Letonya’nın başkenti Riga’da 10 Ocak 1948 tarihinde dünyaya gelen İsrailli ünlü çellist Mischa Maisky, yarım asrı aşan sanat yaşamı boyunca yaylı enstrümanlar dünyasında silinmez izler bırakmıştır. Müzikal eğitimine küçük yaşlarda Riga’daki yerel okul ve konservatuvarda başlayan sanatçı, sıradışı yeteneğiyle kısa sürede dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştır. Sovyetler Birliği’nin zorlu politik ikliminde büyüyen Maisky, yaşadığı büyük sıkıntılara rağmen enstrümanına olan bağlılığı sayesinde bugün dünyanın en önemli sanat merkezlerinde konserler vermektedir. Halen Belçika’da yaşamını sürdüren 78 yaşındaki Oğlak burcu sanatçı, uluslararası düzeyde kazandığı prestijli ödüllerle tanınmaktadır.
Sovyetler Birliği'nden Batı Sahnelerine Uzanan Zorlu Yolculuk
Genç yaşta yeteneği keşedilen Maisky, 1962 yılında Leningrad Konservatuvarı bünyesinde eğitim almaya hak kazandı. Burada kendini hızla geliştirerek henüz 1965 senesinde Leningrad Filarmoni Orkestrası eşliğinde kariyerinin ilk büyük konserini gerçekleştirdi. Hemen ertesi yıl Moskova'da düzenlenen saygın Çaykovski Yarışması'nda altıncılık elde ederek adını müzik çevrelerine duyurdu. Kardeşi Valery Maisky gibi müzisyen bir aileden gelen çellist, 1966 yılında başladığı Moskova Konservatuvarı'nda efsanevi çello virtüözü Mstislav Rostropoviç'in öğrencisi oldu. 1970 yılında bu okuldan başarıyla mezun olan Maisky, aynı yıl hayatını tamamen değiştirecek büyük bir haksızlıkla karşı karşıya kaldı.
Derslerini kaydetmek amacıyla karaborsadan teyp satın aldığı gerekçesiyle Sovyet yetkililerince tutuklandı. Bu olayın ardından 18 ay boyunca hapiste ve zorunlu çalışma kampında esir tutulan müzisyen, ardından iki ay boyunca akıl hastanesine kapatıldı. Yaşadığı bu ağır travmatik sürecin ardından özgürlüğüne kavuşan sanatçı, 1972 yılında Letonya topraklarını ebediyen terk ederek İsrail'e göç etti. Letonya vatandaşlığından ayrılıp İsrail tabiiyetine geçen Maisky, böylece sanatını özgürce icra edebileceği yepyeni bir sayfa açmış oldu.
Batı dünyasına adım attıktan hemen sonra, 1973 yılında Floransa'da düzenlenen prestijli Cassadó Yarışması'nı kazanarak dehasını bir kez daha kanıtladı. Aynı yıl Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk performansını New York'un dünyaca ünlü salonu Carnegie Hall'da sergilemeyi başardı. Bu muazzam dinletinin ardından kimliği belirsiz bir müziksever, sanatçıya günümüzde hala tutkuyla çaldığı 18. yüzyıl yapımı özel bir Montagnana çello hediye etti. 1974'te Los Angeles'ta büyük usta Gregor Piatigorsky ile çalışma fırsatı bulan Maisky, hem Rostropoviç hem de Piatigorsky ile bizzat çalışmış dünyadaki yegane çellist unvanını elde etti.
Küresel İşbirlikleri ve Zirveye Tırmanış
Uluslararası platformda parlayan yıldızıyla Maisky, dünya genelinde klasik müziğin en seçkin temsilcileriyle ortak projelere imza attı. 1976 yılında Londra'da saygın Royal Philharmonic Orchestra ile ilk sahne deneyimini yaşarken, hemen ertesi sene ünlü piyanist Radu Lupu ile unutulmaz bir resital sundu. Ünlü sanatçının Deutsche Grammophon plak şirketiyle olan köklü bağı ise 1982 yılında başladı. Bu dönemde Gidon Kremer ve orkestra şefi Leonard Bernstein eşliğindeki Wiener Filarmoni Orkestrası ile Johannes Brahms'ın İkili Konçertosu'nu kaydederek ilk albüm çalışmasını gerçekleştirdi.
Kariyeri boyunca klasik müzik dünyasının en önemli dehalarıyla ortaklıklar kurdu. Birlikte sahne aldığı ve kayıtlar yaptığı piyanistler şunlardır:
- Martha Argerich
- Khatia Buniatishvili
- Radu Lupu
- Nelson Freire
- Peter Serkin
- Evgeny Kissin
- Lang Lang
- Sergio Tiempo
Ayrıca sanatçı, yaylı çalgılarda keman virtüözleriyle de benzersiz projeler gerçekleştirdi:
- Gidon Kremer
- Itzhak Perlman
- Vadim Repin
- Maxim Vengerov
- Joshua Bell
- Julian Rachlin
- Janine Jansen
Performanslarını yöneten efsanevi şef kadrosu ise adeta bir yıldızlar geçididir:
- Leonard Bernstein
- Zubin Mehta
- David Zinman
- Carlo Maria Giulini
- Lorin Maazel
- Riccardo Muti
- Giuseppe Sinopoli
- Yuri Temirkanov
- Vladimir Ashkenazy
- Daniel Barenboim
- James Levine
- Charles Dutoit
- Mariss Jansons
- Valery Gergiev
- Gustavo Dudamel
1992 yılında Londra'da düzenlenen ünlü Proms festivallerinde ilk kez sahne alan Maisky, 1995 senesinde Rusya'ya duygusal bir dönüş yaptı. Burada Rus Ulusal Orkestrası ve şef Mikhail Pletnev ile konserler verip önemli kayıtlar gerçekleştirdi. 1998'de ise Tokyo'da Martha Argerich ve Gidon Kremer ile bir araya gelerek Dmitri Şostakoviç ile Peter İlyiç Çaykovski'nin piyano üçlülerini muhteçem bir yorumla seslendirdi.
Ödüller, Unvanlar ve Aile Hayatı
Sanatçının özel yaşamı da müzikal kariyeri kadar renklidir. 1983 yılında Maryanne Kay Lipman ile dünya evine giren çellist, 2002 senesinde bu evliliği sonlandırdı. Bu birliktelikten Lily, Sascha, Maxim ve Manuel adlarında çocukları dünyaya geldi. Daha sonra 2007 yılında Evelyn De Silva ile ikinci evliliğini yapan Maisky, toplamda altı çocuk babasıdır.
Maisky, Türkiye'deki klasik müzik dinleyicileri için de son derece özel bir yere sahiptir. Ülkemizde en çok konser veren yabancı solistlerin başında gelen sanatçıya, 2 Haziran 2018 tarihinde düzenlenen İstanbul Müzik Festivali bünyesinde Yaşam Boyu Başarı Ödülü takdim edildi. Franz Liszt Oda Orkestrası ile gerçekleştirdiği konser öncesinde sunulan bu ödül, Türkiye'deki müzikseverlerin kendisine duyduğu sevginin nişanesidir. 2019 yılında Londra'daki Kraliyet Müzik Akademisi Onursal Üyeliği ile taçlandırılan müzisyen, 2021 senesinde ise 1585 kuruluşlu tarihi Accademia di Santa Cecilia tarafından 'Accademico Onorario' unvanına layık görüldü. Tarih boyunca bu seçkin payeyi alabilen dünyadaki ikinci çellist olması, onun müzik tarihindeki benzersiz konumunu kanıtlamaktadır.
Son otuz yıllık dönemde Viyana, Berlin ve İsrail Filarmoni Orkestraları başta olmak üzere dünyanın en seçkin topluluklarıyla 35'in üzerinde albüm kaydına imza atan usta çellist, kayıtlarıyla Grand Prix du Disque, Diapason d’Or ve Echo Deutscher Schallplattenpreis gibi prestijli ödülleri müzesine götürmüş, defalarca da Grammy ödülüne aday gösterilmiştir.