Ermenistan'ın yakın siyasi tarihine damgasını vuran, muhalif gazetecilikten başbakanlık koltuğuna uzanan sıra dışı bir yaşam öyküsü: Nikol Paşinyan. 1 Haziran 1975'te Ermenistan'ın İcevan kentinde dünyaya geldi. Genç yaşlardan itibaren muhalif kimliğiyle öne çıkan siyasetçi, özellikle 2018 yılındaki halk protestolarının ardından iktidara gelerek Ermenistan siyasetini kökten değiştirdi.
Gazetecilik Yılları ve Muhalif Duruş
Siyasi arenaya adım atmadan önce ülkenin en etkili ve sivri dilli kalemlerinden biri olan Paşinyan, babası Vova Paşinyan ve annesi Svetlana'nın çocuğu olarak İcevan'da büyüdü. Henüz 12 yaşındayken annesini kaybetti. 1991 yılında İcevan Ortaokulu'nu bitirdikten hemen sonra, gazetecilik eğitimi almak amacıyla Erivan Devlet Üniversitesi'ne girdi. Burada 1991 ile 1995 yılları arasında eğitim görse de muhalif duruşu ve siyasi eylemleri sebebiyle mezun olmasına kısa süre kala üniversiteden ihraç edildi. Ancak bu durum onun ülkedeki aksaklıkları dile getirme kararlılığını gölgeleyemedi.
Öğrencilik yıllarında başladığı muhalif çizgiyi profesyonel meslek hayatına da taşıdı. İlk olarak Oragir gazetesinin genel yayın yönetmenliğini üstlenen gazeteci, daha sonra ülkenin en çok satan liberal yayını olan Haykakan Zhamanak'ın editörlüğünü yürütmeye başladı. Bu mecrada, 1999 yılından itibaren dönemin iktidarları olan Robert Koçaryan ve Serj Sarkisyan hükümtlerine karşı son derece sert ve tavizsiz eleştiriler yöneltti. Kaleminin keskinliği, 2000 yılında farklı kişilere iftira ve karalama yaptığı gerekçesiyle bir yıl hapis cezasına çarptırılmasına ve yönettiği gazetenin kapatılmasına yol açtı.
Hapis Yıllarından Parlamentoya Uzanan Yol
Yazılarıyla iktidarı sarsan Paşinyan, 2007 yılında siyasete yöneldi. Aynı yıl düzenlenen milletvekili seçimlerinde adaylığını koysa da sandıktan istediği sonucu alamadı. Ancak pes etmeyen siyasetçi, 2008 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde eski cumhurbaşkanı Levon Ter-Petrosyan'ın kampanyasına güçlü bir destek verdi. Seçim sonrasında başkent Erivan'da düzenlenen ve tarihe "2008 olayları" olarak geçen kitlesel protesto gösterilerinde aktif rol oynadı. Bu gösterileri organize etmek, cinayet ve halkı isyana teşvik etmek gibi ağır ithamlarla karşı karşıya kaldı. Hakkında açılan dava neticesinde 2010 yılında yedi yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Yaklaşık iki yıl boyunca demir parmaklıklar arkasında kalan muhalif lider, 2011 yılının Mayıs ayında ilan edilen genel af kapsamında serbest bırakıldı. Bu dönüş, onun siyasi kariyerinde adeta yeni bir dönemin habercisiydi. Ter-Petrosyan liderliğindeki Ermeni Ulusal Kongresi'nin en aktif figürlerinden biri olarak, 6 Mayıs 2012 tarihinde yapılan seçimlerde nihayet Ermenistan Ulusal Meclisi'ne milletvekili olarak girmeyi başardı. Siyasi yükselişi 2017 yılında da devam etti; bu kez Elk (Çıkış) ittifakından yeniden milletvekili seçildi. Her ne kadar aynı dönemde yürüttüğü Erivan Belediye Başkanlığı yarışını kaybetse de halk nezdindeki popülaritesi hızla artıyordu.
Kadife Devrim ve Başbakanlık Dönemi
Ermenistan'da 2018 yılında patlak veren ve Serj Sarkisyan'ın başbakanlığına karşı gerçekleştirilen kitlesel halk protestolarının liderliğini üstlenerek adını dünyaya duyurdu. Yürüttüğü sivil itaatsizlik eylemleri meyvesini verdi ve 23 Nisan 2018'de Sarkisyan istifa etmek zorunda kaldı. 8 Mayıs 2018'de ise resmen ülkenin başbakanı seçildi. Koltuğa oturduktan sonra reform sürecini hızlandırmak amacıyla 16 Ekim 2018'de istifa etti ve vekaleten görevi sürdürdü. Aralık 2018 seçimlerinde ise halktan yeniden güvenoyu aldı.
Siyasi kariyeri fırtınalı dönemeçlerle dolu olan lider, 2021'de yeni bir kararla gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan'ın erken seçim kararı almasının ardından, 25 Nisan 2021 tarihinde istifasını sundu. Kararını sosyal medya platformu Facebook üzerinden duyurarak, sandıklar kurulana dek başbakan vekili olarak görevinin başında kalacağını belirtti. 20 Haziran 2021'de yapılan zorlu erken genel seçimlerde oyların yarısından fazlasını alarak bir kez daha sandıktan zaferle çıktı ve başbakanlık koltuğunu korudu.
Özel hayatında da geleneklerin dışına çıkan bir profil çizen Paşinyan, 1996 yılından bu yana birlikte olduğu gazeteci Anna Hakobyan ile resmi bir nikah ya da kilise töreni gerçekleştirmeden yaşadı. Bu birliktelikten Mariam Paşinyan, Ashot Paşinyan ve Shushan Paşinyan adlarında üç çocuk sahibi olan çift, uzun yıllar süren birlikteliklerini 27 Şubat 2026 tarihinde sonlandırdı. Ana dili Ermenicenin yanı sıra Rusça, İngilizce ve Fransça dillerine de hakim olan siyasetçi, Ermenistan'ın geleceğine yön vermeye devam ediyor.