Mukteda es-Sadr Kimdir?

Aile ve gençlik yılları

Mukteda es-Sadr, 4 Ağustos 1974'te Irak'ın Necef kentinde, Ayetullah Muhammed Sadık es-Sadr'ın dördüncü çocuğu olarak doğdu. Ailesi, On İki İmam'dan Musa el-Kâzım'ın soyundan gelen ve çok sayıda Şii âlimin yetiştiği Sadr ailesidir. Mukteda, Lübnan merkezli Emel Hareketi'nin kurucusu Musa es-Sadr'ın kuzenidir. 1994'te, 1980'de idam edilen Muhammed Bakır es-Sadr'ın kızıyla evlendi.

Babası ve iki kardeşi, Saddam Hüseyin'in emriyle 19 Şubat 1999'da düzenlenen bir suikastta öldürüldü. O tarihe kadar ilahiyat eğitimine devam eden Mukteda'nın ev hapsinde tutulmasına karar verildi. Gerekli dinî eğitimi tamamlamadığı için fetva verme makamına ulaşamadı.

İşgal sonrası dönem

ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak'ı işgalinden sonra Sadr ailesi ve destekçilerinden oluşan Sadr Hareketi faaliyetlerini artırdı. Mukteda es-Sadr hareketin lideri olarak öne çıktı ve 21 Nisan 2003 ile 28 Haziran 2004 arasında ülkeyi yöneten Geçici Koalisyon Yönetimi'ni tanımadığını açıkladı. Hareket, çatışma ve düzensizlik ortamında halka yiyecek ve sağlık yardımı götürürken bir yandan da silahlandı. Bağdat'ta Saddam Kenti olarak anılan semt Sadr Kenti adını aldı ve hareketin ağırlık merkezi oldu. Hızla büyüyen silahlı kanat Mehdi Ordusu adını aldı. Ordu, koalisyona karşı yürütülen silahlı direnişte önemli rol oynadı ve 2008'de Mukteda es-Sadr tarafından lağvedildi. IŞİD'in 2014'te Musul'u ele geçirmesinin ardından hareket, Barış Birlikleri adıyla yeniden silahlandı.

Siyasi tutumu

Sadr taraftarları, Aralık 2005 seçimlerinde Şii siyasi bloğu Birleşik Irak İttifakı'nın yanında yer aldı. Kasım 2006'da Sadr, Ürdün'de Başbakan Nuri el-Maliki ile George Bush'un katıldığı zirveye tepki olarak hükûmeti boykot etti; boykot iki ay sürdü. Nisan 2007'de Necef'te miting çağrısı yaptı ve Maliki'den ABD öncülüğündeki güçlerin çekilmesi için takvim talep etti. 2010 parlamento seçimlerinde bloğu güçlü bir etki yaratınca Ocak 2011'de Necef'e döndü. 1 Mayıs 2009'da Türkiye'ye sürpriz bir ziyaret yaparak Ankara'da dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü.

Irak'ta resmî bir unvanı ve herhangi bir siyasi partiyle organik bağı yoktur; buna karşın ülkenin en etkili dinî ve siyasi figürlerinden biri sayılır. 29 Ağustos 2022'de sosyal medya hesabından siyasetten tamamen çekildiğini duyurdu ve babasının mezarı ile Sadr ailesi müzesi dışındaki tüm kurumları kapatma kararı aldığını açıkladı. Ekim 2026 itibarıyla 52 yaşındadır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mukteda es-Sadr maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.