20. yüzyılın en üretken ve yenilikçi müzik adamlarından biri olan Sergey Sergeyeviç Prokofyev, 23 Nisan 1891 tarihinde dönemin Rusya İmparatorluğu sınırlarında yer alan, günümüzde ise Ukrayna'nın Donetsk Oblastı'na bağlı olan Sontsovka köyünde dünyaya gözlerini açtı. Piyanist bir anne ile varlıklı bir ziraat mühendisinin oğlu olarak doğan sanatçı, çocukluk yıllarında keşedilen üstün müzik yeteneği ve geliştirdiği sıra dışı kompozisyon tarzıyla klasik müzik dünyasında kalıcı izler bıraktı. Henüz beş yaşındayken annesinin rehberliğinde başladığı piyano serüvenini, konservatuvar yılları ve uluslararası başarılarla taçlandırarak çağının en önemli besteci ve yorumcuları arasına adını yazdırdı.
Sontsovka'dan St. Petersburg'a: Harika Çocuğun İlk Adımları
Sergey Prokofyev'in sanata olan eğilimi çok erken yaşlarda kendisini belli etti. İlk piyano eğitimini annesinden alan küçük Sergey, kısa sürede çevresindeki komşulara ve aile dostlarına dinletiler sunacak seviyeye ulaştı. Yaratıcı zekası o kadar aktifti ki, bestelediği melodilerin temalarını 'küçük köpek yavruları' adını verdiği özel bir defterde titizlikle bir araya getiriyordu. Annesiyle birlikte gerçekleştirdiği St. Petersburg seyahatleri, onun büyük Rus bestecilerinin görkemli orkestral yapıtlarıyla tanışmasını sağladı. Müzik dışındaki en büyük tutkusu ise henüz yedi yaşında öğrendiği satranç oyunuydu. Dönemin ünlü satranç ustalarıyla masaya oturabilecek kadar yüksek bir oyun zekasına sahip olan dahi çocuk, ömrü boyunca bu iki disiplini zihninde bir arada yaşattı.
Profesyonel eğitim almadan önce bile ezber bozan işlere imza atan Prokofyev, Fa majör tonundaki bir denemesinde siyah tuşlara dokunmaktan hoşlanmadığı için si bemol notasını kullanmaktan kaçınmıştı. Teorik altyapısını güçlendirdikten sonra özgün stilini yavaş yavaş inşa etmeye başladı. 1904 yılına gelindiğinde, henüz on üç yaşındaki bu sıra dışı yetenek St. Petersburg Konservatuvarı basamaklarını adımladı. O dönemde 'Çöl Adaları' ve 'Veba Sırasında Ziyafet' adında iki opera bestelemiş, üçüncüsü olan 'Undine' üzerinde çalışmaktaydı. Sınıf arkadaşlarından çok daha küçük olması ve kendine has tarzı, okul çevresinde kibirli ve eksantrik olarak nitelendirilmesine yol açtı. Ancak bu durum onun üretim şevkini kırmadı.
1909 yılında kompozisyon bölümünden başarıyla mezun olan genç müzisyen, eğitimini piyano ve orkestra şefliği alanlarında derinleştirerek sürdürdü. Konservatuvarda Rimski-Korsakov ile kompozisyon, Anette Essipova ile piyano ve Nikolai Çerepnin ile orkestra şefliği dersleri aldı. Bu dönemde Rus müziğinin bir diğer dev ismi Igor Stravinsky ile yolları kesişti. 1910 yılında babasının vefatıyla sarsılan on dokuz yaşındaki besteci, acısını üretkenliğe dönüştürmeyi bildi. 1912'de 1. Piyano Konçertosu'nu tamamlayan sanatçı, iki yıl sonra bestelediği orkestra için İskit Süiti ile Stravinsky'nin 'Bahar Ayini' eserindeki yenilikçi rüzgarlardan etkilendiğini gösterdi. Eserin sunduğu sıra dışı müzikal algı, genç besteciye geniş kitleler nezdinde büyük bir popülerlik kazandırdı.
Dünya Sahnelerinde Bir Rus Fırtınası: Amerika ve Paris Yılları
1918 yılının Mayıs ayında, Ekim Devrimi'nin getirdiği kaos ortamından uzaklaşmak ve deneysel çalışmalarını daha özgür bir iklimde sürdürmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'nin yolunu tuttu. San Francisco'da bulunduğu süreçte, kendisinin ve bazı Rus meslektaşlarının daha önce kaydı yapılmamış piyano eserlerini plaklara kaydetti. Sinema sanatına duyduğu özel ilgi sebebiyle film endüstrisinde de faaliyet gösteren sanatçı, ardından solo resitaller vermek üzere New York'a geçti. Ancak burada bir opera sahneleme girişimi çeşitli teknik ve idari engellere takılınca Amerika macerasını noktalamaya karar verdi.
Başarısız bir dönüşü gururuna yediremeyerek 1920 yılında Paris'e yöneldi. Fransız başkentinde kendi sanat anlayışına çok daha duyarlı bir entelektüel çevre buldu. Yarım kalan projelerini hızla tamamlayan Prokofyev, efsanevi sanat yöneticisi Diyagilev'in dünyaca ünlü bale topluluğu için en önemli eserlerinden biri sayılan Soytarı (Chout) balesinin müziklerini yazdı. Sovyetler Birliği sınırları dışında geçirdiği bu verimli yıllarda çok sayıda büyük orkestra yapıtına imza atarak adını dünya genelinde duyurmaya devam etti. Hayat arkadaşı Lina Llubera ile 1923 yılında evlenen bestecinin bu evlilikten Oleg ve Sviatoslav adlarında iki oğlu dünyaya geldi. Çift, 1948 yılında yollarını ayırdı.
Eve Dönüş ve Ölümsüz Eserler: Romeo ve Juliet Çağı
1932 ile 1936 yılları arasında Moskova ve Paris arasında mekik dokuyan ünlü besteci, yapıtlarının ilk gösterimlerini kendi vatanında gerçekleştirmeye başladı. Nihayet 1936 yılında ailesiyle birlikte tamamen Moskova'ya yerleşme kararı aldı. Ülkesine dönüşüyle birlikte en popüler eserlerini ardı ardına üretmeye devam etti.
Geniş bir yelpazede üretim yapan sanatçının öne çıkan müzikal üretim alanları şunlardır:
- Senfoniler ve konçertolar
- Operalar ve bale müzikleri
- Film müzikleri ve programlı müzik parçaları
1936 yılında bestelediği Peter ve Kurt adlı opera, evrensel niteliği ve yüksek bilinirliğiyle öne çıktı. Aynı yıl William Shakespeare'in ölümsüz trajedisinden ilhamla yarattığı Romeo ve Juliet bale müziği, klasik sınırları aşarak dünya sanat tarihinin en sevilen melodilerinden biri haline geldi. Özellikle eserin kalbini oluşturan Şövalyelerin Dansı bölümü, zengin Rus ezgilerinin çağdaş tınılarla birleştiği, biçimin dramatik anlatıyı zirveye taşıdığı olağanüstü bir başyapıt olarak kabul gördü.
Özel yaşamında 1948 yılında Mira Mendelson ile hayatını birleştiren sanatçının sağlık durumu, 1941 yılında geçirdiği ilk kalp krizinin ardından kademeli olarak kötüleşmişti. 20. yüzyılın bu dahi müzisyeni, 5 Mart 1953 tarihinde Moskova'da geçirdiği ani bir beyin kanaması neticesinde 62 yaşında hayata veda etti.