Türk basınının ve spor yazarlığının en sıra dışı, en saygın isimlerinden biri olan İslam Çupi, 1932 yılında Tiran'da dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca kalemiyle sadece spor müsabakalarını değil, insanı ve yaşamı anlatan usta gazeteci, 6 Şubat 2001 tarihinde İstanbul'da hayata veda etti. Kendine has edebi dili, zekası ve eşsiz benzetmeleriyle Türk spor medyasına yeni bir soluk kazandıran Çupi, yarım asra yaklaşan meslek yaşamında spor yazarlığını saygın bir meslek haline getirmeyi başardı. Arnavutluk'taki rejim değişikliğinin ardından çocuk yaşta ailesiyle göç etmek zorunda kalan yazar, Türkiye'de hem sahada hem de daktilo başında derin izler bıraktı.
Tiran'dan İstanbul'a Sürüklenen Bir Yaşam
Genç yaşta ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç eden Çupi'nin kökleri oldukça asil bir aileye dayanıyordu. Babası Hasan Allaman Bey, Arnavutluk Kralı Ahmet Zogu'nun başyaveriydi; annesi ise Nadiye Hanım'dı. Ülkedeki Enver Hoca yönetiminin kurulmasıyla birlikte, 1940'lı yıllarda göç etmek durumunda kalan aile İstanbul'a yerleşti. Genç İslam, eğitimine Galatasaray Lisesi'nde başladı fakat daha sonra Vefa Lisesi'ne geçiş yaptı. 1951 yılında bu köklü liseden mezun olan Çupi, aynı dönemde yeşil sahalarda da boy gösteriyordu. 1950'lerin popüler amatör kulüplerinden Çapa'da sol ayağıyla sergilediği teknik ve estetik oyun, futbolseverlerin hafızasına kazındı. Ancak onun asıl sahnesi, tribünlerin ötesinde, satır aralarında kurulacaktı.
Fenerbahçe Spor Kulübü'ne olan bağlılığıyla da bilinen yazar, kulübün 3056 sicil numaralı Yüksek Divan Kurulu üyesi unvanını gururla taşıdı. Hem futbolun içinden gelen tecrübesi hem de edebiyata olan düşkünlüğü, onun yazılarında eşine az rastlanır bir derinlik sağladı. Fransızca diline hakimiyeti sayesinde dünya edebiyatını yakından takip eden Çupi, bu entelektüel birikimini gazete sayfalarına aktardı.
Gazetecilikte Ekol Yaratan Kurşun Kalemli Yazar
İslam Çupi, profesyonel basın dünyasına 1957 yılında adım attı. İlk durağı Günlük Spor Gazetesi olan yazar, muhabirlik basamağından başladığı bu yolda hızla tırmandı. Kariyeri boyunca Son Havadis, Türkiye Spor, Yeni İstanbul, Akşam ve Tercüman gibi dönemin prestijli gazetelerinde çalışarak rüştünü ispatladı. Ancak onun adıyla özdeşleşen ve ömrünün sonuna kadar kalacağı yuvası Milliyet gazetesi oldu. 1981 yılında spor müdürü Namık Sevik'in davetiyle bu büyük aileye katılan Çupi, "Pazarın Ertesi" başlıklı köşesinde okurlarıyla buluştu. Yazılarını hiçbir zaman daktiloyla ya da bilgisayarla yazmadı; elinden kurşun kalemi hiç düşürmedi.
Çupi'nin üslubu, sadece bir maç analizi olmaktan çok uzaktı. O, futbolu sosyolojik, felsefi ve edebi bir perspektiften ele alıyordu. Spor yazarlığını sadece teknik detaylardan kurtarıp ona estetik bir değer katan usta yazar, Türk basınında başlı başına bir ekol haline geldi. Kendisini takip eden kitleler onu sadece bir muhabir değil, aynı zamanda çağdaş bir edebiyatçı olarak görüyordu. Bu benzersiz üslubu ve mesleğe kattığı değerler ona yaşamı boyunca pek çok ödül getirdi:
- Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından layık görülen takdirler
- Türkiye Spor Yazarları Derneği bünyesinde üstlendiği asbaşkanlık görevi ve başarı ödülleri
- Meslek hayatı boyunca kazandığı toplam 26 saygın ödül
- Saygınlığı tescilleyen Basın Şeref Kartı sahipliği
Spor Yazarlığının Balzac'ı ve Ebedi Mirası
Evli ve bir çocuk babası olan İslam Çupi, 44 yıllık aralıksız gazetecilik serüveninin ardından, tedavi görmekte olduğu İstanbul Tıp Fakültesi'nde ani bir kalp durması sonucu 6 Şubat 2001'de aramızdan ayrıldı. Naaşı Topkapı Maltepe Mezarlığı'na defnedilen usta kalemin vefatı, Türk basın camiasında derin bir boşluk yarattı. Dostları ve meslektaşları tarafından şu anlamlı lakaplarla anılırdı:
- Spor yazarlarının Balzac'ı
- Arnavut prensi
- Mavi gözlü dev
- Baba
Onun adını ve anısını yaşatmak isteyen Fenerbahçe Spor Kulübü, 20 Ocak 2006 tarihinde Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu basın tribününe onun adını verdi.
Yazın hayatına 1995 yılında yayımlanan Hey Gidi İstanbul kitabıyla kalıcı bir eser bırakan Çupi'nin, vefatından sonra da yazıları derlenmeye devam etti. Onun Türkçeye kazandırdığı o muazzam kelime dağarcığı ve tespitleri, daha sonra basılan şu kitaplarda ölümsüzleşti:
- Futbolun Ölümü
- Olaylar, Sağ Bekin Lahana Dolmasını Yemesiyle Başladı
- Mağlubu Anlatmak
Türk spor yazarlığının bu kurşun kalemli efsanesi, kendine has duruşu ve kelimeleriyle her zaman anılmaya devam edecektir.