Her yıl aralık ayında tüm dünyada çocukları sevindiren efsanevi Noel Baba, aslında 278 yılında Akdeniz kıyısındaki Patara kentinde dünyaya gelen tarihi bir din adamıdır. Gerçek adı Aziz Nicholas olan bu cömert figür, ömrü boyunca yardıma muhtaç insanları gizlice destekleyerek küresel bir iyilik sembolü haline gelmiştir. Varlıklı bir ailenin çocuôu olarak başladığı yaşamını başkalarına adayarak sürdüren din adamı, 6 Aralık 343 tarihinde Myra kentinde hayata gözlerini yumuştur. Zor durumdaki denizcilerin ve çocukların koruyucu hamisi olan bu tarihi şahsiyet, kış geceleri bacalardan hediye bırakan sempatik bir ihtiyara dönüştürülmüştür.
Patara'dan Myra'ya Uzanan Tarihi Bir Yaşam
Lykia bölgesinin gözde liman kenti Patara'da zengin bir buğday tüccarının oğlu olarak doğan Nicholas, erken yaşta büyük bir servete kavuştu. Genç yaşta anne ve babasını kaybedince devasa bir mirasın tek varisi oldu. Ancak o, bu zenginliği şahsi lüksü yerine tamamen yoksullara yardım etmek amacıyla kullanmaya karar verdi. Onun bu iyilikseverliği, günümüzdeki hediyeleşme geleneğinin de temelini oluşturdu. Patara'da yaşayan ve maddi imkansızlıktan dolayı kızlarının çeyizini yapamayacak durumda olan fakir bir babanın çaresizliğini duyunca hemen harekete geçti. Ailenin gururunu incitmeden yardım etmek için gece vakti açık pencereden içeriye bir kese altın fırlattı. Bu sürpriz yardım, sonraki günlerde ortanca ve küçük kız kardeşlerin çeyizleri için de devam etti. Nicholas, sonraki gecelerde pencereler kapalı olduğu için altın keselerini bacadan içeri bıraktı. Yaşanan bu hadise, yüzyıllar boyunca dilden dile aktarılarak yılbaşı gecesi bacalardan hediye atılması efsanesine dönüştü. Hristiyan sanatındaki tasvirlerde üç altın topla gösterilmesinin yegane sebebi de bu yardımlardır.
Nicholas, yardımlarını yaparken kimliğini her zaman gizli tutmaya büyük özen gösterirdi. Özellikle İsa'nın doğum günü kabul edilen 25 Aralık tarihinde, Demre sokaklarındaki yoksul evlerin kapılarına gizlice yiyecek, altın ve oyuncaklar bırakırdı. Kasaba halkı, uzun müddet boyunca bu gizemli hediyelerin kaynağını çözemedi. Bir gece yardım çuvalıyla dolaşırken mahallenin gece bekçisi tarafından fark edildi. Bekçi şüphelenerek onu yakaladı ve başlığını kaldırdığında karşısındakinin hayırsever din adamı olduğunu anladı. Böylece, halkın gizemli yardımseveri gün yüzüne çıktı.
Mucizeler, Mücadeleler ve Piskoposluk Dönemi
Gençlik yıllarında manevi arayışlarla Filistin ve Mısır topraklarını ziyaret eden Nicholas, memleketine döndükten sonra Patara yakınlarındaki Myra (Demre) kentine yerleşti. O günlerde Myra Başpiskoposunun ölümü üzerine yeni liderin kim olacağı konusunda büyük bir anlaşmazlık yaşanmaktaydı. Din adamları, sabah kiliseye ilk adım atan kişiyi başpiskopos seçmeye karar verdiler. Kiliseye sabahın erken saatlerinde ilk giren kişi Nicholas oldu ve böylece Myra Başpiskoposu ilan edildi. Görevi boyunca pek çok mucize gerçekleştirdiğine inanılan aziz, adaleti ve şefkatiyle öne çıktı. İnanca göre, haksız yere ölüme mahkum edilen üç generali celladın elinden kurtarmış ve cani bir kasap tarafından katledilerek tuzlu suya basılan üç çocuğu yeniden yaşama döndürmüştür.
Roma İmparatorluğu'nun Hristiyanlığı baskıladığı Diocletianus ve Licinius dönemlerinde Nicholas da inancı sebebiyle bir süre zindana atıldı. Büyük Konstantin'in tahta çıkışıyla serbest bırakılan aziz, Hristiyanlık içindeki teolojik sorunları çözmek amacıyla milattan sonra 325 yılında düzenlenen İznik Meclisi'ne (Nikaea) katıldı. Hayatı boyunca hakikat ve adalet için mücadele eden din adamı, 6 Aralık 343 tarihinde 65 yaşındayken vefat etti.
Kemiklerin Kaçırılışı ve Küresel Bir Efsanenin Doğuşu
Aziz Nicholas'ın vefatının ardından Myra halkı, onun anısına görkemli bir kilise inşa ederek bedenini buradaki lahde yerleştirdi. Mezar, yüzyıllar boyunca Hristiyanlar için önemli bir ziyaretgah haline geldi. Haçlı Seferleri esnasında, 20 Nisan 1087 tarihinde İtalya'nın Bari kentinden gelen tüccarlar mezarı açarak azizin kemiklerini çaldı ve Bari'ye götürdü. Çalınan kemikler, İtalya'da inşa edilen görkemli Aziz Nikola Bazilikası'na gömüldü. Bu hırsızlıktan geriye kalan ve onun olduğu düşünülen bazı kemik parçaları ise günümüzde Antalya Müzesi bünyesinde özenle muhafaza edilmektedir.
Zamanla ünü tüm Avrupa'ya yayılan aziz, farklı kültürlerde değişik isimlerle anılmaya başlandı:
- Hollanda ve İngiliz dillerinde Santa Klaus olarak adlandırıldı.
- Kuzey Avrupa ülkelerinde çocukların koruyucu figürü haline geldi.
- Amerika'da New York şehrini koruyan kutsal figürlerden biri kabul edildi.
- Almanya'nın Freiburg, İtalya'nın Bari ve Napoli şehirleri ile Sicilya adasında özel bir saygıyla sahiplenildi.
Tarihsel gerçeklikte hiç kar görmeyen Akdeniz kıyılarında yaşayan Aziz Nicholas'ın hayatı, kuzey ülkelerinin mitolojik inanışlarıyla harmanlanarak ren geyiklerinin çektiği uçan kızaklı modern Noel Baba figürünü ortaya çıkardı. Günümüzde bildişimiz beyaz sakallı, koca göbekli, sevimli ve kırmızı cübbeli Noel Baba imajı ise ressam Haddon Sundblom tarafından 1931 yılında bir içecek markasının reklamları için özel olarak çizilmiştir. Doğu Akdenizli gemicilerin de hamisi olan bu büyük tarihsel figür, denizciler yola çıkarken "Dümenini Aziz Nikolas tutsun" temennisiyle bugün hala yad edilmektedir.