Fransız edebiyatının üretken kalemlerinden biri olan Claude Farrère, asıl adıyla Charles Frederick Bargone, 27 Nisan 1876'da Fransa'nın Lyon kentinde dünyaya geldi. Deniz subayı bir babanın oğlu olarak doğan yazar, gençlik yıllarında adım attığı askeri kariyerini yarıda bırakarak edebiyat dünyasında derin izler bıraktı. Özellikle Türk milletine duyduğu samimi hayranlık ve Anadolu'nun bağđmsızlık mücadelesi verdiği Kurtuluş Savaşı döneminde kaleme aldığı cesur destek yazılarıyla tanınan sanatı, ömrü boyunca Doğu kültürlerinin büyülendirici gizeminin peşinden gitmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın çalkantılı atmosferinde ve sonrasındaki kritik yıllarda üstlendiği o son derece cesur diplomatik duruş, bu asil ruhlu yazarı hem kendi vatanı Fransa'da hem de canı gibi sevdiği Türkiye'de unutulmaz bir kahraman haline getirmiştir. İşte Fransız Akademisi üyeliğine kadar yükselen bu sıradışı kalemin, denizlerden edebiyat salonlarına uzanan heyecan dolu yaşam öyküsü.
Askeri Geçmişten Edebiyatın Zirvesine
Claude Farrère, babasının izinden giderek 1894 yılında, henüz on sekiz yaşındayken Deniz Akademisi'ne kabul edildi. Eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra denizlerde aktif görev almaya başladı ve 1899 yılında teğmenlik rütbesine terfi etti. Farklı coğrafyalara yaptığı seyahatler, içindeki yazarlık tutkusunu beslemeye devam ediyordu. Nitekim 1905 yılında yayımlanan Uygar (Les Civilisés) adlı ilk başarılı romanı, ona prestijli Goncourt Akademisi Edebiyat Ödülü'nü kazandırdı. Bu büyük başarı, genç subayın hayatındaki dönüm noktalarından biri oldu. Askeri görevini sürdürürken 1918 yılında kaptanlığa kadar yükselen yazar, tamamen edebiyata odaklanabilmek amacıyla 1919'da binbaşı rütbesindeyken ordudan istifa etti. Yazarlık hayatını profesyonel olarak sürdürme kararı alan Farrère, 1920 yılında dönemin ünlü tiyatro sanatçılarından Henriette de Rogers ile dünya evine girdi. Sanat dünyasındaki yerini her geçen gün sağlamlaştıran yazar, 1935 yılında ise saygın Fransız Akademisi (Académie Française) üyeliğine seçilerek edebi dehasını taçlandırdı.
Türk Dostu Bir Yazarın Anadolu Mücadelesi
Farrère'in kadim Türk topraklarıyla yolları ilk kez 1902 senesinde, o dönemin efsanevi ismi ve yakın dostu Pierre Loti'nin kaptanlığını üstlendiği bir savaş gemisiyle kozmopolit İstanbul limanına demir atmasıyla kesişti. Burada geçirdiği iki buçuk yıllık görev süresi, onda hayat boyu sürecek bir Türkiye sevgisinin tohumlarını attı. Hayatı boyunca Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde toplam on bir kez Türkiye'yi ziyaret eden yazar, her fırsatta Türk insanının asaletini savundu. Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransa saflarında görev yaparken bile Türklerin haklı mücadelesine inanmaktan vazgeçmedi. Özellikle 1917 yılında Paris'te düzenlenen ve Türk karşıtı propagandaların yapıldığı büyük bir konferansta sergilediği duruş, onun benzersiz cesaretinin bir kanıtıdır. Farrère, sırtında Fransız askeri üniforması, göğsünde ise Légion d'Honneur ile Osmanlı Devleti'nin verdiği Mecidiye Nişanı olduğu halde kürsüye çıktı. Burada yaptığı konuşmada Türklerin tarihi dostluğunu, cesaretini ve asaletini savunarak salondakilerden büyük bir alkış topladı. Milli Mücadele günlerinde de Anadolu'nun sesini dünyaya duyurmak için çabalayan yazar, 18 Haziran 1922'de İzmit'te Mustafa Kemal Paşa ile bir araya geldi. Atatürk'e olan derin hayranlığını her platformda dile getiren bu vefakar dostun adı, henüz 1922 yılındayken İstanbul Sultanahmet'te bir caddeye verildi.
Eserlerinde Doğu ve Türkiye Esintileri
Claude Farrère, ardında otuzdan fazla edebi eser bıraktı. Bunların büyük bir kısmı romanlardan oluşurken, hikayeler, seyahat notları ve tiyatro oyunları da külliyatında önemli yer tutar. Özellikle konusunu Türkiye'den ve Türk tarihinden alan eserleri, onun bu topraklara duyduğu vefanın en somut belgeleridir. Yazar, küçük hikayelerini dostlarına ithaf ederek sevgisini ve bağlılığını göstermeyi bir alışkanlık haline getirmişti. Farrère'in edebi mirasında öne çıkan başlıca yapıtlar şunlardır:
- Les Civilisés (Uygarlaşanlar)
- La Bataille (Savaş)
- L’Homme qui Assassina (Öldüren Adam)
- Les Quatre Dames d’Ankara (Ankara'nın Dört Hanımı)
- La Dernière Porte (Son Kapı)
- Roxelane (Hürrem Sultan)
- L’extraordinaire Aventure d’Achmet Pacha Djémaleddine (Ahmed Cemaleddin Paşa'nın Harikülâde Maceraları)
- Les Petites Alliées
- La Dernière Déesse
- Le Dernier Dieu
- Les Condamnés à Mort
- Thomas L’Agnelet
- La Marche Funèbre
- Les Hommes Nouveaux
Fantastik öykü türünde de eserler üreten ve Japonya'ya bağımsız yazar olarak davet edilen ünlü edebiyatçı, ömrünün son yıllarını memleketinde geçirdi. Türk dostu olarak tarihe geçen bu büyük kalem, 21 Haziran 1957 tarihinde Paris'te 81 yaşındayken hayata gözlerini yumdu.