Mustafa Hulusi Çalgüner, 1872 yılında Denizli'nin Çal ilçesinde dünyaya geldi. Aldığı güçlü eğitimle hem din hem de hukuk alanında uzmanlaşarak genç yaşta kamu hizmetine başladı. Osmanlı'nın son döneminden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna uzanan bu süreçte çok kritik görevlerde bulundu. O, aynı zamanda milletin bağımsızlık mücadelesinde ön saflarda yer alarak Çal halkını örgütleyen tarihi bir şahsiyettir. Bu değerli vatansever, 1938 yılında hayata veda etti.
Adalet Kürsülerinden Millet Meclisine Yolculuk
Çalgüner, eğitim hayatını Mekteb-i Nüvvâb ve medresede tamamlayıp hukuk ile dini ilimlerde yetkinlik kazandıktan sonra ilk olarak Fahri Çal Müftülüğü görevini üstlenerek memleketine hizmet etmeye başladı. Ardından adalet mekanizmasında yükselerek Kütahya Livası Naipliği yani Kadı Vekilliği makamına getirildi. Hukuk alanındaki başarısını Karahisar-ı Sahip Kadılığı, Kütahya Kadılığı ve Bidâyet Mahkemesi Reisliği gibi önemli görevlerle taçlandırdı. Mesleki tecrübesi onu kısa sürede siyaset arenasına taşıdı. Hizmet hayatı boyunca hem Osmanlı adliyesinde hem de parlamento çatısı altında pek çok kritik vazife deruhte etmiştir. Bu görevler şu şekilde sıralanabilir:
- Fahri Çal Müftülüğü
- Kütahya Livası Naipliği (Kadı Vekilliği)
- Karahisar-ı Sahip Kadılığı
- Kütahya Kadılığı ve Bidâyet Mahkemesi Reisliği
- Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Dönem Karahisar-ı Sahip Mebusluğu
- TBMM I. Dönem Karahisar-ı Sahip Milletvekilliği
Osmanlı Meclis-i Mebûsan IV. Döneminde Karahisar-ı Sahip Mebusu seçilerek payitahtta bölgesini temsil etti. Ayrıca millî egemenliğin inşasında da görev alarak TBMM I. Dönem Karahisar-ı Sahip Milletvekilliği görevini yürüttü.
Çal Camisi'nde Yükselen Direniş Çağrısı
Mustafa Hulusi Çalgüner, 1919 yılında Çal ilçesinde müftülük görevini yürütürken tarihi bir misyon üstlendi. Ülkenin dört bir yanı işgal altındayken halkın millî mücadeleye katılması işin canla başla çalıştı. Böylece Anadolu'da direnişin fitilini ateşleyen ilk din adamlarından biri olmayı başardı. İzmir'in işgalinden hemen sonra, 17 Mayıs 1919 günü yerel halkı Çal Camisi'nde bir araya getiren Çalgüner, toplanan kalabalığa düşman istilasına karşı asla seyirci kalınmaması gerektiğini haykırdı. Vatanı savunmak adına silahla mukavemet etmenin kaçınılmaz bir zorunluluk olduğunu cesurca anlattı. Takip eden günlerde aynı camide gerçekleştirdiği toplantılarla bölgesel direniş hareketini sistemli şekilde örgütledi.
Geniş Ailesi ve Bıraktığı Değerli Miras
Mustafa Hulusi Çalgüner, yoğun çalışma temposunun yanında geniş bir aileye de sahipti. Evli olan Çalgüner, on dört çocuk babası olarak örnek bir aile reisiydi. Oğullarından Cemil Çalgüner de babasının izinden giderek TBMM VII. ve VIII. Dönem Denizli Milletvekili olmuştur. Onun bıraktığı bu onurlu miras bugün de saygıyla anılmaktadır.