi. Bu küresel vizyonunu sürdürerek, 1999 yılında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı adına düzenlenen 'Din-Devlet İlişkileri / Tarihsel Perspektif' başlıklı sempozyumun organizasyonunda da öncü rollerden birini üstlenmiştir.
Çeşitli Üniversitelerdeki Eğitmenlik Yılları ve Eserleri
Hukuk felsefesi derslerini Türkiye'nin en köklü eğitim kurumlarına taşıyan Prof. Dr. Niyazi Öktem, çok geniş bir öğrenci kitlesine ulaşmayı başarmıştır. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde Hukuk Felsefesi, Hukuk Sosyolojisi ve Toplum Bilim derslerini yürüten Öktem, eş zamanlı olarak İstanbul Bilgi Üniversitesi çatısı altında da kürsü derslerini sürdürmüştür. Hukuk eğitimindeki tecrübesini 1998 yılından itibaren Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileriyle de paylaşarak hukuk felsefesi dersleri vermiştir. Eğitime adanan bir ömür böyle şekillendi. Deneyimli akademisyen, 2010 yılından itibaren ise Fatih Üniversitesi kadrosunda yer alarak burada Hukuka Giriş ile Hukuk Felsefesi alanlarında dersler anlatmıştır. Fatih Üniversitesi'ndeki bu eğitim süreci, 23 Temmuz 2016 tarihinde Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname ile söz konusu kurumun kapatılmasına kadar devam etmiştir. Teorik birikimini kaleme aldığı kitaplarla ölümsüzleştiren yazarın, 1988 yılında yayımlanan 'Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi' isimli eseri, alanındaki temel başvuru kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Yazdığı eserler bugün de okunmaktadır.
Öktem'in akademik ve bilimsel çalışmalarından öne çıkan bazı önemli sempozyum ve etkinlikler şunlardır:
- 1984 yılında Fransız Araştırmalar Merkezi bünyesinde gerçekleştirilen “Aristo'nun Üeç Tektanrılı Din Üzerinde Etkisi” konulu seminer,
- 1984 senesinde düzenlenen “Türkiye'de Yabancı Dilde Basın” sempozyumu,
- 1995 yılında UNESCO öncülüğünde İstanbul'da organize edilen Hoşgörü Semineri'nin “Dinler ve Hoşgörü” bölümü,
- 1998 senesinde Milano'da yedi profesörün katılımıyla hayata geçirilen “Din-Devlet İlişkileri Araştırma Grubu” kuruluşu,
- 1999 yılında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı adına icra edilen “Din-Devlet İlişkileri / Tarihsel Perspektif” sempozyumu.