Erken Yaşamı ve Eğitimi
İslam Abduğanıyeviç Kerimov, 30 Ocak 1938'de Semerkant'ta doğdu. Sovyetler Birliği'ne ait bir yurtta yetişti ve ardından Taşkent'te makine mühendisliği ve iktisat bölümlerinde okudu. Devlet idaresine geçmeden önce uçak sanayisinde mühendis olarak çalıştı. 1964'te Komünist Parti'ye katıldı.
Siyasi Yükselişi
1983 ile 1986 arasında Özbekistan'da Maliye Bakanı ve Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı. Maddeye göre yolsuzluk ve rüşvete karıştığı gerekçesiyle 11 Ağustos 1984'te KGB tarafından gözaltına alındı ve Mayıs 1987'ye kadar tutuldu. 1989'da Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde Komünist Parti'nin Birinci Sekreteri oldu. 24 Mart 1990'da Özbekistan SSC Yüksek Sovyeti'nin başkanlığına seçildi. 31 Ağustos 1991'de Özbekistan'ın bağımsızlığı ilan edildi.
Devlet Başkanlığı
29 Aralık 1991'de yapılan ilk seçimde yüzde 86 oy alarak Özbekistan Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı seçildi. 1995'te tartışmalı bir referandumla görev süresini 2000 yılına kadar uzattı. 9 Ocak 2000'deki seçimi yüzde 91,9 oyla kazandı; rakibi tek ve zayıf bir aday olarak nitelendirilir. 27 Ocak 2002'de yapılan ikinci bir referandumda devlet başkanlığı süresi beş yıldan yedi yıla çıkarıldı. Aralık 2007 seçimleri öncesinde üçüncü kez aday olması kanunlara aykırı olmasına rağmen seçim komisyonunca kabul edildi. Özbekistan Liberal Demokratik Partisi'nin adayı olarak yüzde 90,6 oyla seçimi kazandı. Batılı gözlemciler seçimleri tartışmalı bulurken, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Bağımsız Devletler Topluluğu gözlemcileri olumlu değerlendirdi; Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı gözlemcileri ise eleştirdi.
Dış Politika ve Eleştiriler
11 Eylül saldırılarının ardından Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Asya'daki yakın müttefiklerinden biri oldu. 2001'de Afganistan'daki Taliban rejimine yönelik harekât için bir hava üssünü ABD güçlerine açtı. ABD'nin lojistik destek karşılığında Özbekistan'daki insan hakları ihlallerini görmezden geldiği yönündeki değerlendirmeler pek çok insan hakları kuruluşunun tepkisini çekti. Mayıs 2005'teki Andican olaylarında hükûmet güçlerinin sert müdahalesi ABD tarafından eleştirildi; bunun üzerine Kerimov ülkesindeki ABD güçlerini sınır dışı etti. Terör örgütü olarak gördüğü Özbekistan İslami Hareketi'nin liderlerinden Tahir Yoldaş ve Cuma Hocayev gıyaplarında idama mahkûm edildi.
Ölümü ve Ailesi
27 Ağustos 2016'da beyin kanaması geçirerek hastaneye kaldırıldı ve 2 Eylül 2016'da Taşkent'te öldü. Tatyana Kerimova ile evliydi ve diplomat Gülnare Kerimova'nın babasıdır.
Benzer kişiler
- Alexander Graham Bell (Mühendis)
- Kıbrıslı Mehmet Kamil Paşa (Devlet Adamı)
- Carlos Slim Helu (Mühendis)
- Lala Mustafa Paşa (Devlet Adamı)
- Köprülü Fazıl Ahmet Paşa (Devlet Adamı)
- Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İslam Kerimov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.