Ali Kemal Kimdir?

Ali Kemal, 1867'de İstanbul'da doğmuş, Kasım 1922'de hayatını kaybetmiş Osmanlı yazarı, gazetecisi ve siyasetçisidir. İkinci Meşrutiyet ve Mütareke dönemlerinde İttihat ve Terakki karşıtı görüşleriyle tanındı. Damat Ferit Paşa hükûmetlerinde kısa süre Maarif ve Dâhiliye nazırlığı yaptı ve bu sırada Millî Mücadele aleyhine sert bir tutum izledi.

İlk yılları ve öğrenimi

İstanbul'un Süleymaniye semtinde doğdu; asıl adı Ali Rıza'dır, Namık Kemal'i çok sevdiği için Ali Kemal adını aldı. Babası Çankırı'nın Orta ilçesine bağlı Kalfat'ta doğan, İstanbul'da mumculuğa girip mumcular esnafı kethüdası olan Hacı Ahmed Rıza, annesi Çerkes asıllı Hanife Hanım'dır. Mülkiye Mektebi'ne girdi, son yılında Fransızcasını ilerletmek için 1886'da Paris'e gitti, ertesi yıl Cenevre'ye geçti ve 1888'de İstanbul'a döndü. Yeniden Mülkiye'ye başladı, Avrupa'da gördüklerinden etkilenerek bir öğrenci derneği kurdu. Dernek kapatılınca yeniden dernek kurma girişiminde bulundu ve dokuz ay hapis yattı; Temmuz 1889'da Halep'e sürüldü.

Halep, Paris ve Brüksel

Halep'te idadide Türk dili ve Osmanlı edebiyatı öğretmenliği yaptı. Oradaki durgun hayata dayanamayıp izinsiz İstanbul'a döndü; hakkında yeniden sürgün kararı çıkınca Jön Türklerin merkezi hâline gelmiş Paris'e gitti. Burada siyasal bilgiler okurken gazetecilik yaptı ve İkdam gazetesine Paris izlenimlerini anlatan yazılar ve çeviriler gönderdi. İkdam'daki röportaj olarak sunulan birçok yazının Fransız basınından çeviri olduğunu sonradan Hüseyin Cahit ortaya çıkardı; bu olay ikisi arasında ömür boyu sürecek bir polemiğe yol açtı. Mizancı Murad'ın ayrılmasının ardından Jön Türk hareketinden uzaklaştı.

1897'de Brüksel Elçiliği'nde ikinci kâtipliğe atandı. 1899'da Siyasal Bilgiler diploması aldıktan sonra Meşrutiyet'in ilanına kadar Mısır'da yaşadı ve Kahire'de bir Mısırlı prense ait çiftliği yönetti. 1903'te Londra'da Winifred Brun adlı bir İngiliz ile evlendi; çiftin Selma adında bir kızı ve Osman adında bir oğlu oldu, eşi oğlunun doğumunun hemen ardından öldü.

Meşrutiyet dönemi ve ölümü

II. Meşrutiyet'in ilanından bir gün önce İstanbul'a döndü. İkdam'ın başyazarlığını üstlendi, Dârülfünûn'da siyasi tarih dersleri verdi ve Osmanlı Ahrar Fırkası'na katıldı. Padişahın iltifatlarını ve paralarını kabul etmesi İttihatçıların tepkisini çekti; İkdam'daki başyazılarında Cemiyet'i ağır biçimde eleştirdi. Maddeye göre bu yazılar 31 Mart Olayı'nın çıkmasında etkili oldu. Millî Mücadele karşıtlığı nedeniyle çok kişi tarafından hain olarak anıldı, Ermeni yanlısı sayılan yazıları yüzünden düşmanları ona Artin Kemal dedi. Zaferden sonra İstanbul'da tutuklandı ve İzmit'te Nureddin Paşa'ya bağlı askerî birliklerce linç edildi. 10 Eylül 1922 tarihli son yazısının başlığı Gayeler Bir İdi ve Birdir'dir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ali Kemal maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.