Yaşar Kemal Kimdir?

Yaşar Kemal, asıl adıyla Kemal Sadık Göğceli, 6 Ekim 1923'te Osmaniye'nin Kadirli ilçesine bağlı Hemite köyünde dünyaya geldi. Türk romancılığının en güçlü seslerinden biri olan Kemal, Çukurova'yı konu alan yapıtlarıyla uluslararası edebiyat dünyasına açıldı; eserleri bugün 39 dile çevrilmiş, defalarca Nobel Edebiyat Ödülü'ne aday gösterilmiştir.

Acılı Bir Başlangıç: Göç, Kayıp ve İlk Kalemler

Ailesinin kökü, Birinci Dünya Savaşı'ndaki Rus işgali yüzünden Van Gölü yakınındaki Ernis köyünden (bugün Ünseli) Kadirli'ye uzanır. Annesi Nigar Hanım, babası çiftçi Sadık Efendi'ydi. Küçük yaşlarda üst üste iki yıkımla yüzleşti: kaza sonucu bir gözünü yitirdi, ardından babasının camide kendi gözlerinin önünde öldürülmesine tanıklık etti.

Kadirli Cumhuriyet İlkokulu'ndan sonra ortaokul yıllarında edebiyata, özellikle halk edebiyatına yöneldi. Öğrenimini ortaokulda noktalamak zorunda kalan Kemal, sonraki yıllarda ırgat kâtipliği, öğretmen vekilliği, kütüphane memurluğu, traktör sürücülüğü ve çeltik tarlası kontrolörlüğü gibi pek çok geçici işte çalıştı. 1940'lı yılların başlarında Pertev Naili Boratav, Abidin Dino ve Arif Dino gibi sol eğilimli sanatçılarla yakınlaştı; henüz on yedisindeyken siyasi nedenlerle tutuklandı. Bu dönemde şiirleri Çığ Dergisi'nde ve ardından 'Ülke', 'Millet', 'Kovan', 'Beşpınar' gibi yayınlarda okuyucuyla buluştu.

Gazetecilik Yılları ve Büyük Roman

Askerliğin ardından 1946'da İstanbul'a geçen Kemal, bir Fransız şirketinde kısa süre çalıştı. 1948'de Kadirli'ye döndü; 1950'de 142. madde kapsamında bir yıl Kozan Cezaevi'nde tutuklu kaldı. Serbest bırakılmasının ardından 1951'de İstanbul'a yerleşti ve Cumhuriyet Gazetesi'nde röportaj ile köşe yazarlığına başladı.

Bu dönemin öne çıkan çalışması 'Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün' röportajı Gazeteciler Cemiyeti Özel Başarı Armağanı'nı kazandı. Cumhuriyet'teki görevi 1963'e kadar süren Kemal, 1955'te ilk romanı İnce Memed'i yayımladı; eser aynı yıl Varlık Roman Armağanı'na layık görüldü. 1963'ten itibaren kendini tamamen romancılığa adayan yazar, 1962'de Türkiye İşçi Partisi'nde görev yapmış, 1967'de siyasi dergi Ant'ı kuranlar arasında da yer almıştı. 1973'te Türkiye Yazarlar Sendikası'nın kuruluşuna katıldı; 1974-75 arasında bu sendikanın ilk genel başkanlığını üstlendi. 1988'de kurulan PEN Yazarlar Derneği'nin ilk başkanı da o oldu.

Uluslararası Ödüller ve Kalıcı Miras

Uluslararası ödüller birbirini izledi: 1974 tarihli Demirciler Çarşısı Cinayeti Madaralı Roman Ödülü'nü, 1977 tarihli Yer Demir Gök Bakır Fransa'da 'Yılın En İyi Yabancı Romanı' unvanını kazandı. 1982'de Del Duca Ödülü, 1984'te Fransız Légion d'Honneur nişanı takdim edildi. 1995'te Der Spiegel'deki bir yazısı nedeniyle yargılandı ve aklandı; Index on Censorship'teki yazısı için verilen hapis cezası ise ertelendi.

Romanlarında ağırlıklı olarak Çukurova coğrafyasını, ağalık düzenini, kan davalarını ve ekonomik yoksunluğu işleyen Kemal, 1970'ten sonra kentli insanı da yapıtlarına taşıdı. Masallar ve efsanelerden yararlanan yazar, Türk edebiyatına öykü, roman, deneme, derleme ve çocuk edebiyatı alanlarında geniş bir külliyat bıraktı. 1952'de İspanyol göçmeni Tilda ile evlendi; Raşit Gökçeli adında bir oğlu oldu. 2001'de eşini kaybettikten sonra 2002'de Ayşe Semiha Baban ile yeniden evlendi. Solunum güçlükleri nedeniyle 14 Ocak 2015'te İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi'ne yatırılan Kemal, 28 Şubat 2015'te 92 yaşında hayatını kaybetti.