Hem tıp dünyasına yön veren bir hekim hem de geleneksel sanatlarımızı yaşatan bir kültür insanı olan Ahmet Süheyl Ünver, 17 Şubat 1898'de İstanbul'da dünyaya gözlerini açmıştır. Ömrünü Türk kültürünün zenginliklerini araştırmaya, tıp tarihini aydınlatmaya ve unutulmaya yüz tutmuş geleneksel sanatları canlandırmaya adamış çok yönlü bir aydındır. Yaşamı boyunca bilimle sanatı harmanlayan Ünver, kurduğu enstitüler ve yetiştirdiği öğrencilerle ardında silinmez izler bırakmıştır.
Tıbba Adanmış Bir Ömür ve Akademik Başarılar
Darülfünun Tıp Fakültesi'nden 1920 yılında mezun olan Süheyl Ünver, tıp alanındaki uzmanlığını derinleştirmek amacıyla Fransa'ya yönelmiştir. Paris Tıp Fakültesi bünyesinde 1927 ile 1929 yılları arasında iç hastalıkları ihtisasını başarıyla tamamlayan genç hekim, yurda dönüşünde akademik basamakları hızla tırmanmıştır. Yurda dönüşüyle birlikte kariyeri hızlandı. 1930 yılında Tıp Fakültesi Tedavi Kliniği ile Farmakodinami kürsüsünde müderris yardımcılığı görevini üstlenmiştir. Eş zamanlı olarak Haseki ve Gureba hastanelerinde hekimlik yapmış, Sanayi Mektebi bünyesinde ise asistan olarak çalışmalarını sürdürmüştür.
Türkiye'de tıp tarihinin kurumsallaşması noktasında öncü adımlar atan Ünver, İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsü'nü kurarak tarihe geçmiştir. 1933 yılında bu enstitünün direktörlüğünü üstlenen başarılı akademisyen, 1938'de profesörlük unvanını almış, 1954 senesinde ise ordinaryüslük makamına yükselmiştir. Bilimsel vizyonunu genişletmek için durmaksızın çalışan ordinaryüs profesör, 1967 yılında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi bünyesinde Tıp Tarihi ve Deontoloji kürsüsünün kuruluşunu gerçekleştirmiştir. Çalışmalarıyla uluslararası alanda da yankı uyandıran Ünver, ömrü boyunca dünya genelinde birçok ülkeye seyahat etmiştir. Aralarında Romanya, Yunanistan, Mısır, Almanya, ABD ve Hollanda'nın da bulunduğu geniş bir coğrayada 1929-1969 yılları arasında bilimsel inceleme gezileri düzenlemiştir.
Sanatla Yoğrulan Çok Yönlü Bir Deha
Süheyl Ünver, tıp alanındaki muazzam başarılarının yanı sıra geleneksel Türk sanatlarına duyduğu derin tutkuyla da tanınmaktadır. Sanat onun için adeta bir yaşam biçimiydi. Medresetü'l-Hattatin'de aldığı eğitimle tezhip ve ebru sanatlarında uzmanlaşan Ünver; ney üfleyen, resim çizen, minyatür, tezyinat ve hat sanatlarında yetkinleşen bir hezarendir. Sanat eğitimini Hoca Ali Rıza Bey, Abdülaziz Mecdi Tolun ve Akil Muhtar Özden gibi dönemin kıymetli hocalarından almıştır. Güzel Sanatlar Akademisi'nde "Türk Minyatürü ve Süslemesi" alanında dersler veren usta sanatçı, klasik mirasın genç nesillere aktırılmasında köprü vazifesi görmüştür.
Kültürel hafızanın korunmasına büyük ehemmiyet veren Ünver, Topkapı Sarayı Müzesi bünyesinde bulunan 500 yıllık tarihi nakışhaneyi yeniden faaliyete geçirmiştir. Burada çok sayıda sanatçı yetiştiren Ünver'in öğrencileri arasında, bilahare bu köklü nakışhaneyi devralacağı kızı Gülbün Mesara da yer almaktadır. Doğu dillerinden Arapça ve Farsçanın yanı sıra Fransızcaya da hakim olan entelektüel yazar, zengin kültür dünyasını eserlerine yansıtmıştır.
Kültür Mirası ve Ölümsüz Eserleri
Hayatını araştırma ve yazın faaliyetlerine adayan Süheyl Ünver, geride devasa bir arşiv ve kütüphane bırakmıştır. Kültür tarihimize adanmış koca bir ömür. Kendi çabalarıyla bir araya getirdiği benzersiz arşivini; kurucusu olduğu enstitülere, Türk Tarih Kurumu'na ve Süleymaniye Kütüphanesi'ne bağışlayarak topluma mal etmiştir. Dünya genelinde 18 farklı bilimsel kuruluşa üye kabul edilen üretken yazar, ömrü boyunca tıp, bilim ve kültür tarihine dair yaklaşık 2500 adet kitap ve makaleye imza atmıştır. Gazetelerden ansiklopedilere kadar çok geniş bir yelpazede yazıları neşredilen Ünver, Tarihten Sesler dergisinin yazar kadrosunda da etkin şekilde yer almıştır.
Tarih ve tıp literatürüne kazandırdığı kıymetli eserlerinden bazıları şunlardır:
- Lalezar-ı Süheyli & Tarihimizde Lale Merakı (1921)
- İslam Tababetinde Türk Hekimlerinin Mevkii ve İbni Sina'nın Türklüğü (1937)
- Anadolu Beylikleri ve tıp tarihimiz (1938)
- Yılan remzi ve Selçuklular Tababeti (1939)
- Selçuk Tababeti (1940)
- Tıb Tarihi (1943)
1973 yılında emekliye ayrılan kıymetli bilim insanı, kültürümüze sunduğu üstün katkılardan ötürü 1985 senesinde Kültür Bakanlığı Büyük Ödülü'ne layık görülmüştür. Yurt dışından da prestijli ödüller alan efsanevi hekim ve sanatçı, 14 Şubat 1986'da İstanbul'da hayata gözlerini yumuştur.