Nezih Uzel, 1938'de Mudanya'da doğan, tasavvuf musikisi ve basın dünyasında derin izler bırakmış çok yönlü bir isimdir. Sanatçı, 1 Mayıs 2012 tarihinde İstanbul Üsküdar'da geçirdiği kalp krizi neticesinde hayata veda etmiştir. İstanbul'da aldığı nitelikli eğitimler ve tasavvuf dünyasının üstatlarıyla kurduğu bağlar, onun entelektüel kişiliğini şekillendiren temel unsurlar olmuştur.
Kökeni, Ailesi ve İlk Eğitimi
Nezih Uzel, köklü bir aile geçmişine sahipti. Şumnulu tabip Mehmet Muhlis Bey ile Hacer Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelen Uzel'in soy ağacı, dönemin saygın şahsiyetlerine uzanmaktadır. Babası Mehmet Muhlis Bey, Çanakkale Savaşı'nda tabiplik yapmış ve cephede gazilik unvanı kazanmış kahraman bir hekimdir. Annesi Hacer Hanım ise Fatih dersiamlarından ve Sarı Güzel Camisi imamı Filibeli Hüseyin Hüsnü Efendi'nin kızıdır. Uzel, çocukluğunun ilk yıllarını geçirdiği Mudanya'da ilkokul eğitimini başarıyla tamamladı. Aile, 1949 senesinde İstanbul'a taşındı. Genç Nezih eğitimine bu şehirde devam etti. Uzel, 1957 yılında Galatasaray Lisesi'nden mezun oldu.
Tasavvuf Dünyası ve Musikî Yolculuğu
Galatasaray Lisesi'nden mezun olmasının ardından Nezih Uzel, İstanbul'un zengin kültürel mirası ile tasavvuf ve musiki dünyasına adım attı. Bu dönemde şehrin manevi ve sanatsal kültürünü besleyen en önemli üstatların öğrencisi olma şansını yakaladı. Çeşitli sanat disiplinlerinde kendisini geliştiren yazarın, o yıllarda eğitim aldığı isimler arasında şu değerli şahsiyetler bulunuyordu:
- Süheyl Ünver
- Sadettin Heper
- Halil Can
- Necmettin Okyay
- Halim Yazıcı
- Bekir Pekten
Uzel'in musiki öğretmenleri arasında, bir Bektaşi şeyhi olan Yusuf Fahir Baba da yer almaktaydı. Yazar, Yenikapı Mevlevihanesi'nin son postnişîni Abdülbaki Efendi'nin oğlu Resuhi Baykara, Abdülbaki Gölpınarlı ve Mithat Baharî sayesinde Mevlevî kültürüne yöneldi. Ayrıca Özbekler Tekkesi'nin son şeyhi Necmettin Özbekkangay'ın hizmetinde bulunarak tasavvufi terbiyesini ve görgüsünü pekiştirdi. Musiki alanında yetkinleşen sanatçı, İstanbul Radyosu bünyesinde uzun seneler kudümzen sıfatıyla ritim saz icra etti. 1981 yılında kurucusu olduğu İstanbul Sema Grubu vasıtasıyla Mevlevi musikisini ve sema geleneğini yaşatmayı sürdürdü. Sanat hayatı boyunca tasavvuf müziği eserlerinden oluşan toplam 28 adet plak, kaset ve CD çalışması yayımlayarak geniş bir arşiv bıraktı.
Gazetecilik ve Edebiyat Çalışmaları
Nezih Uzel, musiki alanındaki üretkenliğinin yanı sıra basın ve edebiyat dünyasında da oldukça aktif bir kariyer sürdürdü. Dönemin şöhretli Milliyet gazetesi yazarı Refii Cevad Ulunay'ın teşviki ve yönlendirmesiyle gazeteciliğe adım atan Uzel, bu meslek sayesinde dönemin en önemli entelektüel çevreleriyle son derece yakın ilişkiler geliştirdi. Gazetecilik faaliyetlerini yürüttüğü esnada yolu pek çok büyük usta ile kesişmiştir. Mesleği sayesinde tanışıp sohbet etme fırsatı bulduğu isimler arasında şu kıymetli edebiyatçılar yer almaktadır:
- Refik Halit Karay
- Falih Rıfkı Atay
- Reşat Ekrem Koçu
- Yaşar Kemal
- Haldun Taner
Kültür, tarih ve tasavvuf gibi çeşitli konularda derinlemesine araştırmalar yapan yazar, ömrü boyunca 25 ayrı kitabı kaleme alarak geniş bir okur kitlesine ulaştı. Bu eserler içinde en çok ses getireni ve popüler olanı ise 1972 yılında İstanbul'u ziyaret eden araştırmacı John Godolphin Bennett ile gerçekleştirdiği tarihi röportajın derlemesidir. Atatürk'e Nasıl Vize Verdim başlığı altında kitaplaştırılan bu mühim söyleşi çalışması, Nezih Uzel'in vefatının ardından basında çıkan haberlerin etkisiyle yeniden gündeme gelmiş ve çok satan kitaplar listelerinde üst sıralara tırmanmıştır.