Asıl adı İsmail Kemalettin Demir olan ünlü yazar ve senarist Kemal Tahir, 13 Mart 1910 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Türk edebiyatının en üretken kalemleri arasında yer alan romancı, toplumu anlamaya yönelik özgün çalışmalarıyla derin izler bıraktı. Sol dünya görüşünü benimseyen yazar, Marksizm'in temel teorilerini Türk toplum yapısıyla harmanlayarak eserlerine aktarma gayesi taşıyordu. İstanbul'da son bulan 63 yıllık yaşamı boyunca, bu doğrultuda edindiği birikimleri romanları aracılığıyla okuyucularına ulaştırmayı başardı.
Saray Çevresinden Memuriyete İlk Yıllar
Geleceğin büyük yazarının babası, II. Abdülhamit'in yaverliğini üstlenen Yüzbaşı Tahir Bey'di. Annesi Nuriye Hanım ise sarayda Nâile Sultan'ın hizmetinde bulunuyordu. Aile içinde Hubser adıyla hitap edilen Nuriye Hanım ile Tahir Bey'in ilk çocukları Kemal oldu. Babasının üstlendiği askeri vazifeler ve tayinler dolayısıyla küçük yaştaki Kemal, ilköğrenim hayatını Osmanlı İmparatorluğu'nun birbirinden farklı bölgelerinde sürdürmek zorunda kalarak kozmopolit bir kültürel birikim elde etti. Ailenin 1923 yılında İstanbul'a dönmesiyle birlikte eğitimine Mekteb-î Sultânî çatısı altında devam etti. Ancak hayat ona beklenmedik acılar hazırlamıştı. Annesi 1926 yılında verem nedeniyle vefat etti. Babasının ikinci evliliği hayatını değiştirdi. Annesinin ölümünün ardından babasının yaptığı ikinci evlilik üzerine henüz onuncu sınıftayken eğitim hayatını yarıda bırakmak durumunda kalan Kemal, geçimini sağlamak amacıyla iş dünyasına atıldı. İlk olarak İstanbul'da bir avukatın yanında katip olarak işe başladı. Daha sonra Zonguldak'a giderek kömür işletmesinde ambar memuru olarak görev yaptı.
Basın Dünyası ve Edebi Uyanış
Zonguldak'taki memuriyetinin ardından 1932 yılında yeniden İstanbul'un yolunu tuttu. Burada gazetecilik mesleğine adım atarak Vakit, Haber ve Son Posta gibi yayınlarda düzeltmen, çevirmen ve röportaj yazarı olarak çalıştı. Gazetecilik kariyerinde hızla ilerleyen yazar, edebi alandaki ilk ciddi örgütlenmesini 1933 yılında gerçekleştirdi. Arkadaşlarıyla birlikte Geçit dergisini çıkardı. Bu yayının kadrosunda şu isimler yer alıyordu:
- Kenan Şahabettin
- İdris Ahmet
- Ziya İlhan
- Yakup Kadri
- Nuri Tahir
- Ertuğrul Şevket
- Fakih Özden
- Arif Nihat Asya
Genç yazar, dergi kadrosunda yer alan Ertuğrul Şevket ve Babıali'de tanıştığı Kerim Sadi gibi sosyalist aydınlarla kurduğu arkadaşlık sayesinde sol fikirlerle yakından ilgilenmeye başladı. Türkiye Komünist Partisi üyesi olan komşusu Sarı Mustafa Börklüce aracılığıyla büyük şair Nâzım Hikmet ile tanışan yazar, edindiği bu yeni çevre sayesinde Marksist dünya görüşünü iyice benimsedi. Yazar, 1934-1936 yılları arasında Yedigün ve Karikatür dergilerinde sekreterlik yaparak basın hayatındaki yerini sağlamlaştırdı. Ayrıca Varlık ve Ses dergilerinde farklı takma adlar kullanarak şiirlerini okurla paylaştı. Karagöz gazetesinde başyazarlık görevini üstlenirken, Tan gazetesinde ise yazı işleri müdürlüğü yaparak mesleki birikimini artırdı. Onun edebiyat dünyasındaki ilk kalıcı izi, 1936'da yayınlanan Namık Kemal için diyorlar ki isimli anket kitapçığı oldu. Eser, Namık Kemal üzerine yöneltilen yedi soruluk bir ankete dönemin önde gelen aydınlarının verdiği yanıtları içeriyordu. Kitapçıkta yanıtları bulunan isimler şunlardır:
- Falih Rıfkı Atay
- Vâlâ Nureddin
- Hüseyin Cahit Yalçın
- Peyami Safa
- Ercüment Ekrem Talu
- Sadettin Nüzhet Ergun
- Kerim Sadi Cerrahoğlu
- Dr. Fuad Sabit
- Nâzım Hikmet
- Hüseyin Avni Şanda
- Suat Derviş
Fikir dünyasında geniş yankı uyandıran bu çalşmanın hemen ardından, 1937 yılında Bir Çalgıcının Seyahatı adlı ikinci kitabı okurla buluştu.
Evlilikleri, Hapishane Yılları ve Yarım Kalan Romanlar
Edebi verimliliği sürerken, yazarın yolları o dönem Tan gazetesinde çalışan Suat Derviş ile kesişti. Derviş, Bu Roman Olan Şeylerin Romanıdır isimli eserini tefrika etmek için yazmaya başlamıştı. Ancak gazete yönetimi kendisini Sovyetler Birliği'ne muhabir olarak gönderince eser yarıda kaldı. Suat Derviş hazırladığı taslakları Kemal Tahir'e bırakıp SSCB'ye gitmiş olsa da, gazete yönetimi tefrikanın ilgi görmediğini öne sürerek romanın son kısmının Kemal Tahir tarafından tamamlanmasını talep etti. Onun kalemiyle son bulan bu roman, yazılışından tam 81 yıl sonra İthaki Yayınları tarafından basılabildi. Bu süreçte basın dünyasının tanınan simalarından biri haline gelen yazar, 1937 yılında ilk evliliğini yaptı. İzmir'de öğretmenlik yapan Fatma İrfan Akersin ile hayatını birleştirdi. Ancak bu evlilik, 1938 senesinde hapse girmesi nedeniyle uzun ömürlü olamadı. Çift, cezaevi sürecinin getirdiği zorunlu ayrılıkların ardından 1940 yılında yollarını resmen ayırdı. Kemal Tahir, ikinci evliliğini ise özgürlüğüne kavuştuğu 1950 yılında Semiha Sıdıka Hanım ile gerçekleştirdi. Hayatının sonuna kadar süren bu evlilik, yazarın edebi üretkenliğine en büyük desteklerden biri oldu. Büyük yazarın ömrü İstanbul'da tamamlandı. Türk edebiyatının bu usta kalemi, 21 Nisan 1973 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktıği eserler ve özgün fikirler, Türk edebiyat tarihinin en değerli mirasları arasında yer almaktadır.