Türk yakın tarih araştırmacılığının önemli isimlerinden olan İsmet Bozdağ, 13 Mart 1916 tarihinde Bursa’da dünyaya gelmiş ve ömrünü adadığı yazı hayatının ardından 8 Mart 2013’te İstanbul’da vefat etmiştir. İlk gençlik yıllarında adım attığı memuriyet ve gazetecilik mesleklerinin yanı sıra tiyatro yazarlığıyla da ilgilenen yazar, edindiği zengin gözlemleri araştırmalarına aktarmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Gazetecilik Enstitüsü’nden mezun olan Bozdağ, ülkenin siyasi ve toplumsal dönüşüm süreçlerini yakından takip etme imkanı bulmuştur. Kaleme aldığı eserler ve yürüttüğü tarihi çalışmalar sayesinde Türk edebiyatında ve tarih yazıcılığında derin izler bırakmıştır. Yaşamını yitirdikten sonra cenazesi İstanbul’daki Aşiyan Mezarlığı’na defnedilerek sonsuzluğa uğurlanmıştır.
Radyo Oyunlarından Gazeteciliğe Uzanan Yıllar
İsmet Bozdağ, profesyonel çalışma yaşamına farklı alanlarda görevler üstlenerek başlamıştır. Memuriyet ve gazetecilik görevlerini yürüten yazar, aynı zamanda oyun yazarlığına da yoğun ilgi göstermiştir. Bu dönemde edebi yönünü geliştiren Bozdağ, toplam 23 adet radyo oyunu kaleme almıştır. Yazdığı bu piyesler, 1940 ile 1952 yılları arasında Ankara Radyosu dinleyicileriyle buluşmuştur. Radyo oyunlarıyla geniş kitlelere ulaşan sanatçı, tiyatro alanındaki başarısını kanıtlamıştır. Ayrıca şiir yazmaya da bu yıllarda yönelerek edebi kimliğini zenginleştirmiştir. Nitekim 1943 yılında yayımlanan "Gönderilmemiş Mektuplar" adlı eseri, onun ilk şiir kitabı olarak okuyucuyla buluşmuştur. Yıllar sonra, 1972'de ise "Üç Mum Yandı" isimli bir diğer şiir kitabını çıkararak şairliğini sürdürmüştür.
Yakın Tarih Araştırmaları ve Eserleri
Radyo oyunculuğu ve şiir çalışmalarının ardından İsmet Bozdağ, esas ününü kazanacağı yakın tarih araştırmalarına odaklanmıştır. Geçmişin tozlu sayfalarını aralamayı hedefleyen yazar, edindiği bilgi birikimini ardı ardına kitaplaştırmaya başlamıştır. Bu doğrultuda çok sayıda araştırma ve inceleme eseri kaleme alarak yakın dönemin siyasi figürlerini incelemiştir. Özellikle Türk siyasi tarihinin kritik dönemlerini yansıtan çalışmalarıyla geniş bir okur kitlesi kazanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Celal Bayar arasındaki çekişmeleri anlatan eserler yazmıştır. Cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki lider kadrosunu derinlemesine ele alarak tarihi tartışmalara katkı sağlamıştır. Adnan Menderes dönemi ve Demokrat Parti’nin siyasi serüveni de onun incelediği konular arasında yer bulmuştur. Nitekim "Başvekilim Menderes" ve "Demokrat Parti ve Ötekiler" gibi kitapları bu alandaki önemli ürünlerindendir.
Tarih Yazıcılığındaki Geniş Yelpazesi
İsmet Bozdağ'ın kaleme aldığı eserler yalnızca Cumhuriyet dönemiyle sınırlı kalmamış, Osmanlı İmparatorluğu ve dış dünya siyasetine de uzanmıştır. Osmanlı devlet yapısını ve toplum düzenini inceleyen kitapların yanı sıra marksizm teorilerini de irdelemiştir. Sovyet ve Çin marksizmini Türkiye'nin sosyolojik gerçekleriyle karşılaştıran eserler yayımlamıştır. Doğu Bloku ülkelerinin fikirsel sistemlerini inceledikten sonra Japonya'nın kalkınma modelini anlatan çalışmalar da ortaya koymuştur. Bunun yanında, yakın tarihin tartışmalı konuları arasında yer alan bazı hatıratları da kitaplaştırmıştır. 1974 yılında çıkardığı "Sultan Abdülhamid'in Hatıra Defteri" adlı kitap, daha sonraki süreçte sahte olduğu anlaşılan bir eser olarak literatüre geçmiştir. Ancak bu durum, yazarın tarihi olaylara ve belgelere duyduğu yoğun ilgiyi göstermesi açısından önemli bir örnektir. Türk kültür hayatına ve yakın tarih yazıcılığına kazandırdığı onlarca ciltlik külliyat, araştırmacılar için kaynak teşkil etmeye devam etmektedir. Neredeyse bir asırlık ömrünü tamamen üretmeye ve yazmaya adayan Bozdağ, geride çok yönlü bir entelektüel miras bırakmıştır.
Başlıca Eserleri
- Gönderilmemiş Mektuplar
- Üç Mum Yandı
- Başvekilim Menderes
- Sultan Abdülhamid'in Hatıra Defteri
- Atatürk ve Eşi Latife Hanım
- Bitmeyen Devlet Kavgası Atatürk İnönü Bayar Çekişmeleri
- Atatürk'ün Sofrası
- Demokrat Parti ve Ötekiler
- Kemal Tahir'in Sohbetleri
- İşte Japon Modeli
- Bir Darbenin Anatomisi/27 Mayıs İhtilali
- Demirkırat Aldatmacası
- Mustafa Suphi'yi kim Öldürdü?
- Osmanlıların Son Kahramanları
- Atatürk'ün Avrasya Devleti
- Gazi ve Latife