Dünya klasik müzik sahnesinin en etkileyici figürlerinden biri olan piyanist Martha Argerich, 5 Haziran 1941 tarihinde Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te Katalan kökenli Yahudi-İspanyol bir ailenin kızı olarak dünyaya gözlerini açtı. Juan Manuel Argerich ile Juana Heller çiftinin çocukları olan sanatçı, henüz üç yaşındayken tuşlarla tanışarak müzik kariyerinin ilk adımlarını attı. Olağanüstü yeteneği sayesinde kısa sürede dikkatleri üzerine çeken efsanevi isim, piyano çalmaya başladığı çocukluk yıllarından itibaren klasik müziğin seyrini değiştirecek bir deha haline geleceğini kanıtladı.
Çocuk Dehadan Uluslararası Arenaya
Küçük yaşta başlayan bu serüven, Vincenzo Scaramuzza eşliğinde beş yaşından itibaren profesyonel bir boyut kazandı. Genç yetenek, henüz sekiz yaşındayken sahneye adım attı. İlk konserini 1949 yılında büyük bir heyecanla verdi. Bu konserde Wolfgang Amadeus Mozart'ın Re minör 20 No'lu Piyano Konçertosu ile Ludwig van Beethoven'ın Do majör 1 No'lu Piyano Konçertosu'nu yorumlayarak izleyenleri büyüledi. Ailesiyle birlikte 1955 yılında Avusturya'ya yerleşti. Burada müzik eğitimine yepyeni bir yön verdi. Avrupa'da Friedrich Gulda, Arturo Benedetti Michelangeli ve Stefan Askenase gibi dönemin büyük ustalarıyla birlikte çalışarak tekniklerini kusursuzlaştırdı.
Henüz on altı yaşındayken, 1957 yılında hem Cenevre Uluslararası Müzik Yarışması'nı hem de Ferruccio Busoni Uluslararası Yarışması'nı kazanarak adını dünyaya duyurdu. Ancak bu ani gelen büyük başarılar, onun için derin bir sanatsal ve kişisel krizin başlangıcı oldu. Cenevre ve Busoni zaferlerinin ardından yaşadığı bu çalkantılı süreçte, İtalyan usta Arturo Benedetti Michelangeli ile çalışmaya çalıştı. Fakat bir buçuk yıl süren bu dönemde sadece dört ders alabildi. Bu başarısız girişiminin ardından idolü olan piyanist Vladimir Horowitz ile tanışıp çalışabilmek amacıyla New York'a gitti. New York seyahatinden umduğunu bulamayan sanatçı, yaklaşık üç yıl boyunca piyanodan tamamen uzaklaştı. Piyanoyu tamamen bırakmayı dahi düşündü. Sekreterlik veya tıp eğitimi almayı planlıyordu. Onu bu derin kararsızlıktan kurtaran ve sahnelere dönmeye teşvik eden kişi ise eski öğretmeni Stefan Askenase'nin eşi Anny Askenase oldu. Anny Askenase'nin yoğun desteğiyle müzik dünyasına güçlü bir geri dönüş yapan Argerich, 1965 yılında henüz yirmi dört yaşındayken Varşova'da düzenlenen VII. Uluslararası Frederic Chopin Piyano Yarışması'nda birincilik elde etti. Bu prestijli zafer, piyanistin uluslararası şöhretini perçinledi. Aynı yıl Amerika Birleşik Devletleri'nde bulunan Lincoln Center bünyesindeki Büyük Sanatçılar Serisi kapsamında ilk kez sahne alarak Amerikan dinleyicisiyle buluştu.
Kayıtlar, Sahne Tercihleri ve Müzikal Arayışlar
Müzik dünyasındaki yerini sağlamlaştıran sanatçı, ilk ticari stüdyo kaydını 1960 senesinde gerçekleştirdi. Albüm, 1961 yılında müzikseverlerle buluştu. Bu ilk çalışma kısa sürede büyük beğeni topladı. Albümde Frederic Chopin, Johannes Brahms, Maurice Ravel, Sergey Prokofyev ve Franz Liszt gibi dev bestecilerin eserleri yer alıyordu. Zaman içinde repertuvarını genişleten ünlü piyanist; Alberto Ginastera, Sergey Rahmaninov ve Robert Schumann gibi isimlerin eserlerini de başarıyla kaydetti. Sahneye çıktığı ilk dönemlerde yoğun solo resitaller veren sanatçı, zamanla yalnız çalmaktan duyduğu rahatsızlık nedeniyle oda müziği ve konçertolara yöneldi.
Özellikle 1980'lerden sonra solo sahne performanslarını minimuma indirerek kolektif müzik yapmayı tercih etti. Bu doğrultuda Stephen Kovacevich, Mischa Maisky ve Gidon Kremer gibi dünyaca ünlü virtüözlerle sık sık aynı sahneyi paylaştı. Üstün teknik becerisi ve derin duygusal yorum gücü ile nesilleri etkileyen sanatçı, genç yeteneklerin yetişmesine de öncülük etti. Como Gölü Uluslararası Piyano Akademisi bünyesinde başkanlık görevini üstlenen piyanist, her yıl prestijli Lugano Festivali'nde sahne almaktadır. Aynı zamanda 1996 senesinden bu yana Japonya'nın Beppu şehrinde düzenlenen Argerich Müzik Festivali ve Buluşması'nın kuruculuğunu ve Genel Direktörlüğünü yürütmektedir.
Özel Yaşamı ve Kültürel Mirası
Sanat dünyasındaki başarılarının yanı sıra toplumsal duyarlılığıyla da öne çıkan Argerich, aktif bir insan hakları savunucusudur. Çeşitli siyasi davaları ve meslektaşlarını kamuoyu önünde desteklemekten çekinmeyen piyanist, gösterişli ve şaşaalı yaşam tarzından uzak durmayı her zaman tercih etmiştir. Hem Arjantin hem de İsviçre vatandaşlığı bulunan ünlü sanatçı, kariyeri boyunca Belçika, Fransa ve İsviçre gibi pek çok farklı ülkede yaşamını sürdürmüştür. Çok kültürlü yaşamı sayesinde İspanyolca, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İngilizce ve Portekizce dillerini akıcı bir şekilde konuşabilmektedir. Kendi ana dili İspanyolca olmasına karşın, çocuklarını Fransızca konuşarak yetiştirmiştir.
Martha Argerich hayatı boyunca üç büyük evlilik ve birliktelik yaşamıştır. Sanatçının bu evliliklerinden üç kızı dünyaya gelmiştir:
- İlk evliliğini 1964 yılında besteci ve şef Robert Chen (Chen Liang-Sheng) ile yapmış, bu kısa süren birliktelikten kemancı kızı Lyda Chen-Argerich doğmuştur.
- İkinci evliliğini 1969 yılında İsviçreli şef Charles Dutoit ile gerçekleştirmiş ve bu evlilikten kızı Annie Dutoit dünyaya gelmiştir.
- 1974 yılında ise Amerikalı piyanist Stephen Kovacevich ile bir ilişki yaşamış ve bu ilişkiden üçüncü kızı Stéphanie Argerich dünyaya gözlerini açmıştır.